آیا کودک شما عاشق داستان گفتن است؟ آیا برای بیان احساسات و افکارش از واژههای متنوع استفاده میکند یا مدام درباره معنای کلمات سؤال میپرسد؟ این رفتارها میتوانند نشانههایی از هوش کلامی ـ زبانی باشند.
هوش کلامی ـ زبانی یکی از توانمندیهایی است که در نظریه هوشهای چندگانه هاوارد گاردنر مطرح شده و به توانایی استفاده مؤثر از زبان در گفتار، نوشتار، خواندن، شنیدن و بیان افکار مربوط میشود.
هوش کلامی ـ زبانی چیست؟
کودکی که از هوش کلامی ـ زبانی بالاتری برخوردار است، معمولاً به کلمات توجه زیادی نشان میدهد، از داستانگویی، شعر، کتاب خواندن و بازیهای کلامی لذت میبرد و میتواند افکار خود را با جزئیات بیشتری بیان کند. البته این استعداد الزاماً به معنای «شاگرد اول بودن در درس فارسی» نیست؛ ممکن است کودک این توانایی را در داستانسازی، گفتوگو، پرسشگری، نمایش یا حتی متقاعد کردن دیگران نشان دهد.
نشانههای هوش کلامی در کودکان
برخی نشانههای قابل مشاهده عبارتاند از:
- علاقه زیاد به داستان و کتاب
- استفاده از واژههای جدید و متنوع
- علاقه به شعر و بازی با کلمات
- توانایی تعریف کردن یک اتفاق با جزئیات
- پرسیدن سؤالهای زیاد
- علاقه به گفتوگو، بحث و توضیح دادن
- ساختن داستانهای خیالی
- علاقه به نوشتن یا یادداشت کردن
بااینحال، استعدادیابی کودک نباید فقط بر اساس یک رفتار یا یک آزمون انجام شود. بهتر است والدین و مربیان، رفتار کودک را در موقعیتهای مختلف و طی زمان مشاهده کنند.
چگونه هوش کلامی کودک را تقویت کنیم؟
برای پرورش این توانمندی، لازم نیست همیشه آموزش رسمی داشته باشیم. خواندن کتاب با کودک، گفتوگو درباره داستان، پرسیدن سؤالهای باز، تعریف کردن خاطرات خانوادگی، بازیهای کلمهای، قصهسازی و فرصت دادن برای بیان نظر، فعالیتهایی ساده اما مؤثر هستند.
در نگاه کوچینگ کودک، به جای اصلاح مداوم حرفهای کودک، میتوان با پرسشهایی مانند «اگر تو جای شخصیت داستان بودی چه کار میکردی؟» یا «داستانت را چطور میتوانی ادامه بدهی؟» او را به فکر کردن، توضیح دادن و خلق کردن دعوت کرد.
کشف استعداد کودک از جایی آغاز میشود که به جای مقایسه او با دیگران، شیوه منحصربهفرد فکر کردن و بیان کردنش را ببینیم.