ویرگول
ورودثبت نام
خمول
خمولمراد دل زِ تماشای باغ عالم چیست ؟
خمول
خمول
خواندن ۶ دقیقه·۳ سال پیش

دیسِنَک یا گیس چسبونک

کپسولهای پر از تیغ ماستونک
کپسولهای پر از تیغ ماستونک

گیس چسبک، ماستونک یا گیس میماسی ( Turgenia ) سرده ای از گیاهان در تیره چتریان است.این سرده در ایران دو گونه گیاه علفی یک ساله دارد که به صورت علف هرز در کشتزارها می رویند.

این گیاهیه که  در دوران بچگی برای من و همسن و سالهام یه جور وسیله بازی بود ، یه نوع علف هرز که خوشه ای از  خارهای کپه ای مانند داره که  به همه چی میچسبه اونم چه چسبیدنی،کپسولهای چسبیدنی اونو از پشت سر  به هرکی پرت میکردی ، طرف نمی فهمید و وقتی میخواست بخوابه یا بشینه کلی خار توی بدنش فرو میرفت و توی عالم بچگی مایه تفریح و سرگرمی ما بود  .

ما بهش میگیم (دیسنک ) و امروز که میخواستم این متن و بنویسم بالاخره اسم شناسنامه ای  اونو پیدا کردم، (ماستونک ) که بعضی جاها بهش (گیس چسبونک) هم بهش میگن .


این ماستونک یا همون دیسنک غیر از مزاحمت برای پرنده و چرنده و نبات و بنات خاصیت دیگه ای نداره و منو یاد بعضی کلیشه های ذهنی آدمای  دور و برم می ندازه،  عقایدی که مث (دیسنک) میمونه ، البته یه کم سخته تشخیص بدی کی به چی چسبیده ؟!

عقیده اومده و به اون آدمه چسبیده و یا اون آدمه رفته و به عقیده چسبیده ، خلاصه یه چسبی این وسط اتفاق افتاده که غیر از تلخ کردن کام خودشون و دیگران هیچ عوایدی نداره .

دو نمونه از این کلیشه های ذهنی  رو برای شما نقل میکنم و مطمئنم شما هم از پرتاب انواع (دیسنک) ها تجاربی دارید :


دیسنک شماره یک

(تو وصلی )

چند روز پیش مهمون داشتم یه دورهمی دوستانه ،  گفتگوهای دوستانه  یهو سیاسی عقیدتی شد و یکی از مهمونا بعد از مخالفت محترمانه  من با نظر جمع آهسته گفت :تو  وصلی......و البته فکر نمیکرد که من اینو  بشنوم .

اینکه از نظر ایشون  من به خاطر هم عقیده نبودن با جمع به ( چی) یا( کی) وصل هستم ، یه (دیسنک ) بود که به اونا پرتاب شده و بر اساس این (دیسنک ) به خودشون این اجازه رو میدن هرکی هم عقیده شون نیست رو متهم کنن . خوب این آسونترین راهه برای فرار از واقعیت . اما من باید چه واکنشی نشون بدم ؟ خوب من میزبان هستم و باید حرمت مهمونا رو نگه دارم و اصلا لزومی نداره  به روی خودم بیارم و نشنیده میگیرم تا  مورد اصابت ( دیسنک ) های دیگه قرار نگیرم ، دیر یا زود این افراد  متوجه اشتباه خودشون خواهند شد به شرطی که بتونن از چسب عقاید (دیسنک )ی رها بشن .


دیسنک شماره ۲

( این همه امام زاده و گنبد و بارگاه برای چیه ؟)

چند سالی میشه که یه طرز فکر مثلا روشنفکرانه اینقدر به بارگاه امامان و امام زاده ها و بقعه ها و از این دست مکانها گیر سه پیچ دادن که منم تقریبا گاهی بهشون حق میدادم و نزدیک بود که هدف یه (دیسنک ) قرار بگیرم ،

اخیرا کتابی خوندم از( تیتوس بورکهارت) به نام (هنر مقدس ) هر چند این کتاب مملو از اصطلاحات معماری و اشارات ثقیل و رمز گونه هست اما خوندنش باعث شد تا این (دیسنک )روشنفکرانه طور به طور اساسی در نظرم بی اعتبار بشه و در نتیجه   وقتی در سفر و توی جاده هستم به ابنیه بین راهی با معماری ایرانی ، اسلامی بیشتر دقت کنم و به  جای اینکه با دیدن گنبد آبی فیروزه ای با نقوش طلایی فقط   جستجو کنم درزیر خاک  این بقاع چه کسی آرمیده و به چه چیزی معتقد بوده   به معماری رمز گونه و ساده و در عین حال باشکوه مقهور مانده از جور (دیسنک ) های روشنفکران هم  توجه کنم .

