بسیاری از مردم همیشه آمادهاند تا در مواجهه با هر مشکل و چالشی، صورت مسئله را به صورت شتابزده تعریف و تعیین کنند و سپس، با همان شتابزدگی، راهکارهایی را هم ارائه کنند و به دفاع جانانه از راهکارهای پیشنهادی خود بپردازند.
اما این نوع بحثهای شتابزده و سطحی که در تحلیل مسائل اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، فرهنگی، شهری و روستایی مطرح میشوند، اغلب به جای اینکه کارکردی جدی و اثربخش پیدا کنند، به نوعی عقدهگشایی یا نوعی ابزار دوستیابی (شبیه گفتگو در مورد آب و هوا) تبدیل میشوند.
به این سوالها نگاه کنید:
آیا ایجاد بزرگراههای متعدد در تهران، ترافیک را کاهش میدهد؟
آیا با افزایش جریمه توزیع الکل یا مواد مخدر، این صنعت ضعیف میشود؟
آیا با افزایش حقوق کارگران، رفاه آنها بهتر میشود؟
آیا توسعهی دانشگاهها، موجب بهبود زندگی اقتصادی جوانان میشود؟
آیا با سانسور رسانهها، تنش در فضای اجتماعی کاهش مییابد؟
آیا با دو برابر کردن حقوق کارمندانتان، رضایت آنها افزایش مییابد؟
آیا درس خواندن بیشتر، میتواند موفقیت بیشتری برای من ایجاد کند؟
احتمالاً در کوچه و خیابان و تاکسی و اتوبوس، افراد زیادی را میبینیم که حاضرند بلافاصله در پاسخ به هر یک از پرسشهای فوق، ساعتها برای شما سخنرانی کنند. اما معمولاً در این میان دو موضوع مهم فراموش میشود:
حرفهای من و راهکارهایی که من مطرح میکنم، برای چه بازهی زمانیای مناسب است؟
آیا مسئله را فقط برای امروز حل میکند؟ یا برای یک سال؟ یا برای یک دهه؟
آیا مسئله را از همین امروز حل میکند؟ یا از سال بعد؟ یا با این راهکار، یک دههی بعد مسئلهی من حل میشود؟
این راه حل در چه محدودهای اثر دارد؟
آیا مشکل همه را در همه جا حل میکند؟ یا فقط مشکل من حل میشود؟
شاید هم مشکل من را حل میکند و جای دیگری، مشکلی برای فرد یا مجموعهی دیگری ایجاد میکند؟