شیخِ تنها

سوارکاری ساده پوش با لباسی محلی شتابان میتاخت و راه اردوگاه شیخ مجاهد را می پیمود. چون به نزدیکی خیمه شیخ رسید از سرعت خود کاست و شیخ به همراه چند تن از همرزمان به محض شنیدن صدای پای اسب هراسان از خیمه بیرون زدند و به انتظار مرد سوارکار ایستادند. مرد سوارکار که از لباس خاکی و چاک خورده اش گمان می رفت یکی از ساکنان بومی باشد با لحنی بهت زده و آشفته گفت:

- ارتش مرز را خالی کرده! همه عقب کشیدند!

شیخ با نگاهی غم آلود به ژرفای خونین افق چشم دوخت و به آرامی لبش را گزید و ناگهان به سرفه افتاد و دستمال آهار دار خونی اش را از زیر شالش بیرون کشید و در مقابل دهانش گرفت. سرفه های بی امان و متوالی تمامی نداشت، با هر سرفه آنچنان تکان میخورد که آدم می ترسید سینه اش از هم بشکافد. از شدت رعشه ای که بر تنش افتاده بود با زانو بر زمین افتاد و آنقدر خم شد که تحت الحنکش بر زمین کشیده شد و با یک دست سینه اش را میفشرد و با دست دیگرش بر خاک چنگ میزد.

همراهان شیخ فورا زیر بغل او را گرفتند و تن رنجور او را که به سبب سوء هاضمه شدیدا پوست استخوان شده بود را سرپا کردند و یک لیوان آب به دستش دادند. شیخ جرعه ای آب نوشید و لیوان را پس زد و در چشمان مرد سوارکار دقیق شد و با صدایی خسته و بی بنیه که همراه با نفسی تنگ برمیخاست گفت:

- چه شده؟ عباس میرزا کجاست؟

مرد سوارکار که هنوز نفس نفس میزد افسار اسب را رها کرد و با حالتی سرخورده و هراسان، بریده بریده گفت:

- شاه دستور عقب نشینی تمام نیرو ها را صادر کرد و به تمام شاهزادگان دستور داد به تبریز بازگردند و روس ها دارند پشت سر آن ها وارد مناطق پس گرفته میشوند. مردم بومی تاب مقاومت در برابر روس های متجاوز را ندارند.

یکی از همراهان به سمت شیخ روی گرداند و با صدایی آهسته و محکم گفت:

- پس هم اکنون جناحین ما خالی است و به زودی در محاصره ای سخت گرفتار خواهیم شد.

شیخ که حالا صدای خرخر سینه اش کمی آرام تر شده بود و جوهره صدایش را باز یافته بود با نگاهی حسرت آلود مراتع سبز شمال ارس رود را که در روشنایی گرگ و میش چون مخملی چشم نواز بود در نظر گذرانید و گلویش را صاف کرد و با صدایی آرام و توأم با طمانینه گفت:

- اگر آن شاه خائن بخواهد خاک عزیز وطن را این چنین بزدلانه بدست دشمن بسپارد من نمیگذارم. من اجازه نمیدهم جان و مال و ناموس این ملت بازیچه دست روس ها شود. من نمی گذارم عزت این خاک پر غرور زیر چکمه های بی رحم روس ها تحقیر شود.

سپس با نگاهی پدرانه و چهره ای مصمم به سمت مرد بومی روی برگرداند و یک قدم به اون نزدیک تر شد و با یک اشاره دست او را سخت در آغوش گرفت و به او قوت قلب داد.

نماز شب را مفصل خواندند. شیخ سینه اش سنگین بود، درد وطن بود که بر سینه اش سنگینی میکرد. تا پاسی از شب خوابش نبرد و در کنار آتش نشسته بود و با نگاهی حسرت آمیز به پهنای آسمانی خیره گشته بود که میدانست قریب به یقین تنها تا چند شب دیگر مهمان آن خواهد بود. بجز آنهایی که نگهبانی می دادند همگان خواب بودند و سکوت تمام اردوگاه را فرا گرفته بود و هرازگاهی بادی سوزناک بر پهنای دشت میدوید و شیخ را به دو سه سرفه کوتاه وا می داشت و شعله های آتش را پریشان میکرد. شیخ در حالی که دستان سرما زده اش را در آغوش گرم آتش بهم میفشرد به آرایش نظامی جنگ فردا می اندیشید. در همین حال بود که ناگهان متوجه شد یکی از مجاهدین جوان از خواب برخاسته و به او نزدیک میشود و چون به نزد او رسید آن سوی آتش جای گرفت و مشغول آتش شد. در چهره تاریکش که با نور آتش کمی نمایان بود دقیق شد و دریافت که او یکی از طلاب جوان نجف است که بعد از اعلام حکم جهاد خود را به خط مقدم جبهه ها رسانده است و سنی ندارد. از رفتار آشفته حالش واضح بود که میخواهد مطلبی را بگوید اما نمی تواند لب بگشاید.

شیخ دستانش را از آتش عقب کشید و به آرامی گفت:

- فردا روز دشواری در پیش داریم. امشب تا میتوانی خوب استراحت کن.

جوان طلبه در پاسخ گفت:

- خوابم نمیبرد.

