نشانهٔ عملی این چرخش را میشود در ساختار آموزشی دانشکدهها دید. مثلاً دانشکدهٔ مهندسی کامپیوتر شریف، که خودش اولین دانشکدهٔ مستقل کامپیوتر در ایران بود (تأسیس ۱۳۶۵)، دورههای کارشناسی ارشدش را از سال ۱۳۶۷ آغاز کرد، اما دکتری را تا سال ۱۳۷۶ راه نینداخت . این فاصله دهساله بین ارشد و دکتری، خودش گویای همین موضوع است: اول زیرساخت آموزشی و نیروی انسانی در مقطع ارشد تقویت شد، و بعد از آن بود که پژوهش در سطح دکتری و بهتبع آن، تولید علمی جدیتر جا افتاد. در همین سالها بود که گرایش هوش مصنوعی در ارشد هم اضافه شد (۱۳۷۷) . یعنی شریف داشت به تدریج دامنه پژوهشی خودش را از مهندسی کلاسیک به سمت حوزههای نوتر باز میکرد.
اما این حرکت به سمت پژوهش، در خلأ اتفاق نیفتاد. یک نشانه کوچک اما معنادار: در سال ۱۳۷۱، نشریه «شریف» با هدف «تعامل میان اساتید ایرانی دانشگاههای داخلی و خارجی» تأسیس شد . این جزئیات شاید در نگاه اول ساده به نظر برسد، اما نشان میدهد که در همان اوایل دهه ۷۰، یک آگاهی نسبت به اهمیت پیوند علمی با خارج از کشور و انتشار پژوهش به زبان مشترک جهانی وجود داشت. شریف داشت یاد میگرفت که پژوهش فقط حل مسئلهٔ داخلی نیست؛ گفتوگو با جامعه علمی جهانی هم هست.
با این حال، همینجا یک تناقض کوچک هم وجود دارد. دانشگاهی که در دوران سازندگی داشت پژوهش را جدی میکرد، همچنان با همان مسئله قدیمی دستوپنجه نرم میکرد: بخشی از نیرویی که تربیت میکرد، برای ادامهٔ مسیر علمی و پژوهشی، مقصدش خارج از کشور بود. این موضوع در دوران سازندگی شکل تازهای گرفت؛ دیگر فقط «تحصیل در دانشگاه بهتر» نبود، بلکه به تدریج داشت به یک مسیر شغلی و زندگی تبدیل میشد. شریف در حال ساختن زیرساخت پژوهشی خودش بود، اما همزمان، برخی از بهترین محصولات این زیرساخت، جذب دانشگاهها و مراکز پژوهشی خارج از کشور میشدند. به عبارت دیگر، پژوهش در شریفِ دوران سازندگی، هم داشت ریشه میدواند و هم داشت نشانههایی از یک شکاف بلندمدت را آشکار میکرد: نهادی که برای پژوهش در ایران ساخته میشد، در عمل بخشی از سرمایه انسانیاش را به شبکه علمی جهانی تحویل میداد.
پس اگر بخواهیم جمعبندی کنیم، شریف در دوران سازندگی یک دانشگاه در حال «پژوهشی شدن» بود، اما این پژوهشمحوری هنوز در ابتدای راه بود و به شدت وابسته به همان نیروی انسانیای بود که بخشی از آن، مسیرش را به سمت خارج از کشور ادامه میداد.