ویرگول
ورودثبت نام
علیرضا مرادی
علیرضا مرادیدانشجوی ارشد تاریخ ایران اسلامی علاقه مند به همه ی ادوار تاریخ https://hamibash.com/Alireza798
علیرضا مرادی
علیرضا مرادی
خواندن ۱۸ دقیقه·۴ ماه پیش

نبرد فالکلند

منشأ اختلاف بر سر حاکمیت جزایر فالکلند، که آرژانتین آن را مالویناس می‌نامد، به قرن‌ها پیش بازمی‌گردد. نخستین مشاهده ثبت‌شده از این جزایر در اواخر قرن شانزدهم توسط دریانوردان اروپایی صورت گرفت، اما نخستین استقرار پایدار توسط فرانسوی‌ها در سال ۱۷۶۴ در فالکلند شرقی و بریتانیایی‌ها در سال ۱۷۶۵ در فالکلند غربی و جزیره ساندرز انجام شد. اسپانیا در سال ۱۷۶۷ مستعمره فرانسوی‌ها را خریداری کرد و کنترل فالکلند شرقی را به دست گرفت و بریتانیایی‌ها را در سال ۱۷۷۰ از فالکلند غربی بیرون راند، هرچند بریتانیا تهدید به جنگ کرد و اسپانیا در سال ۱۷۷۱ اجازه بازگشت داد. بریتانیا در سال ۱۷۷۴ به‌دلایل اقتصادی نیروهای خود را از جزایر خارج نمود، اما یک لوحه سربی در آنجا باقی گذاشت که حاکمیت خود را ادعا می‌کرد. اسپانیا نیز تا سال ۱۸۱۱ حاکمیت خود را بر جزایر از بوئنوس آیرس اعمال کرد و سپس فرماندار خود را فراخواند. پس از استقلال آرژانتین از اسپانیا در سال ۱۸۱۶، دولت بوئنوس آیرس در سال ۱۸۲۰ یک ناوچه به جزایر اعزام کرد و رسماً حاکمیت خود را اعلام نمود. در سال ۱۸۲۹ آرژانتین یک فرماندهی سیاسی و نظامی در جزایر ایجاد کرد. اما در سال ۱۸۳۳، ناو جنگی بریتانیایی اچ‌ام‌اس کلیو به فرماندهی کاپیتان جیمز آنسلو وارد پورت استنلی شد و نیروهای آرژانتینی را بیرون راند و حاکمیت بریتانیا را دوباره برقرار کرد. آرژانتین از آن زمان همواره این اقدام را اشغال غیرقانونی قلمرو خود تلقی کرده و مدعی است که وارث حقوق اسپانیا و سپس حاکمیت خود بر جزایر بوده است. بریتانیا استدلال می‌کند که از سال ۱۸۳۳ اداره مستمر و صلح‌آمیز جزایر را بر عهده داشته و ساکنان آن تابعیت بریتانیایی دارند و حق تعیین سرنوشت برایشان محفوظ است.

در طول قرن نوزدهم و بیستم، آرژانتین بارها اعتراض دیپلماتیک خود را ثبت کرد. مذاکرات بین دو کشور در دهه ۱۹۶۰ تحت نظارت سازمان ملل متحد آغاز شد. قطعنامه ۲۰۶۵ مجمع عمومی سازمان ملل در سال ۱۹۶۵ از دو طرف خواست تا با در نظر گرفتن منافع ساکنان جزایر، اختلاف را حل‌وفصل کنند. در اوایل دهه ۱۹۷۰، بریتانیا پیشنهاد یک طرح اجاره‌ای را داد که بر اساس آن حاکمیت اسمی به آرژانتین منتقل شود ولی بریتانیا به مدیریت جزایر ادامه دهد، اما این طرح با مخالفت ساکنان جزایر روبرو شد. در سال ۱۹۷۶ آرژانتین یک ایستگاه علمی غیرنظامی در جزیره توله جنوبی از جزایر ساندویچ جنوبی برپا کرد که بریتانیا آن را نقض حاکمیت تلقی کرد اما واکنش نظامی نشان نداد. تا اوایل دهه ۱۹۸۰، مذاکرات در نیویورک ادامه داشت اما پیشرفتی حاصل نشد. در آرژانتین، حکومت نظامیان به رهبری ژنرال لئوپولدو گالتیری که در دسامبر ۱۹۸۱ قدرت را به دست گرفته بود، با نارضایتی‌های داخلی ناشی از مشکلات اقتصادی، تورم بالا و نقض حقوق بشر مواجه بود. گالتیری تصور می‌کرد که بازپس‌گیری جزایر مالویناس می‌تواند موجی از حمایت ملی را به دنبال داشته باشد. در بریتانیا، مارگارت تاچر، نخست‌وزیر، با رکود اقتصادی و کاهش محبوبیت دست‌وپنجه نرم می‌کرد. وزارت دفاع بریتانیا در سال ۱۹۸۱ طرح‌هایی برای کاهش هزینه‌ها تهیه کرده بود که شامل خروج کشتی گشت‌زنی یخی اچ‌ام‌اس اندورنس از جنوبگان و بازنشستگی ناوهای هواپیمابر بود. این اقدامات توسط آرژانتین به‌عنوان نشانه‌ای از کاهش تعهد بریتانیا به جزایر تعبیر شد.

در ۱۹ مارس ۱۹۸۲، یک گروه از کارگران اسقاط فلز آرژانتینی به سرپرستی کنستانتینو داویدوف در جزیره جورجیای جنوبی، که بخشی از قلمرو برون‌مرزی بریتانیا بود، فرود آمدند و پرچم آرژانتین را برافراشتند. این کارگران تحت قرارداد یک تاجر اسقاط فلز برای برچیدن تأسیسات صید نهنگ قدیمی در لیت هاربر بودند، اما ورود آنان بدون مجوز بریتانیا صورت گرفت. بریتانیا این اقدام را تجاوز تلقی کرد و یک دسته از تفنگداران دریایی سلطنتی از پورت استنلی با کشتی اندورنس به محل اعزام شد تا آنان را بیرون کنند. آرژانتین نیز در پاسخ، ناوچه ای‌آر‌ای باهیا بوئن سوکسو را برای محافظت از کارگران به منطقه فرستاد. این رویداد تنش‌ها را به شدت افزایش داد. آرژانتین در ۲۶ مارس تصمیم به اجرای عملیات روزاریو برای اشغال جزایر فالکلند گرفت. طرح اولیه حمله که توسط دریاسالار خورخه آنایا تهیه شده بود، شامل فرود نیروهای ویژه در منطقه مولت کریک در غرب پورت استنلی برای دستگیری فرماندار بریتانیایی و سپس فرود نیروهای اصلی از طریق فرودگاه استنلی بود.

در روز ۱ آوریل ۱۹۸۲، زیردریایی آرژانتینی ای‌آر‌ای سانتافه نیروهای ویژه را در نزدیکی پورت استنلی پیاده کرد. در ساعت ۲۱:۳۰ همان شب، ناو هواپیمابر آرژانتینی ای‌آر‌ای ۲۵ د مایو نیز در شمال جزایر مستقر شد. در ساعات اولیه ۲ آوریل، حدود ۱۵۰ نیروی ویژه و پیاده‌نظام دریایی آرژانتین در مولت کریک فرود آمدند و به سمت ساختمان فرمانداری حرکت کردند. همزمان، نیروهای اصلی از گردان ۲۵ پیاده‌نظام مکانیزه با خودروهای زرهی آبی‌خاکی ال‌وی‌تی‌پی-۷ در حوالی فرودگاه استنلی پیاده شدند. پادگان بریتانیایی شامل ۶۸ تفنگدار دریایی سلطنتی، ۱۱ ملوان نیروی دریایی پادشاهی و ۲۵ تا ۴۰ نفر از نیروی دفاعی جزایر فالکلند به فرماندهی سرگرد مایک نورمن مقاومت کردند. آنان توانستند یک خودروی زرهی آرژانتینی را با راکت‌انداز منهدم کرده و چندین مهاجم را زخمی کنند. اما با ورود نیروهای کمکی آرژانتینی و آغاز پیشروی به سمت شهر، فرماندار سر رکس هانت برای جلوگیری از تلفات بیشتر غیرنظامیان، در ساعت ۹:۳۰ صبح دستور آتش‌بس داد و تسلیم شد. تا پایان روز ۲ آوریل، نیروهای آرژانتینی کنترل پورت استنلی و کل جزیره فالکلند شرقی را به دست گرفتند. در ۳ آوریل، نیروهای آرژانتینی به جورجیای جنوبی حمله کردند. پس از یک درگیری کوتاه در پایگاه تحقیقاتی گریتویکن که طی آن ۲۲ تفنگدار دریایی سلطنتی به فرماندهی ستوان کیت میلز یک هلیکوپتر پوما و یک ناوچه آرژانتینی را مورد اصابت قرار دادند و سه آرژانتینی کشته شدند، نیروهای بریتانیایی تسلیم شدند. جزایر ساندویچ جنوبی نیز بدون مقاومت تصرف شد.

اشغال نظامی جزایر با واکنش سریع بریتانیا روبرو شد. در ۲ آوریل، شورای امنیت سازمان ملل متحد با تصویب قطعنامه ۵۰۲، خواستار خروج فوری نیروهای آرژانتینی و حل‌وفصل مسالمت‌آمیز اختلاف شد. در بریتانیا، مارگارت تاچر در ۳ آوریل مجلس عوام را به نشست فوق‌العاده در روز شنبه فراخواند و تصمیم به اعزام یک گروه ضربت دریایی برای بازپس‌گیری جزایر اعلام کرد. این تصمیم با حمایت گسترده دو حزب اصلی روبرو شد. فرماندهی کلی عملیات که با اسم رمز عملیات شرکتی شناخته می‌شد، به دریاسالار سر جان فیلدهاوس، فرمانده کل ناوگان، در مقر نورثوود سپرده شد. فرماندهی گروه ضربت در دریا به دریابان سندی وودوارد و فرماندهی نیروی زمینی به سرلشکر جرمی مور محول گردید.

گروه ضربت بریتانیا با سرعت شگفت‌انگیزی گردآوری شد. ناوهای هواپیمابر سبک اچ‌ام‌اس هرمس (ناو سرفرماندهی) و اچ‌ام‌اس اینوینسیبل به‌عنوان هسته مرکزی ناوگان انتخاب شدند. هر دو ناو مجهز به جنگنده‌های عمودپرواز سی‌ هاریر و هواپیماهای ضربتی هاریر جی‌آر۳ نیروی هوایی پادشاهی بودند. ناوشکن‌ها، ناوچه‌ها، زیردریایی‌های اتمی و متعارف، کشتی‌های فرود و تدارکات، و تعداد زیادی کشتی تجاری که با حکم دولت برای استفاده نظامی مصادره یا اجاره شده بودند، به کاروان پیوستند. از جمله کشتی‌های تجاری که نقش حیاتی ایفا کردند، می‌توان به کشتی مسافربری ملکه الیزابت ۲، کشتی کانتینربر آتلانتیک کانوایر و کشتی مسافربری کانبرا اشاره کرد که برای حمل نیرو و تجهیزات تغییر کاربری یافتند. نخستین کشتی‌های گروه ضربت در ۵ آوریل از پورتسموث و دوونپورت به دریا زدند. زیردریایی‌های اتمی اچ‌ام‌اس اسپارتان و اچ‌ام‌اس اسپلندید پیشاپیش ناوگان به سمت جزایر حرکت کردند. تا پایان آوریل، یک منطقه ممنوعه دریایی به شعاع ۲۰۰ مایل دریایی در اطراف جزایر فالکلند اعلام شد که بعداً به منطقه ممنوعه کامل تبدیل گردید و هرگونه ورود هواپیماها یا کشتی‌های آرژانتینی به این منطقه با واکنش نظامی روبرو می‌شد.

در حالی که ناوگان بریتانیا در حال حرکت به سمت جنوب بود، تلاش‌های دیپلماتیک برای حل بحران ادامه داشت. وزیر امور خارجه آمریکا، الکساندر هیگ، میان لندن و بوئنوس آیرس در رفت‌وآمد بود، اما پیشنهادهای میانجی‌گرانه وی از جمله طرح اداره مشترک جزایر، از سوی هر دو طرف رد شد. در نهایت، ایالات متحده حمایت کامل خود را از بریتانیا اعلام کرد و تحریم‌هایی علیه آرژانتین اعمال نمود.

نخستین اقدام نظامی بزرگ بریتانیا بازپس‌گیری جورجیای جنوبی بود. عملیات پاراکت در ۲۱ آوریل با فرود نیروهای شناسایی ویژه در منطقه آغاز شد، اما شرایط جوی سخت و سقوط دو هلیکوپتر بر روی یخچال‌ها منجر به تأخیر عملیات گردید. در ۲۵ آوریل، یک هلیکوپتر وسیکس از ناوچه اچ‌ام‌اس آنتریم زیردریایی آرژانتینی ای‌آر‌ای سانتافه را که از گریتویکن خارج شده بود، شناسایی و با بمب‌های عمقی و موشک‌های ضدتانک مورد حمله قرار داد. زیردریایی به شدت آسیب دید و به گریتویکن بازگشت. بلافاصله یک حمله ترکیبی با نیروهای پیاده شده از ناوشکن‌ها و ناوچه‌ها و هلیکوپترها علیه مواضع آرژانتینی‌ها در گریتویکن صورت گرفت و در مدت کوتاهی، فرمانده پادگان آرژانتینی تسلیم شد. پیام تسلیم به همراه عبارت معروف "به آگاهی مفتخریم که ملکه اعلیحضرت سفیدپوشان هنوز سلطنت می‌کنند" به اطلاع دولت بریتانیا رسید. در جریان این عملیات، یک آرژانتینی دیگر کشته و ۱۹۰ نفر اسیر شدند.

مرحله اصلی جنگ هوایی و دریایی از اول ماه مه ۱۹۸۲ آغاز شد. بمب‌افکن استراتژیک ولکان نیروی هوایی پادشاهی بریتانیا در عملیاتی با اسم رمز بلک باک، از جزیره اسنشن در میانه اقیانوس اطلس پرواز کرد و باند فرودگاه پورت استنلی را بمباران نمود. این پرواز نیازمند چندین بار سوخت‌گیری هوایی بود و یکی از طولانی‌ترین مأموریت‌های بمب‌افکن در تاریخ به شمار می‌رفت. بمب‌های ۱۰۰۰ پوندی یک دهانه بزرگ در باند ایجاد کرد ولی فرودگاه همچنان برای هواپیماهای ترابری سی-۱۳۰ هرکولس قابل استفاده باقی ماند. در همان روز، هواپیماهای سی‌ هاریر از ناوهای هواپیمابر بریتانیایی به مواضع نیروهای آرژانتینی در پورت استنلی و گوس گرین حمله کردند. نیروی هوایی آرژانتین با اعزام جنگنده‌های میراژ ۳، دشنه و اسکای‌هاوک به مقابله پرداخت. در نبردهای هوایی ۱ مه، دو فروند میراژ و یک فروند دشنه آرژانتینی سرنگون شدند و بریتانیا هیچ هواپیمایی از دست نداد.

در ۲ مه، رویدادی سرنوشت‌ساز در آب‌های جنوبی جزایر رخ داد. زیردریایی اتمی اچ‌ام‌اس کنکرر رزمناو قدیمی آرژانتینی ای‌آر‌ای ژنرال بلگرانو را در حال گشت‌زنی در خارج از منطقه ممنوعه شناسایی کرد. بلگرانو از مدل بروکلین ساخت آمریکا بود و با ۱۰۹۳ خدمه در حال حرکت به سمت سرزمین اصلی آرژانتین بود. دولت بریتانیا، با توجه به اطلاعات مبنی بر تهدید ناو هواپیمابر ۲۵ د مایو از شمال منطقه و احتمال حمله گاز‌انبری، دستور غرق کردن بلگرانو را صادر کرد. کنکرر سه اژدر از نوع مارک ۸ مدل قدیمی شلیک کرد که دو فروند به بدنه ناو اصابت نمود. کشتی در عرض ۴۵ دقیقه غرق شد. بر اثر این حمله ۳۲۳ نفر از جمله تعداد زیادی سرباز وظیفه کشته شدند. این تعداد تقریباً نیمی از کل تلفات آرژانتین در جنگ را تشکیل می‌داد. غرق شدن بلگرانو باعث شد نیروی دریایی آرژانتین تمام شناورهای سطحی خود از جمله ناو هواپیمابر ۲۵ د مایو را به بنادر بازگرداند و در ادامه جنگ، تهدید ناوگان سطحی آرژانتین عملاً از میان رفت.