تویزه ، نوعی طاق در معماری اسلامی و گوتیک
تویزه ، نوعی طاق در معماری اسلامی و گوتیک


نوع دیگه ای از این بناهای بین راهی که مثل یک ورودی یا دروازه هستن ، که بهشون دروازه قرآنی گفته میشه از نظر من  تا بحال فقط یه سازه  بود که قراره یه جورایی هویت اسلامی ما رو حفظ کنه و ابدا به کنه این ماجرا آگاهی نداشتم ، با خوندن این کتاب متوجه شدم که همین دروازه چقدر میتونه  با معانی شگفت انگیزی همراه باشه اونوقت موقع عبور کردن از این سازه حس و حال آدم متفاوت خواهد بود .

نوعی از این دروازه در کشور ژاپن وجود داره که فقط از چند تیرک ساده ساخته شده و بهش (Torii) )(توری ئی) میگن و توی اقصی نقاط ژاپن به همراه تعداد بیشماری از معابد کوچک و بزرگ و ریز و درشت که به ژاپنی ها اجازه میده هزاران خدای خودشون رو پرستش کنن ، روشنفکر ژاپنی نه تنها دنبال ریشه کن کردن هویت به جا مانده از گذشتگان نیست بلکه در حفظ و احیای معنادار اونها تلاش میکنه ، کشور ژاپن رو مثال زدم چون خیلی ها بعنوان یه کشور تماما پیشرفته قبولش دارن.....

توری ئی ، دروازه سنتی و مقدس ژاپنی ها
توری ئی ، دروازه سنتی و مقدس ژاپنی ها


حسن ختام

گزیده ای از کتاب هنر مقدس :

(تکوین معبد هندو )

برای اقوام ساکن یکجا نشین، هنر مقدس علی الاطلاق ، ساختمان حرم یا جایگاه مقدسی است که روح الهی دائم الحضور در عالم به طرزی غیبی ، در آن به نحوی مستقیم و بعبارتی دیگر به صورتی( شخصی ) سکنی گزیند. حرم همواره از لحاظ معنوی در مرکز عالم واقع است و از همین رو به معنای حقیقی کلمه ، جایی مقدس (sacratum) است .

در آنجا انسان از نامحدودی زمان و مکان دامن در میکشد ، چون در( اینجا) و (هم اینک ) خداوند از برای انسان حضور دارد.  شکل معبد گویای این معنی است ، این شکل با نمودن جهات اصلی به نحوی برجسته و نمایان،  مکان (فضا) را از حیث مرکز آن و یا در ارتباط با آن مرکز ، نظم میدهد.

شکل معبد ، صورتی ترکیبی از عالم است ، یعنی معماری مقدس آنچه را که در عالم به صورت حرکت بی وقفه وجود دارد ، به شکلی پاینده و برقرار،  تبدیل میکند .

در عالم ،زمان بر مکان غالب است ، در ساختمان معبد برعکس ، زمان به مکان تغییر یافته است ، ضربآهنگ های عمده دنیای عین و شهادت که رموز جهات اصلی عالم وجودند که به حکم صیرورت(به معنای تغییر و تحول دائم ) از هم گسسته و پراکنده گشته اند،  در هندسه بنا دوباره جمع شده و ثابت و قائم میشوند .

این چنین معبد به لحاظ شکل منظم و ساکن و تغییر ناپذیرش،  نمودگار اتمام(آفرینش) جهان ، ساحت سرمدی و ازلی یا حالت نهایی آن است .


اگر دایره ،رمز وحدت تقسیم ناپذیر مبدا اعلی تلقی شود،  چهارگوش نمودگار تعین نخستین و ثابت آن ، یعنی نمودار قانون یا معیار کلی است .

همچنین است اگر دایره را به آسمان ربط دهیم و تصویر گردش آسمان بدانیم و چهارگوش را به زمین مربوط کنیم و مظهر حالت جامد و نسبتا بی جان زمین بپنداریم ، در این صورت نسبت دایره به چهارگوش،  نسبت فاعل به منفعل یا نسبت حیات به جسم است ، زیرا آسمان زایاننده و زمین بارگیر و زاینده در حالت انفعالی .

این کتاب ارزشمند که توسط آقای جلال ستاری ترجمه شده اولین بار در سال ۱۳۶۹ و برای بار یازدهم در سال ۱۴۰۰ توسط انتشارات سروش به چاپ رسیده ودر ۶ فصل به بررسی اصول و روشهای  هنر مقدس از جمله  هنر هندو _شمایل نگاری درگاه  کلیسای رومی _مبانی هنر اسلامی _تمثال بودا _منظره در هنر خاور دور و انحطاط و احیای هنر مسیحی میپردازد .

مقبره خالد نبی ، گلستان
مقبره خالد نبی ، گلستان



راستش از اینکه از (دیسنک) شروع کردم و به اینجا رسیدم خودم تعجب میکنم چه برسه به شما که خواننده حوصله دار این متن بودین 🤗🙂🙏


هنر
۳
۰
خمول
خمول
مراد دل زِ تماشای باغ عالم چیست ؟
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید