
بسیاری از علائم اماس برای دیگران قابل مشاهده نیستند. ممکن است این علائم تأثیر زیادی بر فرد بگذارند، اما اطرافیان متوجه آنها نشوند. این موضوع میتواند بسیار آزاردهنده و ناراحتکننده باشد.
این علائم ممکن است شامل خستگی، اختلال تمرکز، افسردگی، سرگیجه یا حتی مشکلات گوارشی باشد. مسئله اینجاست که بسیاری از این نشانهها بهسادگی با استرس، کمخوابی یا فرسودگی ذهنی اشتباه گرفته میشوند.
در این مقاله بررسی میکنیم که نشانههای پنهان اماس چه هستند؟ چرا بهسادگی نادیده گرفته میشوند؟ و چه زمانی باید جدی گرفته شوند؟
مالتیپل اسکلروزیس یا بهاختصار اماس (Multiple Sclerosis: MS) نوعی بیماری خودایمنی مزمن درگیرکننده سیستم عصبی است که در آن سیستم ایمنی بدن بهاشتباه به غلاف میلین (پوشش محافظ اعصاب در مغز و نخاع) حمله میکند. این حمله باعث اختلال در انتقال پیامهای عصبی میشود و میتواند بر عملکرد حرکتی، حسی، بینایی و حتی شناختی فرد تأثیر بگذارد.
بسته به محل آسیب و شدت آن، علائم بیماری ممکن است در هر فرد و در زمانهای مختلف متفاوت باشد. برخی افراد ممکن است با علائم شدید و مشخصی روبهرو شوند، درحالیکه بیماری در برخی دیگر با نشانههایی غیر قابل مشاهده یا خفیف شروع میشود.

منظور از نشانههای پنهان یا علائم نامرئی اماس نشانههایی است که ممکن است از نظر دیگران پنهان بمانند، اما برای خود بیمار کاملاً محسوس و تأثیرگذارند. این علائم اغلب با مشکلات روزمره مثل خستگی، استرس یا کمخوابی اشتباه گرفته میشوند که ممکن است باعث تأخیر در درمان یا درک نادرست از شرایط بیمار شود.
در ادامه با مهمترین علائم نامرئی اماس آشنا میشویم:
شایعترین علامت اماس، خستگی مزمن است. بیمار ممکن است از لحظه بیدار شدن تا پایان شب، دچار خستگی عمیق و مداوم باشد. این نوع خستگی با استراحت یا خواب بهبود نمییابد و میتواند مانع انجام سادهترین فعالیتهای روزانه شود.
اختلال در تمرکز، فراموش کردن کلمات ساده یا احساس مهآلود بودن ذهن ازجمله مشکلات شناختی رایج در اماس هستند. این علائم اماس ممکن است در محل کار یا هنگام انجام کارهای فکری بهشدت خود را نشان دهد.
بیمار ممکن است دچار احساس تیر کشیدن، برقگرفتگی یا سوزش در اندامها شود؛ حتی بدون نشانه ظاهری. این دردها اغلب ناگهانی و گذرا هستند اما ممکن است آزاردهنده باشند.
بسیاری از بیماران ممکن است حس سبکی سر، سرگیجه، چرخش یا دوران سر و عدم تعادل در راه رفتن داشته باشند یا لازم باشد برای حفظ تعادل به دیوار یا اشیا تکیه دهند.
تکرر، فوریت در دفع یا بیاختیاری ادرار ممکن است در اماس دیده شود. یبوست مزمن نیز یکی از مشکلات رایج است. ممکن است بیماران بهسادگی این علائم را بیان نکنند و بهدنبال درمان آنها نروند.
افسردگی، اضطراب یا نوسانات خلقی میتواند ناشی از تأثیر مستقیم اماس بر مغز یا واکنش روان به بیماری باشد. این علائم ممکن است در ظاهر بیمار دیده نشوند، اما کیفیت زندگی را بهشدت تحت تأثیر قرار میدهند.
اختلال در عملکرد جنسی مانند کاهش میل، مشکل در رسیدن به ارگاسم یا اختلال نعوظ میتواند بخشی از طیف علائم عصبی اماس باشد. این نشانهها معمولاً پنهان باقی میمانند و میتوانند مشکلات زیادی را در زندگی بیماران ایجاد کنند.