تنها دو روز بعد در ۴ مه، آرژانتین تلافی کرد. یک هواپیمای شناسایی لاکهید پی-۲ نپتون آرژانتینی موقعیت ناوشکن نوع ۴۲ بریتانیایی اچ‌ام‌اس شفیلد را که در حال گشت محافظتی در غرب ناوهای هواپیمابر بود، شناسایی کرد. دو فروند هواپیمای حمله‌ای سوپر اتاندارد نیروی دریایی آرژانتین که به تازگی از فرانسه تحویل گرفته شده بودند، هر یک مجهز به یک موشک ضدکشتی اگزوسه ای‌ام۳۹، از پایگاه ریو گرانده در تیرا دل فوئگو برخاستند. آنان با پرواز در ارتفاع بسیار پایین و سوخت‌گیری هوایی از یک هرکولس کی‌سی-۱۳۰ به هدف نزدیک شدند. خلبانان موشک‌های خود را از فاصله حدود ۳۰ مایلی شلیک کردند. یکی از موشک‌ها به میانه بدنه شفیلد برخورد کرد و باعث آتش‌سوزی مهیبی شد. سر جنگی موشک منفجر نشد اما سوخت باقیمانده شعله‌ور گردید. تلاش برای مهار آتش بی‌نتیجه ماند و کشتی در نهایت رها شد. ۲۰ نفر از خدمه شفیلد کشته و ۲۴ نفر زخمی شدند. این نخستین کشتی جنگی نیروی دریایی پادشاهی بود که از زمان جنگ جهانی دوم در یک نبرد از دست می‌رفت و شوک بزرگی به افکار عمومی بریتانیا وارد کرد.

پس از غرق شفیلد، ناوهای هواپیمابر بریتانیا به شرق جزایر عقب نشستند تا از برد موشک‌های اگزوسه خارج شوند. نیروی دریایی آرژانتین نیز همچنان از درگیری مستقیم پرهیز می‌کرد، اما نیروی هوایی آرژانتین حملات هوایی خود را علیه ناوگان بریتانیا به شدت ادامه داد. در روز ۱۲ مه، یک حمله هوایی آرژانتین توسط اسکای‌هاوک‌ها با بمب‌های ۵۰۰ پوندی، ناوچه‌های بریتانیایی اچ‌ام‌اس بریلینت و اچ‌ام‌اس گلاسگو را هدف قرار داد. گلاسگو یک بمب عمل‌نکرده دریافت کرد که از بدنه عبور کرد، و بریلینت نیز دو بمب خورد که منفجر نشدند ولی آسیب ساختاری وارد نمودند.

نقطه عطف اصلی عملیات زمینی با فرود در خلیج سن کارلوس در فالکلند شرقی در ۲۱ مه رقم خورد. عملیات ساتن برای ایجاد یک سر پل در ساحل غربی جزیره طراحی شده بود. نیروهای بریتانیایی شامل تیپ سوم کماندویی تفنگداران دریایی سلطنتی به پشتیبانی چتربازان و تانک‌های سبک اسکورپیون و اسکیمیتار از کشتی‌های فرود و هلیکوپترها در سواحل سن کارلوس پیاده شدند. منطقه فرود از نظر دفاع زمینی نسبتاً ضعیف بود و آرژانتینی‌ها تنها یک گروه کوچک مقاومت در آن داشتند که به سرعت عقب‌نشینی کرد. تا صبح، چندین هزار نیروی بریتانیایی به همراه تجهیزات و تدارکات در ساحل مستقر شدند. اما ناوگان آسیب‌پذیری شدیدی در برابر حملات هوایی از خود نشان داد. خلبانان آرژانتینی با شجاعت و مهارت به کشتی‌های بریتانیایی در تنگه فالکلند که به "کوچه بمب" مشهور شد، یورش بردند. آنان با پرواز در ارتفاع بسیار پایین برای گریز از رادارها، بمب‌های خود را رها می‌کردند. مشکل عمده بمب‌های آرژانتینی این بود که فیوزهای آنان به دلیل ارتفاع کم پرتاب، زمان کافی برای مسلح شدن نداشتند و بسیاری از بمب‌ها عمل نکردند.

در روز ۲۱ مه، ناوچه اچ‌ام‌اس آردنت مورد حمله چندین اسکای‌هاوک و دشنه قرار گرفت و با ۹ بمب اصابت‌کرده به شدت آتش گرفت. ۲۲ نفر از خدمه کشته شدند و کشتی بعد از چند ساعت سوخت و غرق شد. در همان روز، ناوچه اچ‌ام‌اس آرگونات دو بمب عمل‌نکرده دریافت کرد که یکی دیگ بخار را از کار انداخت و دو ملوان کشته شدند. کشتی به سختی از غرق شدن نجات یافت. در ۲۳ مه، ناوچه اچ‌ام‌اس آنتلوپ با دو بمب عمل‌نکرده از یک اسکای‌هاوک مواجه شد. تلاش برای خنثی‌سازی یکی از بمب‌ها منجر به انفجار آن گردید و آتش‌سوزی ایجاد کرد که به انبار مهمات رسید. آنتلوپ ساعاتی بعد منهدم و غرق شد، دو خدمه آن کشته شدند. همچنین در ۲۳ مه، یک موشک اگزوسه از یک پایگاه زمینی موقت در جزیره توسط نیروهای آرژانتینی به سمت ناوچه اچ‌ام‌اس آلاکریتی شلیک شد ولی از هدف منحرف گردید.