- تو نیز مثل من بی خواب گشته ای؟ به نظر آشفته می آیی!

- مدت هاست مطلبی ذهنم را به خود مشغول کرده.

- به چه چیز فکر میکنی جوان؟

- ما برای چه میجنگیم؟ اصلا برای که می جنگیم؟ برای شاهی که خودش حاضر است دو دستی تمام وطن را به بیگانگان تقدیم کند؟ یا برای کشورگشایی حکومتی شمشیر میزنیم که بزرگترین آرزویش از بین بردن فقها و علما است؟ من مطمئنم که شاه از ترس آنکه فقها و مجاهدین با پیروزی در این جنگ قدرت و محبوبیت بیشتری در بین مردم کسب کنند این توطئه را سوار کرده اند. او حاضر است بخشی از خاک میهن را به دشمن بدهد اما قدرت و نفوذش در بین مردم افول نکند. حال ما چرا باید همچنان بجنگیم؟ ما در این دشت تنهاییم. همه ما را به کام مرگ فرستاده اند. چرا در این میانه ایستاده ایم؟

شیخ برای لحظاتی سکوت کرد و در شعله های زرد و نارنجی آتش خیره گشت و سینه اش را با نسیم خنکی پر کرد که رایحه خوش و طنین انداز وطن را از آن می شنید. دستان گره کرده اش را نزدیک آتش کرد و آرام گفت:

- ما برای دفاع از وطن می جنگیم. مهم نیست که از مرگ ما خشنود میشوند یا اندوهگین، ما نمیتوانیم دست روی دست بگذاریم و ببینیم سربازان وحشی روس به جان و ناموس این ملت تعرض میکنند و هیچ نگوییم، اگر ما هم قرار بود مثل آن فتحعلی شاه بزدل تمامیت ارضی و عزت ملی را فدای اهداف سیاسی خود کنیم که باید آسوده مینشستیم تا سربازان روس و انگلیس چون سگ حاری شمال تا جنوب ایران را بدرند و آنگاه کیست که باید از آه مسلمانان و مظلومان دست گیری کند؟

شیخ که دیگر بغض راه گلویش را بسته بود حرفش را برید و جوان طلبه که ناگهان متوجه بهم ریختگی شیخ شد با چشمان پرسشگر در شعله های چشم شیخ خیره شد و برق حماسه را در آن دید. موجی از حرارت بر پوستش دوید و گویی داغ وطن چون دردی مسری بر جان او سرایت کرد. در آتش خیره شد و متوجه شعله های حماسه ای شد که در درونش آتش افروخته بود و از اعماق درونش زبانه میکشید. جوان برخاست و با یک اشاره کوچک سر اذن رفتن گرفت و با قدم های محکم و آکنده از غرور بر دشتی پای گذاشت که می دانست ملک اجدادی اوست. با هر قدم احساس میکرد مهری مادری بین این خاک و جان او نهفته است.

صبح زود فردای آن روز در اولین رویارویی با ارتش روس پای به میدان گذاشت و عاشقانه در دل میدان رقصید و سرمستانه شمشیر چرخاند و سرانجام بعد از چندین جدال جانکاه در آغوش پر مهر وطن به خون غلتید و جامه سرخ شهادت را به تن کرد. و چه بسیارند این چنین سربازان دلیر و گمنامی که روزی در یک گوشه ای از خاک این مرزوبوم در لای اوراق خاک خورده تاریخ، به پای نام وطن جانانه ایستادند و جان دادند.

آنچه خواندید ورقی خاک خورده و مغفول مانده از دفتر تاریخ بود که روایتگر خیانت های تلخ شاهان قاجار و رشادت ها و ایستادگی های شیخ مجاهد(سید محمد طباطبایی) و دیگر همرزمانش در یکی از مهم ترین و پر التهاب ترین دوران تاریخ ایران است. در زمان جنگ های دوره دوم ایران و روسیه، هنگامی که نیرو های وحشی و تجاوز گر روسیه خاک ایران را مورد تعرض قرار دادند، ناموس این ملت را به بردگی گرفتند و محصولات زارعین را بزور غصب کردند، به مساجد و قرآن اهانت کردند و کودکان را بزور به مدارس مسیحی فرستادند. در این میان آزدگانی چون شیخ مجاهد و دیگر فقها و علمای اسلام، این حجم از جسارت را برنتافتند و فتوای جهاد دادند و به جبهه های جنگ شتافتند و تمام اراضی از دست رفته ایران در عهدنامه گلستان را باز پس گرفتند و مناطق جداشده را به آغوش مادری وطن بازگرداندند و مردم را از شر آنها خلاص کردند. در همین روز ها بود که فتحعلی شاه از ترس آنکه فقهای نجف با این پیروزی عظیم در نزد مردم محبوب تر و قدرتمندتر شوند دستور داد به صورت ناگهانی تمام نیرو ها را از خط مقدم جبهه بازگردانند تا نتیجه جنگ تغییر کند. و این چنین شد که شیخ مجاهد و دیگر همرزمانش در برابر دشمن تنها ماندند و چه بسا شایسته تر است که زین پس او را شیخ تنها بنامیم! و بدین ترتیب تمام مناطق پس گرفته شده مجددا به دست دشمن افتاد.