این روزها که دارم به چهل سالگی نزدیک میشوم، به بحرانی فکر میکنم که از بچگی از اطرافیان شنیدم. از کتابها، از رادیو و تلویزیون، و این روزها از شبکههای اجتماعی.
اولش فکر کردم: مگر چهل سالگی برای همهی آدمها یک جور میگذرد؟!
قطعاً به تعداد تمام چهلسالهها، بحران میتواند وجود داشته باشد.
برای من، که هنوز چهل ساله نشدهام، این نزدیک به چهل سال، یک عمر کامل بوده:
مدرسه، دانشگاه، کار، جوانی، عشق، خندههای از ته دل، ازدواج، از دست دادن عزیزان، اشک و غم هاي جانسوز و تکّههایی از قلب و روحم که توی دل خاک جا گذاشتم.
به نظرم همینها یعنی یک عمر کامل زیستن.
فارغ از موفقیت مالی، شغلی یا تحصیلی.
اما چیزی که این روزها، بعد از جنگ و در انتظار جنگ تازه، فکرم را درگیر کرده، این است که:
آیا واقعاً چهل سالگی، بدترین و عمیقترین بحران است؟
بله، قبول دارم که کاش کتابهای بیشتری خوانده بودم.
کاش سه زبان بلد بودم.
کاش بچه هايي داشتم (که هنوز جای شک دارد!).
کاش پول بیشتری پسانداز کرده بودم.
کاش فلان چیز را خریده بودم...
اما بیایید یک بچه را در نظر بگیریم که همین الان، در این روزهای جنگ، تورم و مشکلات اجتماعی و اقتصادی ایران، به دنیا میآید.
آیا سختترین بحرانش میشود چهل سالگی؟
آن هم اگر به آن برسد!
یک خانوادهی معمولی را در نظر بگیرید، نه آن کسی که وضع مالی خوبی دارد.
بحرانِ صفر ماهگی:
بچهای که هنوز چشمش به دنیا باز نشده، برای به دنیا آمدنش ۱۰۰ میلیون تومان نیاز است.
آن که ندارد، چه میشود؟
مادر فکرش درگیر است، اضطراب دارد، و این اضطراب مستقیم به جنين چند ماهه منتقل میشود.
اولین بحران، قبل از اینکه حتی یک روزش بشود، اتفاق افتاده.
بحرانِ یکماهگی:
بچه به دنیا میآید. بیشتر ساعاتش را در خواب است، اما چیزهایی حس میکند.
تنش، ناراحتی، اعصاب خردی.
برای خرید شیر خشک که با کد ملیاش دیگر نرخ دولتی ندارد.
پوشکی که بهش حساسیت نده، در بازار کمیاب و گرانتر از حد معمول است.
بحرانِ ۵ سالگی:
میرود توی جمع همسنهایش.
میخواهد ارتباط داشته باشد، دوست داشته باشد.
متوجه نگاهها میشود. یک جور حس بدی دارند این نگاهها.
وقتی موقع یارکشی برای بازیهای گروهی میشود، کسی انتخابش نمیکند.
کسی با او خوراکی نمیخورد.
کسی به جشن تولدش دعوتش نمیکند.
بعد از چند وقت، خودش دیگر نمیخواهد برود توی آن گروه.
این بحرانِ ۵ سالگی.
بحرانِ مدرسه:
درسهایش خوب است.
آخر ترم میگویند والدین بیایند مدرسه، جلسه داریم.
دو روز بعد، توی حیاط مدرسه، اسامی شاگردان ممتاز را میخوانند.
عزیز داستان ما هم که شاگرد ممتاز است، میرود بالا و جایزهاش را میگیرد.
فقط اندازهاش یک کم برایش عجیب است، چون کوچکترین سایز جایزهها را دارد.
با خودش میگوید: حتماً چیز باارزشی است.
میروند سر کلاس.
معلم میگوید: «خب، جایزههاتون رو باز کنید.»
برای یکی ساعت بود، یکی لباس ورزشی، یکی چند جلد کتاب قشنگ، یکی راکت تنیس!
اما جایزهی شاگرد ممتاز ما، یک جعبه مدادرنگی ۶ تایی بود!
معلم چه میکند؟
میگوید: «بچهها، اگر جایزههاتون متفاوته، به خاطر اینه که خانوادهها خودشون تهیه کردن و دادن به مدرسه که همه به درس خوندن علاقمند بشن»!
این بحرانِ مدرسه.
و اگر قهرمان داستان ما درسخوان نبود، چه بحرانهایی داشت؟
بحرانِ کنکور:
با اینکه درسش از همه بهتر است، اما کنکور با درس خواندن معمولی فرق دارد.
کسی که ۱۲ سال خوب خوانده، سر جلسه سؤالها برایش غریب است.
کسی که ۱۱ سال واقعاً نخوانده و سال آخر کلی کلاس کنکور رفته و فرمولهای کنکوری یاد گرفته، قبول میشود.
قهرمان ما میماند پشت کنکور.
باید بیشتر بخواند.
حالا بیشتر توی خانه است، با مشکلات خانه و کرایهی عقبافتاده و نداشتن هزینه برای کارهای معمولی بیشتر آشنا میشود.
سنی که خیلیها دارند دانشگاه میروند، خوشحالند، با دوستان تفریح میکنند، کلاس میروند و برای آینده نقشه میکشند، او تازه دارد عمیقاً وارد بحران میشود.
بحرانِ جوانی:
به سختی میرود دانشگاه.
داستانهای دانشگاه، قصههای عشق و عاشقی، جریحهدار شدن عواطف و احساسات.
دیدن این همه اختلاف فرهنگی و اقتصادی.
و بعد از آن، کار، ازدواج و بقیهی ماجرا.
و همهی اینها برای کسی است که از سلامت جسم و روان برخوردار است، بیماری خاصی ندارد، درگیر اعتیاد به مواد و الکل نیست.
حالا واقعاً بحران چهل سالگی در مقابل اینها، بحران محسوب میشود؟!
به نظر من، بحران چهل سالگی، لاکچریترین نوع بحران است.
همان طور که بعضی بیماریها را میگویند «بیماری لاکچری»، این هم از همان نوع است.
کسی که چهل سال از عمرش گذشته و کلی تجربهی تلخ و شیرین کسب کرده، به حدی از پختگی رسیده که بتواند بحرانهایش را مدیریت کند.
او مثل بچهی ۵ سالهای نیست که به خاطر نداشتن لباس قشنگ و ناتوانی در تهیهی هدیهی خوب برای تولد دوستانش، دعوت نشود و احساس حقارت و درماندگي كند.
چهلساله به این درک از جهان رسیده که یک نگاه به اطرافش بکند و بگوید:
«من انگار خیلی هم بد زندگی نکردم. از این به بعد شاید بهترش کنم».
حالا حس میکنم چهل سالگی برای من اینطور تعریف میشه: کمک کردن به کسانی که هنوز به بحران چهل سالگیشون نرسیدن!!!!