روز ۲۵ مه روز ملی آرژانتین و روز خونینی برای هر دو طرف بود. ناوشکن اچ‌ام‌اس کاونتری و ناوچه اچ‌ام‌اس برادسوورد که به عنوان تله موشکی در شمال جزیره پبله مستقر شده بودند تا توجه هواپیماهای آرژانتینی را از خلیج سن کارلوس منحرف کنند، مورد حمله هماهنگ اسکای‌هاوک‌ها قرار گرفتند. کاونتری با سه بمب ۱۰۰۰ پوندی مورد اصابت قرار گرفت، واژگون شد و به سرعت غرق گردید، ۱۹ خدمه کشته شدند. در عصر همان روز، یک فروند سوپر اتاندارد آرژانتینی با یک موشک اگزوسه به کشتی کانتینربر آتلانتیک کانوایر که به عنوان پایگاه هلیکوپترها و انبار مهمات استفاده می‌شد، حمله کرد. موشک به کشتی اصابت کرد و آتش‌سوزی عظیمی به پا شد. ۱۲ خدمه کشته و کشتی سه روز بعد غرق شد. این ضایعه بسیار حیاتی بود، زیرا آتلانتیک کانوایر حامل ۶ هلیکوپتر بالگرد چینوک، ۶ هلیکوپتر وسکس و یک هلیکوپتر لینکس و همچنین مقدار زیادی تجهیزات برای ساخت باند فرود پیش‌ساخته بود. از دست دادن بالگردهای سنگین چینوک، تحرک نیروهای بریتانیایی را به شدت محدود کرد و آن‌ها را مجبور به پیاده‌روی برای حمل تجهیزات سنگین به سمت پورت استنلی نمود.

علیرغم تلفات دریایی، سرپل بریتانیا در سن کارلوس تثبیت شد. نیروهای زمینی شروع به پیشروی به سمت شرق و پورت استنلی کردند. نخستین نبرد بزرگ زمینی در ۲۸ و ۲۹ مه در گوس گرین و داروین، در جنوب محل فرود، صورت گرفت. گردان دوم چتربازان به فرماندهی سرهنگ دوم هربرت جونز مأموریت یافت تا مواضع نیروهای آرژانتینی را تصرف کند. نیروهای آرژانتینی شامل گردان ۱۲ پیاده‌نظام و بقایای واحدهای دیگر به فرماندهی سرهنگ دوم ایتالو پیاجیو بودند. چتربازان بریتانیایی شبانه با پشتیبانی آتش توپخانه سبک ۱۰۵ میلی‌متری، موشک‌های میال و آتش ناوچه اچ‌ام‌اس ارو حمله خود را آغاز کردند. نبرد سنگین ۱۴ ساعته به طول انجامید. سرهنگ جونز در یک حمله انتحاری به یک سنگر آرژانتینی با مسلسل کشته شد و پس از مرگ نشان صلیب ویکتوریا دریافت کرد. در نهایت، با محاصره شدن و تلفات سنگین، پیاجیو تسلیم شد. حدود ۱۰۰۰ نظامی آرژانتینی اسیر گردیدند، ۴۷ آرژانتینی و ۱۸ بریتانیایی از جمله جونز کشته شدند. تصرف گوس گرین جناح جنوبی پیشروی اصلی را ایمن کرد و روحیه نیروهای بریتانیایی را تقویت نمود.

