
پیش آمده به اثری هنری نگاه کنید و بعد بیآنکه بدانید چرا، اشکتان سرازیر شود؟
در واقع بعد از آنکه آرامتر شدیم و احساساتمان فروکش کرد، شاید بتوانیم دلیلش را بیابید. شاید ما در اثر چیزی از خودمان را دیده ایم؛ یعنی اثر آیینه ای شده تا ما را به خودمان بنماید. آن قسمت از ما را که نه میتوانیم بزک دوزک کنیم و نه میتوانیم آنطور که به راستی هست، به دیگری نشان دهیم.
مارینو مارینی، مجسمه ساز ایتالیایی، فرزند قرن بیستم. نوشته اند که آثارش تحت تاثیر هنر اتروسکی بوده، پربیراه هم نگفته اند، جنبش، تنش و پویایی مجسمه های اتروسکی در آثارش نمایان است و حتی گاهی مانند آنها سرزندهاند. سرزندگی نه از جنس باستانی و شورانگیز آن که یک جور سرزندگیِ عصیانگر و مختص انسان مدرن. از آن سرزندگیها که بیشتر غم انگیز است چراکه ما هم به عنوان بیننده میدانیم، در این سرزندگی، سرخوشی نیست.
و اما درباره ی سوار و اسب: احتمالا اولین چیزی که بعد از نگاه کردن به این مجسمه، به خاطرمان میرسد همان استعاره ی معروف فروید باشد. نهاد ما، غرایز و امیالی که تنها به دنبال ارضای فوری خودش است، همچون اسبی است که سوارکار، ایگو یا من، تلاش میکند این اسب را هدایت کند، تصمیم بگیرد، انتخاب کند، عقلانی باشد....در نهایت اسب است که سوار را به هر جا که بخواهد، میکشاند نه سوارکار.
در مجسمه ی سوار و اسب اثر مارینی، گویی اسب و سوار یکی شده اند، سوار نه همچون انسانی بالغ که شبیه کودکی است، با پاهای کوتاه، دستهای کوتاه، بدنی راست شده، خودش را سخت به اسب چسبانده که نیافتد و مثل اسب گردنش را زوزه کشان به عقب کشانده. اسب هم سفت و سخت ایستاده، شیهه کشیده. انگار که سوار هم تبدیل به نهاد شده بیآنکه نشانی از عقل و توان مهار در آن باشد.
اما اسب هم اسب نیست. دم بریده است و کوچک قامت. اسب و سوار، هر دو از ریخت افتاده، ناقص و آسیب دیده هستند. همین جاست که اثر آیینه میشود برای بیننده، برای آدمیزادی که در قرن بیست و یک زندگی میکند و اثر را با واسطه، از صفحه ی لپ تاپش میبیند و چشمش باز میشود به ناتوانی و آسیبهای خودش و از خودش میپرسد: مگر این غیر از من است؟