چه زمانی باید به این علائم مشکوک شد؟
یکی از چالشهای بزرگ اماس این است که بسیاری از علائم آن ممکن است واضح و هشداردهنده نباشند. این نکته قابل توجه است که علائمی که نادیده گرفته میشوند، ممکن است نشاندهنده آسیبهای عصبی درحال پیشرفت باشند.
اگر هریک از موارد زیر را تجربه میکنید و دلیل مشخصی مانند کمخوابی یا استرس برای آنها وجود ندارد، بهتر است به پزشک متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید:
● خستگی عمیق و مداوم، بدون علت مشخص
● احساس ناپایداری در راه رفتن یا نیاز به تکیه دادن برای حفظ تعادل
● فراموشی، اختلال در تمرکز یا احساس مهآلود بودن ذهن
● احساس سوزنسوزن شدن یا برقگرفتگی در اندامها
● دوبینی یا تاری دید، حتی بهصورت گذرا
● مشکلات ادراری یا یبوست مزمن بدون علت واضح
● تغییرات خلقی، افسردگی یا اضطراب مداوم که جدید یا غیرقابل توضیح است.
راههای درمان اماس: آیا میتوان جلوی پیشرفت بیماری را گرفت؟
درحالحاضر درمان قطعی برای بیماری اماس وجود ندارد، اما خوشبختانه درمانهای کنترلی و علامتی بسیار مؤثری برای مهار پیشرفت بیماری و بهبود کیفیت زندگی بیمار وجود دارند. این درمانها به سه دسته اصلی تقسیم میشوند:
● درمان حملات یا عودهای بیماری با کورتیکواستروئیدها
● داروهای تعدیلکننده بیماری (مانند اُکرلیزومب)
● داروهای علامتدرمانی (مثل دالفیرا)
در ادامه، به معرفی دو داروی مهم و تأییدشده در این مسیر میپردازیم:
زاکرل: تعدیل عملکرد سیستم ایمنی برای مقابله با پیشرفت بیماری
نام ژنریک: اُکرلیزومب
شکل دارویی: ویال تزریقی ۳۰۰ میلیگرم
شرکت تولیدکننده: سیناژن
اُکرلیزومب نوعی آنتیبادی مونوکلونال است که روی سلولهای B سیستم ایمنی اثر میگذارد؛ همان سلولهایی که در حمله به سیستم عصبی در اماس نقش دارند. این دارو با از بین بردن آنها، روند پیشرفت بیماری را کند میکند.
مزایای زاکرل:
● فقط دو بار در سال تزریق میشود.
● تنها داروی تأییدشده برای نوع پیشرونده اولیه اماس است.
● جزو بهترین گزینههای درمانی برای بیماری اماس (مخصوصاً نوع شدید) از نظر اثربخشی و ایمنی است.
دالفیرا: کمک به بهبود راه رفتن در بیماران مبتلا به اماس
نام ژنریک: فامپریدین
شکل دارویی: قرص خوراکی ۱۰ میلیگرمی
شرکت تولیدکننده: زیست اروند فارمد
فامپریدین با بهبود هدایت پیام عصبی در طول اعصاب مغز و نخاع میتواند:
● توانایی راه رفتن را بهبود بخشد.
● هماهنگی و توانایی حرکتی دستها را تقویت کند.
● تأثیرات مثبت دیگری نیز بر خستگی، عملکرد شناختی مغز، افسردگی و کیفیت زندگی داشته باشد.
دالفیرا اولین و تنها داروی تأییدشده برای بهبود راه رفتن در بیماران مبتلا به اماس است. مصرف آن ساده و بهصورت خوراکی هر 12 ساعت است و معمولاً بهخوبی تحمل میشود.
حرف آخر
قابل مشاهده نبودن علائم اماس برای دیگران، به این معنا نیست که این موارد بیاهمیت هستند و به بررسی و درمان نیاز ندارند. اتفاقاً، همین علائم نادیدنی گاهی بیشتر از علائم آشکار، زندگی فرد مبتلا را تحت تأثیر قرار میدهند. کلید مدیریت این بیماری در دیده شدن و جدی گرفتن همین نشانههاست. خودمراقبتی، ارتباط منظم با پزشک معالج و آشنایی با درمانهای مؤثر، میتواند به شما کمک کند کنترل بیشتری بر شرایط خود داشته باشید؛ حتی در مواجهه با چیزی که دیگران نمیبینند.