همزمان با نبرد گوس گرین، نیروهای اصلی بریتانیا مسیر دشوار ۹۰ کیلومتری از سن کارلوس به سمت پورت استنلی را از طریق مسیرهای شمالی و جنوبی آغاز کردند. تفنگداران دریایی و چتربازان، اغلب با پای پیاده و با حمل تجهیزات سنگین در هوای سرد و مرطوب، به سوی ارتفاعات اطراف استنلی حرکت کردند. نبردهای اصلی برای تصرف ارتفاعات مشرف به پایتخت از ۱۱ ژوئن آغاز شد. در شب ۱۱-۱۲ ژوئن، گردان سوم چتربازان به کوه لونگدون در شمال غربی پورت استنلی حمله کرد. نیروهای آرژانتینی از گردان ۷ پیاده‌نظام و واحدهای کماندویی با مسلسل، خمپاره و آتش توپخانه مقاومت سختی نشان دادند. نبرد تن‌به‌تن رخ داد و بریتانیایی‌ها با تحمل ۲۳ کشته شامل سربازان وظیفه، سرانجام قله را تصرف کردند. ۳۱ آرژانتینی کشته، ۱۲۰ زخمی و ۵۰ نفر اسیر شدند. همزمان، در جنوب، چتربازان دوم به کوه هریت و تفنگداران دریایی واحد ۴۵ به دو سیسترز حمله کردند. این مواضع نیز پس از درگیری‌های شدید شبانه تصرف شدند، با تلفات ۱۳ بریتانیایی و بیش از ۴۰ آرژانتینی.

شب بعد، ۱۳-۱۴ ژوئن، نبرد نهایی و سرنوشت‌ساز صورت گرفت. گردان دوم گارد اسکاتلندی به کوه تامبلدون، یکی از مستحکم‌ترین مواضع آرژانتینی‌ها حمله کرد. این گردان از پیاده‌نظام و تانک‌های سبک اسکورپیون و اسکیمیتار استفاده کرد. مقاومت آرژانتینی‌ها با تفنگ‌های بدون لگد، موشک‌های ضدتانک و خمپاره بسیار شدید بود. اسکاتلندی‌ها ۱۰ کشته و ده‌ها زخمی دادند، اما با پشتیبانی آتش توپخانه، سرانجام قله را به تصرف درآوردند. حدود ۳۰ آرژانتینی کشته و ۳۰۰ نفر اسیر شدند. همزمان، چتربازان دوم به وایرلس ریج در شمال حمله کردند و با همکاری زرهی، مواضع آرژانتینی‌ها را در هم کوبیدند. صبح روز ۱۴ ژوئن، جاده‌های منتهی به پورت استنلی زیر دید و تیر مستقیم نیروهای بریتانیایی قرار گرفت. واحدهای آرژانتینی در داخل شهر شروع به عقب‌نشینی بی‌نظم کردند و روحیه به شدت کاهش یافت. تعداد زیادی از نیروهای آرژانتینی از واحدهای وظیفه بودند که فاقد آموزش و تجهیزات کافی برای نبرد در شرایط سخت زمستانی بودند، در حالی که نیروهای بریتانیایی همگی حرفه‌ای و آموزش‌دیده برای نبرد در شب و شرایط جوی نامساعد بودند.

در بعدازظهر ۱۴ ژوئن ۱۹۸۲، فرمانده نیروهای آرژانتینی در جزایر، سرتیپ ماریو منندز، با حضور مأموران غیرنظامی بین‌المللی، مذاکره برای تسلیم را آغاز کرد. در ساعت ۲۱:۰۰ به وقت محلی، سرلشکر جرمی مور فرمانده نیروی زمینی بریتانیا و سرتیپ منندز سند تسلیم تمام نیروهای آرژانتینی در فالکلند شرقی و غربی را امضا کردند. این سند تسلیم بی‌قیدوشرط بود و به موجب آن حدود ۱۱ هزار نفر از نیروهای آرژانتینی به اسارت درآمدند. به زودی بازگرداندن اسرا به آرژانتین آغاز شد. در ۲۰ ژوئن، جزایر ساندویچ جنوبی نیز توسط بریتانیا بازپس گرفته شد و تسلیم نهایی پادگان آن در ایستگاه کوربتا اروگوئه انجام پذیرفت.

