شمار گیاهان بومزاد (Endemic) ایران بسیار بیشتر است و برخی از آنهایی را گلچین کردهام که تنها گونهی بومزاد ایران از سردهی خویش هستند. (واژهی کمیاب از برای همین است.) همهی پرتورها از iNaturalist گردآوری شدهاند. گیاه بومزاد: گیاهی که تنها و بهویژه بومی یک جا و زیستگاه باشد.
سخن دیگری نمیماند. سخنان سرکشی دارم. یکجا بند نمیشوند تا من و شما بخوانیم. اینهایی که میبینید توسریخورهایشان هستند. از یک سخنچین سرکش شنیدم که میخواهند گروهی به بیرون از کشور کوچ کنند؛ گفت دهان من و شما برای خواندن آنها ناپاک است؛ گفتم خب زیر لب یا با سدای وُژدانمان! که نه... آوای درونمان!! این هم نه... آن یکی سدای سَرِمان!!! میخوانیم؛ گفت زندگی بهتر میخواهند. کودنها نمیدانند مرز بسته است. من هم پول سخنشکن ندارم برای آنها دهم. پولهایی که بیرنجش گرفتهام را دادهام دار و گیاه ببینم. این به کنار، بگو کودنها! شما که آنسوی مرز هیچ خریدار ندارید. کسی به شما بها نمیدهد. اگر هم نیمنگاهی بیندازند، خواهند گفت که دروغ هستید. پیش پای شما همین چند ماه پیش گروه بزرگی از شمارگان، دست و پا شکسته توانستند کوچ کنند. آمار درستش را هنوز نمیدانیم ولی میگویند که بسیار بودند. چیزی دوروبر چهل هزار!! تا اینجای کار هم چالش کمآبی این ویرانکده را از میان بردهاند. چند ماهیست برای تکتکشان خون دل میخوریم و آبها روی دستمان مانده. گمان میبرید سرانجامِ کوچشان چه شد؟ نادیده گرفته شدند، دروغ خوانده شدند و ناسزا بارشان کردند. ما دردهایمان هم بومزاد است.. پس بتمرگید سرجایتان و دیگر چنین بلندپروازیها به سرتان نزند! از این گیاهان زیبا و پرهیخته بیاموزید. سدایشان در نمیآید. مگر شاید باد تندی وزش کند و بشنوید که به آرامی فریاد میزنند: «منم با خودت ببر!!!!» ولی خب به روشنی آشکار است که شوخی میکنند. چون پیداست که هیچ گیاهی به جای «مرا هم» نمیگوید «منم».
شمار دردهای بومزاد (Endemic) ایران بسیار بیشتر است و برخی را هم نمیتوانم گلچین کنم. هیچکدام پرتوری برای گردآوری ندارند و اگر پرتوری به چشمتان خورده، در اندازهی پیشنمایش هم نیست. درد بومزاد: باید بدانید.
سخن دیگری نمیماند. تا اینجا بس است. سخن از گیاه بود. برگردیم به همان.







هر سبزه که بر کنار جویی رستهاست
گویی ز لب فرشتهخویی رستهاست
پا بر سر سبزه تا به خواری ننهی
کان سبزه ز خاک لالهرویی رستهاست
ترانههای خیام | صادق هدایت
2585/2/31