اثر تماشاگر چگونه پخش شدن مسئولیت روی رفتار ما تأثیر میگذارد؟ فرض کنید صبح زود در یک جادهی خلوت در حال رانندگی هستید. در کنار جاده ماشینی حامل یک خانواده را میبینید که از جاده خارج شده و چپ کرده و به نظر میرسد که سرنشینان نیاز به کمک فوری دارند. چقدر احتمال دارد که به آنها کمک کنید یا با گروههای امداد تماس بگیرید؟ حالا فرض کنید همین اتفاق در طول روز در یک جادهی شلوغ و پرترافیک میافتد. این بار عکسالعمل شما چیست؟ آیا باز هم به کمک میشتابید و با گروههای امداد تماس میگیرید؟ یا با خودتان میگویید: «بالاخره در میان کسانی که از اینجا عبور میکنند، کسی هست که بایستد و کمک کند.» به نظر میرسد با زیاد شدن تعداد تماشاگران، احتمال و انگیزهی کمک کردن کاهش پیدا میکند. این همان چیزی است که به عنوان اثر تماشاگر یا Bystander Effect شناخته میشود. اثر تماشاگر در «پخش شدن مسئولیت» ریشه دارد حالا که به اینجا رسیدیم، مناسب است به یک اصطلاح دیگر هم اشاره کنیم و آن پخش شدن مسئولیت یا Diffusion of Responsibility است. پخش شدن مسئولیت را یکی از اصلیترین ریشههای اثر تماشاگر میدانند. به این معنا که در رویدادی که ده نفر شاهد دارد، هر فرد به اندازهی یکدهم حالتی که به تنهایی شاهد ماجراست، احساس مسئولیت میکند (البته در واقعیت، اینقدر هم ماجرا ساده نیست و مسئولیت، به شکل خطی و مستقیم، توزیع نمیشود). همین پخش شدن مسئولیت است که باعث میشود انگیزهی ما برای اقدام و کمک، کاهش پیدا کند. لوث شدن مسئولیت اصطلاح دیگری هم به عنوان معادل «پخش شدن مسئولیت» رایج است و به کار میرود که حتماً آن را خوانده یا شنیدهاید: «لوث شدن مسئولیت.» یکی از معانی لوث شدن، سستی و ضعیف شدن است (مثلاً: آنقدر فلان حرف را تکرار نکنید که لوث شود و اثر آن از بین برود). لوث شدن خون یا لوث شدن جرم هم زمانی به کار میرود که چند نفر در یک قتل یا جرم مشارکت کنند و به علت تعداد زیاد آنها بار مجازاتشان کاهش پیدا میکند. وقتی تقسیم وظیفه در تیم به خوبی انجام نمیشود شکل سادهتر و سبکتر اثر تماشاگر را میتوان در کار تیمی هم مشاهده کرد. کار تیمی به این معنا نیست که همهی افراد، همزمان برای همهی کارها مسئولند و تقسیم وظایف و سلسله مراتب، وجود ندارد. اگر کار تیمی را با کار گلهای اشتباه بگیریم و به علت ملاحظات، دوستیها، رودربایستیها و یا درک نادرست از مفهوم تیم، از تقسیم و تعیین دقیق وظایف و مسئولیتها طفره برویم، بعید نیست ما هم اثر تماشاگر را تجربه کنیم. به این معنی که وقتی مشکلات و بحرانها و چالشها در مسیر دستیابی به هدف به وجود میآیند، هر کس منتظر باشد که دیگری در این باره حرف بزند و برای حل مسئله اقدام کند.