مجموع تلفات جنگ عبارت بود از: ۲۵۵ نفر کشته و ۷۷۵ زخمی از بریتانیا (شامل ۸۶ نفر از نیروی دریایی، ۱۲۷ نفر از نیروی زمینی، ۲۷ نفر از تفنگداران دریایی، و ۱۵ غیرنظامی از جمله خدمه کشتی‌های تجاری و سه زن ساکن جزایر که بر اثر بمباران اشتباهی توسط بریتانیا کشته شدند). از آرژانتین، ۶۴۹ نفر کشته شدند که ۳۲۳ نفر در غرق بلگرانو، ۱۹۴ نفر در نیروی زمینی، ۴۱ نفر در نیروی هوایی و بقیه در نیروی دریایی. بیش از ۱۶۰۰ آرژانتینی نیز زخمی شدند. از نظر تجهیزات، بریتانیا دو ناوشکن (شفیلد و کاونتری)، دو ناوچه (آردنت و آنتلوپ)، یک کشتی کانتینربر (آتلانتیک کانوایر) و یک کشتی فرود (سر گالاهاد که در ۸ ژوئن در بلاف کاو مورد حمله هوایی قرار گرفت و ۴۸ کشته داد اما در این بازه زمانی جزئی از عملیات فرود بود) را از دست داد. همچنین ۱۰ هلیکوپتر و ۲۴ هواپیمای عمودپرواز هاریر و سی‌ هاریر نابود شدند. آرژانتین رزمناو بلگرانو، زیردریایی سانتافه، دو هواپیمای سوپر اتاندارد، ۲۲ میراژ و دشنه، ۳۲ اسکای‌هاوک، ۱۱ کانبرای بمب‌افکن و تعداد زیادی هلیکوپتر و هواپیمای ترابری را از دست داد.

پیامدهای سیاسی جنگ عمیق بود. در آرژانتین، شکست نظامی به سرعت باعث فروپاشی حکومت نظامیان شد. ژنرال لئوپولدو گالتیری در ۱۷ ژوئن ۱۹۸۲ از سمت فرماندهی کل ارتش و عملاً از قدرت برکنار شد. یک دولت نظامی جدید به رهبری ژنرال رینالدو بیگنونه انتقال به دموکراسی را اعلام کرد و انتخابات عمومی در سال ۱۹۸۳ برگزار شد که به پیروزی رائول آلفونسین از حزب رادیکال انجامید. آرژانتین دوره جدیدی از دموکراسی را آغاز کرد. در بریتانیا، محبوبیت مارگارت تاچر که پیش از جنگ رو به کاهش بود، به شدت افزایش یافت. حزب محافظه‌کار به رهبری او در انتخابات سراسری ۱۹۸۳ پیروزی قاطعی به دست آورد و تاچر به مدت هشت سال دیگر در قدرت باقی ماند. هزینه مالی جنگ برای بریتانیا حدود ۲.۸ میلیارد پوند تخمین زده می‌شود.

جزایر فالکلند پس از جنگ به یک منطقه به شدت نظامی تبدیل شد. بریتانیا یک پایگاه هوایی دائمی به نام نیروی هوایی سلطنتی ماونت پلیزنت در ۴۸ کیلومتری غرب پورت استنلی احداث کرد که قادر به پذیرش هواپیماهای ترابری سنگین و جنگنده‌ها بود. پادگان بریتانیا در جزایر به حدود ۱۲۰۰ تا ۱۵۰۰ نفر افزایش یافت. یک منطقه انحصاری ماهیگیری در اطراف جزایر اعمال شد که درآمد قابل توجهی برای ساکنان جزایر فراهم کرد. آرژانتین همچنان ادعای حاکمیت خود را حفظ کرده و بازپس‌گیری جزایر از طریق مسالمت‌آمیز در قانون اساسی این کشور تصریح شده است. مذاکرات رسمی بین دو کشور تا سال ۱۹۸۹ قطع بود و سپس در دوران ریاست جمهوری کارلوس منم، روابط کنسولی از سر گرفته شد اما بحث حاکمیت همچنان حل‌نشده باقی ماند. در سال ۲۰۰۹، بریتانیا قانون اساسی جدیدی برای جزایر ارائه کرد که به ساکنان حق خودمختاری بیشتر داد. در همه‌پرسی سال ۲۰۱۳، ۹۹.۸ درصد از رأی‌دهندگان فالکلندی به باقی‌ماندن به عنوان قلمرو برون‌مرزی بریتانیا رأی مثبت دادند، مشارکت ۹۲ درصد بود. این رأی‌گیری توسط آرژانتین به رسمیت شناخته نشد و آن را فاقد اعتبار حقوقی دانست. منطقه مورد مناقشه همچنان یکی از پیچیده‌ترین اختلافات حاکمیتی باقی مانده است، اما پس از جنگ ۱۹۸۲، هیچ‌گاه درگیری نظامی دیگری رخ نداده است.

بریتانیاآرژانتینتاریخ
۰
۰
علیرضا مرادی
علیرضا مرادی
دانشجوی ارشد تاریخ ایران اسلامی علاقه مند به همه ی ادوار تاریخ https://hamibash.com/Alireza798
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید