
گسترش خلافت اموی در شبه جزیره ایبری از سال ۷۱۱ میلادی با لشکرکشی طارق بن زیاد و سپس موسی بن نصیر آغاز شد و در عرض چند سال تقریباً تمامی قلمرو ویزیگوت ها را زیر فرمان حکمرانان عرب و بربر قرار داد. مناطق جنوب گل (سپتیمانیا) به تدریج با تصرف ناربون در سال ۷۲۰ میلادی به دست الوالی السمح بن مالک الخولانی ضمیمه دارالاسلام شد. در سال ۷۲۱ میلادی، السمح بن مالک در محاصره تولوز از اودوی بزرگ، دوک آکیتن، شکست خورد و کشته شد. جانشین او، عنبسه بن سحیم الکلبی، عملیات را در جنوب گل از سر گرفت، کارکاسون و نیم را تصرف کرد و تا دره رون پیشروی کرد، اما با مقاومت محلی و مشکلات تأمین نیرو روبه رو شد و در ۷۲۶ میلادی درگذشت. پس از یک دوره فترت و شورش های داخلی در اندلس، عبدالرحمن الغافقی در سال ۷۳۰ میلادی به ولایت اندلس منصوب شد. الغافقی که پیشتر در سال ۷۲۱ میلادی نیز بهطور موقت پس از کشته شدن السمح فرماندهی را بر عهده داشت، این بار با برنامه ای منسجم برای یک لشکرکشی بزرگ تنبیهی و گسترش نفوذ به شمال پیرنه رهسپار شد.
عبدالرحمن الغافقی در بهار ۷۳۲ میلادی با سپاهی مرکب از قبایل عرب، نیروهای بربر و دستههایی از ساکنان محلی اندلس از گردنه های پیرنه عبور کرد. این سپاه در طول مسیر به جمع آوری غنیمت پرداخت. دوک اودوی بزرگ که در مرزهای جنوبی قلمرو خود با تهدید جدی روبه رو شده بود، در نبردی در کنار رود گارون یا نزدیکی بوردو شکست سختی متحمل شد. تواریخ مسیحی از غارت صومعه ها و کلیساها و کشتار گسترده توسط سپاه مهاجم خبر میدهند. الغافقی سپس به سمت شمال و به سوی شهر تور، که مرکز دینی مهمی به دلیل وجود مقبره مارتین قدیس به شمار میرفت، حرکت کرد. هدف اصلی او نه الزاماً فتح دائمی سرزمینهای دوردست گل، که تضعیف قدرت های محلی، تحمیل خراج و بازگرداندن غنایم سرشار بود، هرچند انگیزههای گسترش مرزهای خلافت نیز در میان فرماندهان وجود داشت.
در آن سوی میدان، قلمرو فرانکهازیر سلطه اسمی پادشاهان مروونژی قرار داشت که قدرت اجرایی عملاً در دست شهرداران کاخ بود. شارل مارتل، شهردار کاخ اوسترازیا، از سال ۷۱۵ میلادی با شکست رقبا و سرکوب شورشها، اقتدار خود را بر قلمروهای پراکنده فرانکی تحمیل کرده بود. او ارتشی اساساً پیادهنظام متشکل از مردان آزاد فرانکی و دسته هایی از سربازان وفادار باتجربه تربیت کرده بود که برخلاف سربازان عمومی اعزامی فصلی، انسجام و مهارت بیشتری داشتند. ثروت کلیسا که شارل برای تأمین هزینه های نظامی مصادره کرده بود، به تجهیز این نیروها یاری رساند. اودوی بزرگ که پس از شکست در گارون دیگر راهی برای دفع مهاجمان نمیدید، ناچار به شارل مارتل پناه آورد و از او یاری خواست، اقدامی که عملاً برتری سیاسی شهردار کاخ فرانک ها بر دوکنشین آکیتن را تثبیت کرد. شارل مارتل با آگاهی از جهتگیری سپاه اموی به سوی تور، نیروهای خود را به سرعت به جنوب گسیل داشت و در محل راهبردی میان تور و پواتیه موضع گرفت و توانست الغافقی را غافلگیر کند، چرا که سپاه مسلمانان انتظار رویارویی با نیرویی منظم به این سرعت را نداشت.
مکان دقیق نبرد با قطعیت مشخص نیست، اما بر اساس شواهد، در منطقهای میان تور و پواتیه و احتمالاً در نزدیکی دهکده موسه-لا-باتای و محل تلاقی دو رود کلن و وین روی داد. تاریخ سنتی نبرد، دهم اکتبر ۷۳۲ میلادی است. شارل مارتل با انتخاب آگاهانه یک برآمدگی مشجر و تپه مانند، زمین نبرد را به گونه ای برگزید که تحرک سواره نظام برتر اموی محدود شود. پیاده نظام سنگین اسلحه فرانکی در آرایشی دفاعی و فشرده، شبیه یک چندضلعی توپر یا دیواره سپری بزرگ مستقر شد. جنگجویان فرانک زرهپوش با سپرهای بزرگ و نیزههای بلند و تبرهای معروف فرانکی، شانه به شانه در برابر موج حملات ایستادند. سپاه اموی ترکیبی از سوارهنظام سبک و سنگین و نیروهای پیاده بود که بخش اصلی قدرت تحرک و تهاجم آن بر دوش سواره نظام بربر و عرب قرار داشت. سلاح اصلی آنان شمشیر، نیزه و کمان بود.
نبرد احتمالاً چند روز با زد و خوردهای پراکنده و آزمایشی آغاز شد. منابع مختلف از جمله ادامه دهندگان وقایعنامه فردگار و کتاب اخبار مجموعة فی فتح الأندلس، گاه به درگیری هایی هفت روزه اشاره میکنند، اما نبرد اصلی و سرنوشت ساز احتمالاً یک روز تمام به طول انجامید. پیاده نظام فرانکی حملات مکرر و موجوار سواره نظام اموی را تحمل کرد. دیواره سپری آنان در برابر شوک حملات استوار ماند، اگرچه فشار بیامان و حملات از جناحین لحظاتی موازنه را متزلزل ساخت. تیراندازان اموی با پرتاب تیر تلاش در شکستن صفوف داشتند، اما زره و سپر فرانکها و زمین ناهموار از تأثیر حملات کاست. در خلال این نبرد، فرماندهان فرانکی مراقب حفظ خطوط و پرهیز از تعقیب دشمن در حال عقب نشینی های تاکتیکی بودند. بر اساس وقایعنامه موزارابی ۷۵۴ که نزدیکترین منبع تاریخی به زمان حادثه است، سپاه فرانکها «چون دیواری بی حرکت و چون یخچالی سخت در برابر تازیان صف آرایی کرده بود» و با شمشیرهای پهن خود ضربات مهلکی بر مهاجمان وارد میآورد.
نقطه عطف نبرد هنگامی فرا رسید که عبدالرحمن الغافقی در تلاش برای ساماندهی مجدد نیروهایش و حفظ روحیه آنان کشته شد. منابع درباره چگونگی دقیق مرگ او سکوت دارند، اما قدر مسلم آن است که در میانه آوردگاه و در حین رهبری سپاهش از پا درآمد. با پخش خبر مرگ فرمانده، انسجام نیروهای اموی از هم گسست. برخی نیروها به سمت اردوگاه عقب نشینی کردند تا از غنایم فراوانی که همراه کاروان بود محافظت کنند. با فرارسیدن شب، عقب نشینی به خروج کامل سپاه از صحنه نبرد انجامید. فرانکها که منتظر ازسرگیری نبرد در سپیده دم بودند، صبح روز بعد اردوگاه دشمن را خالی یافتند. شارل مارتل با احتیاط از تعقیب نیرویی که هنوز بخشی از توان رزمی خود را حفظ کرده بود پرهیز کرد، زیرا به تحرک بالای سوارهنظام و احتمال کمین آگاه بود. سپاه بدون فرمانده اموی در یک عقب نشینی نسبتاً سریع اما سازمان یافته به سوی جنوب و پیرنه بازگشت و قلمرو فرانکها را ترک گفت.
نتیجه نبرد، عقب راندن دایمی تهدید نظامی خلافت اموی از شمال پیرنه در مقیاس بزرگ بود. با این حال، شارل مارتل بلافاصله به تحکیم قدرت خود در آکیتن و جنوب پرداخت و طی سالهای بعد شهرهای منطقه را یکی پس از دیگری به اطاعت درآورد. از سوی دیگر، خلافت اموی در اندلس در سالهای بعد با شورش بزرگ بربران در شمال آفریقا و سپس در خود اندلس در ۷۴۰ میلادی روبهرو شد که عملاً ظرفیت لشکرکشی های بزرگ به فراسوی پیرنه را از میان برد.