نبرد آردن یا نبرد بولج بزرگ‌ترین عملیات تهاجمی آلمان در جبهه غربی در واپسین ماه‌های جنگ جهانی دوم بود. فرماندهی آلمان این عملیات را «عملیات نگهبان راین» نامید؛ عنوانی که خود بخشی از پوشش فریب عملیاتی بود، زیرا به جای آشکار کردن هدف واقعی حمله، چنین القا می‌کرد که تحرکات آلمان با یک عملیات دفاعی یا ضدحمله محدود در کرانه راین ارتباط دارد. عملیات از بامداد ۱۶ دسامبر ۱۹۴۴ آغاز شد و تا ۲۵ ژانویه ۱۹۴۵ ادامه یافت. حمله آلمان در آغاز موفق شد در جبهه متفقین شکافی بزرگ ایجاد کند و خطوط آمریکا را در عرض چند روز ده‌ها کیلومتر به سمت غرب براند، اما نتوانست اهداف عملیاتی خود را به دست آورد. تا ۲۵ ژانویه، نیروهای متفقین بخش اصلی زمین‌های از دست‌رفته را بازپس گرفته و خط مقدم را تقریباً به موقعیت پیش از حمله بازگردانده بودند. اسناد و پژوهش‌های رسمی آمریکایی، آلمانی و بریتانیایی نشان می‌دهند که این نبرد نه یک رویارویی ساده و یک‌مرحله‌ای، بلکه مجموعه‌ای از عملیات‌های هم‌زمان در شمال، مرکز و جنوب برآمدگی آلمان بود که طی آن حمله اولیه آلمان به تدریج به جنگی فرسایشی و سپس به عملیات عقب‌نشینی و دفاعی تبدیل شد.
برای فهم علت آغاز این عملیات باید به وضعیت پاییز ۱۹۴۴ بازگشت. پس از فرود متفقین در نرماندی در ۶ ژوئن، نیروهای آلمان در فرانسه زیر فشار حملات متوالی متفقین قرار گرفتند. شکستن جبهه نرماندی در اواخر ژوئیه و اوت، خروج نیروهای آلمانی از بخش بزرگی از فرانسه، آزادسازی پاریس در اوت و سپس حرکت سریع ارتش‌های متفقین به سمت مرزهای آلمان، باعث شد فرماندهی آلمان در غرب با مسئله‌ای مواجه شود که در آغاز تابستان هنوز تصورش دشوار بود: جبهه فرانسه عملاً فروپاشیده و جنگ به خاک آلمان نزدیک شده بود. ارتش‌های آمریکا، بریتانیا و کانادا از جهت‌های مختلف به سوی راین حرکت می‌کردند. ارتش نخست آمریکا به سمت آلمان غربی پیش می‌رفت، ارتش سوم آمریکا در جناح جنوبی فشار می‌آورد و نیروهای بریتانیایی و کانادایی در شمال به سمت رود راین و بنادر هلند حرکت می‌کردند. سرعت پیشروی متفقین در تابستان باعث شد بخش بزرگی از تشکیلات آلمان بر اثر تلفات، فرار، اسارت، از دست دادن وسایل نقلیه و کمبود سوخت از حالت سازمان‌یافته قبلی خارج شود. با این حال، تا پاییز، آلمان توانست در چند عامل موقت برای خود مزیت ایجاد کند. طولانی شدن خطوط تدارکاتی متفقین، کمبود بنزین در برخی واحدهای پیشرو، ورود نیروهای جایگزین آلمانی، استفاده از استحکامات دیوار غربی، زمین‌های دشوار و کاهش سرعت حمله متفقین به ایجاد یک دوره توقف نسبی در جبهه غربی کمک کرد. خود فرماندهی متفقین نیز می‌دانست که نیروهایش خسته شده‌اند و هم‌زمان باید یک خط مقدم بسیار طولانی را حفظ کنند. روایت رسمی ارتش آمریکا تصریح می‌کند که در ماه‌های پایانی ۱۹۴۴، نیروهای متفقین برای پیشروی به سمت راین در شمال و جنوب آردن متمرکز شده بودند و در نتیجه ناحیه مرکزی آردن با نیروهای کمتری نگهداری می‌شد.
در همین زمان، وضعیت نظامی آلمان بسیار دشوار بود. ذخایر نیروی انسانی محدود شده بود، بسیاری از لشکرها در مقایسه با ظرفیت اسمی خود ناقص بودند و بخشی از یگان‌های تازه‌ساز از افرادی تشکیل شده بودند که تجربه رزمی اندکی داشتند. مشکل فقط کمبود سرباز نبود. آلمان در اواخر ۱۹۴۴ با کمبود شدید سوخت مواجه بود و صنعت تسلیحاتی آن، با وجود تولید قابل توجه تانک و توپ، نمی‌توانست به‌سادگی خسارات جبهه را جبران کند. مهم‌تر از همه، نیروی هوایی آلمان در غرب دیگر توان سال‌های نخست جنگ را نداشت. با این حال، هیتلر هنوز ذخایری از لشکرهای زرهی و پیاده در اختیار داشت که می‌شد آنها را برای یک عملیات متمرکز به کار گرفت. بخشی از این واحدها از جبهه‌های مختلف خارج شده، بازسازی شده و تحت پوشش عملیات آموزشی یا جابه‌جایی دفاعی قرار گرفته بودند. در همین دوره، آلمان در شرق نیز با فشار ارتش سرخ روبه‌رو بود و جنگ در جبهه شرقی همچنان بخش عظیمی از نیروهای زمینی آلمان را مصرف می‌کرد. بنابراین هرگونه عملیات بزرگ در غرب در واقع به معنای استفاده از منابعی بود که در جبهه‌ای دیگر نیز مورد نیاز بودند.
در سطح سیاسی و فرماندهی عالی رایش سوم، این وضعیت با شخصیت و تصمیم‌گیری آدولف هیتلر پیوند مستقیم داشت. هیتلر از اواسط سپتامبر ۱۹۴۴ شروع به بررسی تشکیل یک نیروی زرهی تازه و طراحی یک ضدحمله در غرب کرد. او در ۱۳ سپتامبر دستور تشکیل ارتش ششم زرهی را صادر کرد و طی هفته‌های بعد واحدهای زرهی مشخصی برای بازسازی و تجهیز به این تشکیلات منتقل شدند. طرح کلی ابتدا به آلفرد یودل و ستاد عملیات نیروهای مسلح ارائه شد و سپس در اکتبر و نوامبر شکل مشخص‌تری پیدا کرد. ژنرال گِرد فون روندشتت ، فرمانده کل جبهه غرب، در طراحی اولیه عملیات نقش آفرین اصلی نداشت، برخلاف تصور رایجی که بعداً در برخی روایت‌ها شکل گرفت. ژنرال والتر مودل ، فرمانده گروه ارتش B، نیز درباره امکان موفقیت طرح گسترده هیتلر تردید داشت و راه‌حل محدودتری را ترجیح می‌داد. طرح محدودتر شامل یک عملیات گازانبری علیه منطقه آلمان و مواضع متفقین در اطراف آخن بود که نسبت به طرح نهایی منابع و مسافت کمتری نیاز داشت. اما هیتلر این پیشنهاد را رد کرد و بر اجرای عملیات در مقیاسی بسیار بزرگ‌تر اصرار ورزید.
هدف اصلی طرح هیتلر تنها بازپس‌گیری چند کیلومتر زمین نبود. طرح نهایی برای ارتش گروه B، با حضور چندین ارتش، ایجاد یک شکاف عمده در خطوط متفقین و پیشروی عمیق به سوی غرب را در نظر می‌گرفت. هدف نهایی بسیار بلندپروازانه بود: عبور از رود موز ، تصرف مناطق کلیدی در بلژیک و در نهایت رسیدن به آنتورپ. اهمیت آنتورپ از آنجا ناشی می‌شد که این بندر پس از تصرف و استفاده متفقین، یکی از پایه‌های اصلی سامانه تدارکاتی آنها در شمال غرب اروپا بود. بندر و شبکه ارتباطی آن برای تأمین ارتش‌های متفقین اهمیت فراوان داشت. در منطق عملیاتی آلمان، شکستن جبهه در آردن، رسیدن به موز و سپس آنتورپ می‌توانست ارتباط عملیاتی میان نیروهای بریتانیایی و آمریکایی را مختل کند و فرماندهی متفقین را در وضعیتی قرار دهد که مجبور شود بخشی از نیروهای خود را از مناطق دیگر خارج کند. هیتلر همچنین امیدوار بود چنین ضربه‌ای از نظر سیاسی فشار ایجاد کند و توان متفقین برای ادامه جنگ را کاهش دهد. اسناد رسمی ارتش آمریکا تأکید می‌کنند که هدف از بین بردن نیروهای متفقین در شمال خط آنتورپ ـ بروکسل ـ باستونی و ایجاد تغییر بنیادی در وضعیت عملیاتی بود.
گِرد فون روندشتت نسبت به تحقق چنین طرحی بدبین بود، اما این بدان معنا نیست که کاملاً با عملیات مخالفت داشت. والتر مودل و دیگر فرماندهان می‌دانستند که اگر غافلگیری حفظ شود و نیروها و سوخت به موقع به جبهه برسند، شاید بتوان بخشی از پیشروی موردنظر را انجام داد. اما آنان همچنین می‌دانستند که رسیدن تا آنتورپ به سرعت زیاد، شبکه جاده‌ای سالم و حجم عظیمی از سوخت نیاز دارد. در واقع بسیاری از فرماندهان می‌دانستند که حتی در صورت آغاز موفق، ادامه عملیات تا فاصله پیش‌بینی‌شده بسیار مشکل خواهد بود. بعدها روشن شد که همین تفاوت میان هدف تعیین‌شده در سطح سیاسی و توان واقعی نیروهای موجود یکی از مسائل اصلی عملیات بود.
برای حفاظت از طرح، آلمان شبکه فریب گسترده‌ای ایجاد کرد. یگان‌هایی که قرار بود در حمله استفاده شوند با نام‌ها و پوشش‌های متفاوت ثبت می‌شدند. ارتش‌های زرهی جدید به گونه‌ای پنهان شدند که نیروهای اطلاعاتی متفقین نتوانند به‌راحتی ساختار واقعی آنها را تشخیص دهند. جابه‌جایی‌ها بیشتر در شب انجام می‌شد و ارتش ششم زرهی قرار بود تقریباً تا آخرین مرحله قبل از حمله در خط مقدم ظاهر نشود. همچنین انتقال نیروها با این ادعا توجیه می‌شد که هدف، ضدحمله‌ای دفاعی علیه حملات احتمالی متفقین است. این فریب در کنار شرایط جغرافیایی و آب‌وهوایی آردن به آلمان کمک کرد تا مزیت مهم غافلگیری را به دست آورد.
در کنار عملیات اصلی، دو برنامه ویژه نیز در نظر گرفته شد. یکی «عملیات گریف» بود که در آن نیروهایی تحت فرمان اتو اسکورتسِنی آموزش دیدند تا با استفاده از لباس، وسایل نقلیه و تجهیزات آمریکایی در پشت خطوط متفقین نفوذ کنند. مأموریت آنان شامل ایجاد آشفتگی، ارائه دستورهای جعلی، گرفتن پل‌ها و مراکز حساس و اختلال در ارتباطات بود. برنامه دیگر «اشتوسر» برای پرتاب چتربازان آلمانی در منطقه مالمدی بود. در طرح اولیه حدود ۸۰۰ چترباز در نظر گرفته شده بود. اما هر دو برنامه با مشکلات جدی مواجه شدند. نیروهای گریف به تعداد کافی تجهیزات آمریکایی در اختیار نداشتند و مأموریت آنها به مقیاسی که در طرح اولیه پیش‌بینی شده بود نرسید. عملیات چتربازان نیز به علت شرایط جوی و ضعف پراکندگی سقوط، اثر بسیار محدودتری از آنچه فرماندهی آلمان انتظار داشت پیدا کرد.
علت انتخاب آردن مجموعه‌ای از عوامل جغرافیایی و عملیاتی بود. منطقه آردن در بخش‌هایی از بلژیک، لوکزامبورگ و ناحیه مرزی آلمان قرار داشت و از جنگل‌های انبوه، ارتفاعات، دره‌ها، جاده‌های باریک و پیچیده و رودخانه‌هایی با تعداد محدود گذرگاه تشکیل می‌شد. این منطقه برای عملیات بزرگ زرهی ایده‌آل نبود و همین نکته در محاسبات متفقین نقش مهمی داشت. در زمستان، بارش، یخبندان، برف و گل وضعیت را دشوارتر می‌کرد و شبکه جاده‌ای نسبتاً محدود، امکان انتقال تعداد زیاد تانک و کامیون را کاهش می‌داد. فرماندهی متفقین معتقد بود چنین زمینی برای یک حمله بزرگ زرهی آلمان مناسب نیست و به همین علت بخش‌هایی از آردن در مقایسه با مناطق اطراف با نیروی کمتری نگهداری می‌شد. اسناد فرماندهی عالی آمریکا تصریح می‌کنند که متفقین این منطقه را به دلیل زمین نامناسب برای جنگ متحرک، به‌ویژه در زمستان، مناسب‌ترین بخش برای نگهداری ضعیف‌تر می‌دانستند.
در شمال آردن، شهر مونشاو ، ارتفاعات السن‌بورن ، روستاهای کرینکلت و روخه‌رات ، جاده‌های رو به شرق و غرب و محورهای منتهی به لیژ اهمیت زیادی داشتند. در مرکز، سن‌ویت یک گره ارتباطی مهم بود و جاده‌های متعددی در آن منطقه به هم می‌رسیدند. در جنوب و مرکز، باستونی یک مرکز جاده‌ای بسیار مهم بود که چند مسیر اصلی بلژیک را به هم متصل می‌کرد. در غرب‌تر، رود موز و پل‌های آن در نزدیکی دینان ، هویو مناطق مجاور قرار داشتند و هدف حملات آلمان تا رسیدن به این ناحیه ادامه می‌یافت. بنابراین حتی شهرهایی که از نظر جمعیتی متوسط بودند، به دلیل نقش آنها در جابه‌جایی ستون‌های زرهی و تدارکات ارزش عملیاتی بالایی داشتند.
در سوی متفقین، ارتش نخست آمریکا به فرماندهی کورتنی هاجز مسئول بخش وسیعی از این جبهه بود. ارتش گروه دوازدهم آمریکا زیر فرمان عمر بردلی قرار داشت. در زمان شروع حمله، بخش بزرگی از آردن تحت مسئولیت سپاه هشتم به فرماندهی تروی میدلتون بود، در حالی که در شمال سپاه پنجم مسئول منطقه وسیع دیگری بود. لشکرهای پیاده‌ای که در آردن قرار داشتند شامل لشکر ۹۹ پیاده، لشکر دوم پیاده لشکر ۱۰۶ پیاده ، لشکر ۲۸ پیاده و واحدهای دیگری بود که بخشی از آنها تازه وارد یا فرسوده از نبردهای قبلی بودند. حضور واحدهای کم‌تجربه در کنار واحدهای خسته یکی از ویژگی‌های مهم این بخش از جبهه بود. گزارش‌های پزشکی و عملیاتی ارتش آمریکا توصیف می‌کنند که منطقه در آستانه حمله برای برخی واحدها یک بخش نسبتاً آرام تلقی می‌شد، جایی که لشکرهای تازه‌وارد برای کسب تجربه یا واحدهای فرسوده برای بازسازی به آن منتقل شده بودند.
این شرایط به معنای آن نبود که فرماندهان متفقین هیچ هشداری دریافت نکرده بودند. از اکتبر و نوامبر ۱۹۴۴ گزارش‌های اطلاعاتی متعدد از جابه‌جایی یگان‌های زرهی آلمان، تشکیل نیروهای ذخیره و انتقال واحدها در ناحیه غربی رایش منتشر شده بود. اطلاعات متفقین توانست بسیاری از جابه‌جایی‌های آلمان را ثبت کند، اما مشکل اصلی تفسیر آنها بود. تحلیل غالب این بود که آلمان ممکن است در حال ایجاد یک ذخیره زرهی برای ضدحمله علیه حملات متفقین، به‌ویژه در منطقه آخن و رور، باشد. در دسامبر هشدارها بیشتر شدند. اطلاعات ارتش نخست آمریکا در ۱۰ دسامبر به وجود تجمع نیرو در منطقه بیتبورگ و احتمال یک حمله بزرگ اشاره داشت. همچنین نشانه‌هایی از فعالیت نیروهای ویژه و آماده‌سازی واحدهایی با سربازان مسلط به زبان انگلیسی آمریکایی وجود داشت. با این حال، مرکز ثقل حمله همچنان به‌درستی مشخص نشد. تا ۱۵ دسامبر، ارزیابی رسمی سپاه هشتم هنوز تغییر بنیادینی در قابلیت دشمن نشان نمی‌داد.
این تفاوت میان هشدار و تشخیص دقیق خطر مهم بود. اطلاعات متفقین می‌دانست که آلمان در حال ذخیره کردن نیرو و زره است، اما بسیاری از فرماندهان تصور می‌کردند این نیروها برای یک ضدحمله محدود یا واکنش به حمله متفقین آماده می‌شوند. هم‌زمان، تمرکز اصلی نیروهای آمریکایی در شمال و جنوب آردن برای حمله به نقاطی بود که از نظر عملیاتی مناسب‌تر به نظر می‌رسیدند. بدین ترتیب، هنگامی که حمله در ۱۶ دسامبر آغاز شد، بخشی از نیروهای آمریکایی در آردن با استحکامات عمیق و خطوط دفاعی متراکم مواجه نبودند. این مسئله یکی از عوامل غافلگیری اولیه آلمان بود.
در شب‌های ۱۳ تا ۱۵ دسامبر، ستون‌های آلمانی به مواضع پیش‌آمده حرکت کردند. نیروهای مهاجم از ارتش ششم زرهی، ارتش پنجم زرهی و ارتش هفتم در بخش‌های مختلف صف‌آرایی شدند. طبق برخی برآوردهای رسمی، بیش از ۲۰۰ هزار سرباز آلمانی و حدود ۶۰۰ تانک در مجموعه حمله حضور داشتند؛ برخی گزارش‌های ارتش آمریکا از نزدیک به هزار تانک و توپ خودکششی در نیروی هجومی اولیه سخن می‌گویند که علت تفاوت، تفاوت در زمان محاسبه، تعریف تجهیزات آماده عملیات و شمارش یگان‌های پشتیبانی است. بنابراین نمی‌توان یک عدد واحد را برای همه منابع به عنوان رقم قطعی معرفی کرد. آرشیو فدرال آلمان از بیش از ۲۰۰ هزار نفر و حدود ۶۰۰ تانک در مرحله اصلی حمله یاد می‌کند، در حالی که یک بروشور رسمی تاریخی ارتش آمریکا برای نیروی اولیه مجموعی نزدیک به هزار تانک و حدود دو هزار قبضه توپ را ذکر می‌کند.
بامداد ۱۶ دسامبر ۱۹۴۴، مدت کوتاهی پیش از روشن شدن هوا، توپخانه آلمان در طول جبهه‌ای حدود ۷۵ تا ۸۵ کیلومتر گشوده شد. ساعت آغاز در گزارش‌های عملیاتی معمولاً حدود ۵:۳۰ صبح ثبت شده است. انفجار توپخانه در چندین محور، مواضع مقدم آمریکایی، جاده‌ها، سنگرها و مراکز ارتباطی را هدف گرفت. هوا سرد، مه‌آلود و برای پروازهای شناسایی دشوار بود. آسمان ابری و دید ضعیف، یکی از عواملی شد که برتری هوایی متفقین را موقتاً کم‌اثر کرد. آلمان عمداً آغاز عملیات را با شرایط جوی نامناسب هماهنگ کرده بود، زیرا می‌دانست نیروی هوایی آمریکا و بریتانیا در چنین هوایی توان کمتری برای پشتیبانی نزدیک و حمله به ستون‌های زمینی دارد.
در شمال، ارتش ششم زرهی زیر فرمان یوزف «سپ» دیتریش حمله اصلی را آغاز کرد. هدف آن شکستن منطقه دفاعی آمریکا در اطراف مونشاو و رسیدن به رود موز از طریق محور شمالی بود. بخش مهمی از این ارتش را واحدهای وافن-اساس، از جمله لشکر ۱ زرهی اساس «لایب‌اشتاندارته آدولف هیتلر»و لشکر ۱۲ زرهی اساس «هیتلریوگند» تشکیل می‌دادند. در مرکز، ارتش پنجم زرهی به فرماندهی هاسو فون مانتویفل مأموریت داشت از طریق منطقه سن‌ویت و باستونی به سوی غرب پیش برود و از رود موز عبور کند. در جنوب، ارتش هفتم باید از جناح جنوبی عملیات حفاظت کند و فشار را در جهت لوکزامبورگ وارد سازد.
در اولین ساعات ۱۶ دسامبر، برخی پاسگاه‌های آمریکایی گزارش‌هایی از آتش شدید و حرکت نیروهای دشمن دریافت کردند. در نقاطی مقاومت مقدم فرو ریخت، اما حمله در همه جا با سرعت یکسان پیش نرفت. جاده‌های باریک، مین‌گذاری‌ها، پل‌های تخریب‌شده و مواضع دفاعی کوچک باعث شدند ستون‌های آلمان در بعضی محورها نتوانند جدول زمانی تعیین‌شده را حفظ کنند. اهمیت این تأخیرها بعدها بیشتر مشخص شد، زیرا طرح آلمان برای رسیدن به موز و سپس آنتورپ به سرعت وابسته بود. هر ساعت تأخیر در یک روستا یا یک تقاطع به این معنا بود که نیروهای آمریکایی زمان بیشتری برای ارسال توپخانه، تانک، گردان‌های ذخیره و یگان‌های مهندسی در اختیار داشتند.
در منطقه شمالی، لشکر ۹۹ پیاده آمریکا و لشکر دوم پیاده در برابر نیروهای آلمانی قرار گرفتند. در بخش‌هایی از جبهه، پاسگاه‌ها و مواضع مقدم مجبور به عقب‌نشینی شدند، ولی آلمان نتوانست در نخستین ساعات همه خط را منهدم کند. یکی از دشوارترین مناطق، محور لانزرات بود. در اینجا گروهی کوچک از آمریکایی‌ها توانستند در برابر نیروهای بسیار برتر آلمان مقاومت کنند و با ایجاد تأخیر در پاک‌سازی مسیر، حرکت بعدی واحدهای آلمانی را به تعویق بیندازند. در سطح تاکتیکی، چنین درگیری‌هایی ممکن بود محدود به چند ساعت و چند موضع کوچک باشند، اما در یک عملیات زمان‌محور مانند حمله آردن، ارزش آنها بسیار بیشتر از اندازه جغرافیایی‌شان بود.
در مرکز جبهه، لشکر ۱۰۶ پیاده آمریکا در منطقه مستقر بود. این لشکر تازه وارد جبهه بود و دو هنگ آن یعنی هنگ‌های ۴۲۲ و ۴۲۳ در وضعیتی قرار گرفتند که در اثر پیشروی آلمان از دو طرف به تدریج منزوی شدند. فشار لشکرهای فولکس‌گرنادیر آلمان و استفاده از ارتفاعات و مسیرهای جنگلی برای بستن جناح‌ها باعث شد این دو هنگ به‌تدریج ارتباط خود را با خطوط اصلی از دست بدهند. در روزهای بعد، بخش بزرگی از این نیروها به محاصره افتادند. دو هنگ لشکر ۱۰۶ در نهایت تسلیم شدند و این بزرگ‌ترین تسلیم نیروهای آمریکایی در یک نبرد میدانی در جنگ جهانی دوم بود. تعداد دقیق تسلیم‌شدگان در منابع بسته به این که اسیران مرتبط و نیروهای جداشده چگونه محاسبه شوند تفاوت دارد، اما رقم چندین هزار نفر قطعی است.
در همان روز اول، ارتش ششم زرهی برای اجرای مأموریت خود با مشکلات فزاینده روبه‌رو شد. نیروهای زرهی در برخی محورها از سرعت پیاده‌نظام جلوتر بودند، اما شبکه جاده‌ای محدود امکان استقرار هم‌زمان ستون‌های گسترده را نمی‌داد. آلمان می‌دانست که جاده‌های مشخصی در منطقه برای عبور تانک‌ها مناسب‌تر هستند و آمریکایی‌ها نیز خیلی زود همین اهمیت را درک کردند. در نتیجه، هر پل، پیچ جاده، روستا و تقاطع به نقطه‌ای تبدیل شد که یک واحد کوچک می‌توانست در آن حرکت نیروی بزرگ‌تری را متوقف یا کند کند.
در یکی از مهم‌ترین محورهای شمالی، به فرماندهی یوآخیم پِیپر در قالب بخشی از لشکر ۱ زرهی اساس به سوی غرب حرکت کرد. پِیپر فرمانده یک گروه رزمی بود که شامل تانک‌های سنگین، تانک‌های متوسط، خودروهای نیمه‌زنجیری، پیاده‌نظام و عناصر مهندسی بود. مأموریت آن دستیابی سریع به عمق جبهه و باز کردن مسیر برای نیروهای اصلی بود. حرکت این گروه رزمی از همان ابتدا با مشکلات جاده‌ای و مقاومت آمریکایی روبه‌رو شد. مسیرهای مختلف به علت پل‌های تخریب‌شده، موانع و مقاومت واحدهای آمریکایی قابل استفاده نبودند و ستون ناچار شد بارها مسیر خود را تغییر دهد. گزارش‌های رسمی ارتش آمریکا نیز ثبت کرده‌اند که گروه رزمی پِیپر به سبب سنگرهای جاده‌ای و پل‌های تخریب‌شده مجبور به تغییر مسیرهای پی‌درپی شد.
۱۷ دسامبر، دومین روز عملیات، از چند جهت سرنوشت‌ساز بود. گروه رزمی پِیپر پس از نبرد در لانزرات و عبور از محورهای هونسفلد و بُلینگن به سمت غرب ادامه داد. در بامگْنیه، ستون پِیپر با نیروهای آمریکایی متعلق به گردان دیده‌بانی توپخانه ۲۸۵ برخورد کرد. پس از درگیری و از هم پاشیدن ستون آمریکایی، تعدادی از سربازان اسیر شدند. آلمانی‌ها آنان را در نزدیکی محل درگیری جمع کردند و سپس بیش از ۸۰ نفر از آنان کشته شدند. بر پایه تحقیقات و منابع تاریخی، شمار قربانیان این کشتار معمولاً حدود ۸۰ تا ۸۴ نفر در نظر گرفته می‌شود. این رویداد به «کشتار مالمدی» معروف شد. تحقیقات بعدی ارتش آمریکا و اسناد دادگاه‌ها نشان دادند که یک جنایت جنگی مشخص در این محل رخ داده است. مسئولیت مستقیم تیراندازی به اسیران و نقش افراد مختلف در اجرای آن بعدها در پرونده‌های قضایی مورد بررسی قرار گرفت؛ اما نسبت دادن رفتار این گروه به تمام ارتش آلمان یا حتی تمام نیروهای وافن-اساس از نظر تاریخی نادرست است.
در همان روز، در روستای وِرِت ، یازده سرباز آفریقایی-آمریکایی متعلق به گردان توپخانه ۳۳۳به دست نیروهای آلمانی کشته شدند. آنان از یگان خود جدا شده بودند و در حالی که تلاش می‌کردند از منطقه عبور کنند، به خانواده لَنگر پناه بردند. سپس توسط نیروهای آلمانی دستگیر، شکنجه و اعدام شدند. پرونده و یادبود این یازده سرباز بعدها در اسناد و مراسم رسمی ارتش آمریکا به شناخته شد. منابع ارتش آمریکا این رویداد را یکی از جنایات ثبت‌شده نیروهای آلمانی در روزهای آغازین نبرد می‌دانند.
کشتار مالمدی در ۱۷ دسامبر تنها یک حادثه منفرد در پرونده جنایات جنگی آردن نبود. در مناطق مختلفی از بلژیک و لوکزامبورگ گزارش‌هایی از قتل اسیران، کشتن غیرنظامیان و اعدام سربازانی که تسلیم شده بودند ثبت شد. با این حال، تعداد و انتساب دقیق هر مورد نیازمند بررسی جداگانه است و منابع تاریخی میان موارد قطعی، موارد مورد اختلاف و گزارش‌های محلی تفاوت قائل می‌شوند. به همین دلیل، تصویر تاریخی معتبر نباید تمام رفتار نیروهای آلمانی در آردن را با استفاده از چند جنایت ثبت‌شده یکسان‌سازی کند، همان‌طور که نادیده گرفتن یا کوچک‌نمایی جنایات ثبت‌شده نیز با اسناد تاریخی سازگار نیست.
در محور مالمدی و استاولو ، حرکت پِیپر به‌تدریج با مقاومت بیشتری روبه‌رو شد. او نیاز داشت از پل‌ها و جاده‌های خاصی عبور کند. نیروهای آمریکایی در بخش‌هایی پل‌ها را تخریب کردند یا در نزدیکی آنها مواضع دفاعی ساختند. استاولو برای پِیپر اهمیتی ویژه داشت، زیرا دسترسی به سوخت و مسیرهای تدارکاتی او به عبور از این محور وابسته بود. هنگامی که نیروهای او وارد عمق بیشتری از مواضع آمریکا شدند، طول ستون زرهی و فاصله آن از نیروهای پشتیبان اصلی بیشتر شد. کمبود سوخت به تدریج از مشکل عملیاتی به عامل تعیین‌کننده تبدیل شد.
در شمال، نیروهای آلمانی در نزدیکی کرینکلت و روخه‌رات به مقاومت شدید لشکر دوم و ۹۹ پیاده برخورد کردند. این منطقه به دامنه‌های منتهی به ارتفاعات السن‌بورن ارتباط داشت. هنگامی که آمریکایی‌ها خطوط خود را به سمت ارتفاعات عقب کشیدند و توپخانه بیشتری در آنجا مستقر کردند، زمین مرتفع به یک موضع دفاعی بسیار دشوار برای آلمان تبدیل شد. نیروهای آمریکایی از شیب‌ها، جنگل‌ها، جاده‌ها و میدان‌های دید محدود برای کانالیزه کردن حملات زرهی بهره بردند. گزارش‌های عملیاتی ارتش آمریکا نشان می‌دهند که در روزهای بعد، حملات آلمان با ترکیب تانک، پیاده‌نظام و توپ‌های خودکششی چندین بار در این بخش انجام شد و با آتش توپخانه و مقاومت واحدهای پیاده دفع شد.
ارتش ششم زرهی برخلاف تصور اولیه نتوانست در این محور شکافی تعیین‌کننده ایجاد کند. لشکرهای زرهی اساس، به‌ویژه لشکرهای ۱ و ۱۲، در بعضی نقاط مسافت قابل توجهی پیش رفتند، اما نتوانستند با سرعت مورد نیاز به اهداف دورتر برسند. موضع السن‌بورن از این نظر اهمیت اساسی داشت که راه‌های مناسبی را که می‌توانستند برای عبور و پشتیبانی ستون‌های زرهی آلمان استفاده شوند، زیر کنترل آتش متفقین نگه داشت. شکست آلمان در باز کردن این محور باعث شد بخش شمالی طرح با مشکلات جدی روبه‌رو شود. ارتش پنجم زرهی به تنهایی نمی‌توانست شکست این جناح را جبران کند، زیرا طرح کلی حمله به هماهنگی دو محور شمال و مرکز وابسته بود.
در همین زمان، فرماندهی متفقین در حال دریافت اطلاعات بیشتر از مقیاس حمله بود. در ۱۷ دسامبر، هنوز همه فرماندهان تصویر کامل را نداشتند، اما گسترش درگیری، تعداد اسیران، تماس‌های رادیویی و گزارش‌های واحدهای عقب‌نشسته نشان می‌داد که حمله فراتر از یک ضدحمله محلی است. لشکر ۷ زرهی آمریکا برای حرکت به سمت سن‌ویت فراخوانده شد. لشکر ۳۰ پیاده نیز از منطقه آخن برای تقویت جناح شمالی حرکت کرد. هم‌زمان لشکرهای ۸۲ و ۱۰۱ هوابرد از ذخیره راهبردی SHAEF آماده حرکت شدند.
در محور مرکزی، ارتش پنجم زرهی مانتویفل در شرایطی موفقیت بیشتری نسبت به ارتش ششم زرهی داشت. لشکرهای فولکس‌گرنادیر و زرهی از منطقه عبور کردند و واحدهای ۱۰۶ پیاده را به محاصره کشاندند. بخش‌هایی از لشکر ۱۰۶ تلاش کردند به سمت غرب عقب بنشینند، اما فشار از جناح‌ها و تصرف گذرگاه‌های کلیدی امکان خروج منظم را محدود کرد. دو هنگ لشکر ۱۰۶ پس از محاصره و مذاکرات تسلیم شدند. بقایای دیگر واحدها نیز در مسیرهای دشوار به سمت غرب یا جنوب حرکت کردند و برخی به خطوط لشکرهای ۲۸ و ۹ زرهی رسیدند.
پس از شکستن بخشی از جبهه، سن‌ویت به مرکز ثقل عملیات تبدیل شد. سن‌ویت نه به خاطر وسعت شهر، بلکه به خاطر شبکه جاده‌ای آن اهمیت داشت. اگر آلمان می‌توانست شهر را سریع تصرف کند، مسیرهای شرقی-غربی برای ستون‌های زرهی بازتر می‌شد و نیروهای مرکز می‌توانستند بهتر به سوی غرب ادامه دهند. اما حضور عناصر لشکر ۷ زرهی، واحدهای شناسایی، توپخانه و سپس نیروهای تقویتی، باعث شد سن‌ویت به نقطه‌ای تبدیل شود که زمان عملیات آلمان را بیش از انتظار کند. مقاومت آمریکا از ۱۷ تا ۲۱ دسامبر ادامه یافت و در این مدت حملات آلمان نتوانست شهر را آن‌گونه که برنامه‌ریزی شده بود سریع در اختیار بگیرد. منابع تاریخی این تأخیر را یکی از عوامل مهم برهم خوردن جدول زمانی ارتش پنجم زرهی می‌دانند.
در روزهای ۱۸ و ۱۹ دسامبر، فشار آلمان بر سن‌ویت افزایش یافت. فرماندهان آمریکایی تلاش کردند نیروهای دفاعی را در موقعیت‌هایی قرار دهند که بتوانند جاده‌های اصلی را تحت کنترل نگه دارند. توپخانه آمریکا نقشی مهم داشت، زیرا امکان شلیک بر تجمعات آلمان در خارج از دید مستقیم تانک‌ها را فراهم می‌کرد. تانک‌های آلمانی در بعضی محورها وارد مواضع آمریکا شدند، اما نبود جاده‌های مناسب و هماهنگ نشدن کامل ستون‌های زرهی و پیاده باعث شد نتوانند در هر نقطه به عمق نفوذ کنند.
در ۱۹ دسامبر، آیزنهاور در جلسه‌ای با فرماندهان ارشد وضعیت را بررسی کرد و روشن شد که آلمان عملیات خود را برای تقسیم جبهه متفقین و رسیدن به آنتورپ طراحی کرده است. در همین مرحله، ارتش سوم آمریکا به فرماندهی جورج پتن موظف شد بخشی از عملیات در جبهه خود را متوقف و به سمت شمال بچرخاند. اسناد فرماندهی متفقین نشان می‌دهند که در ۱۸ و ۱۹ دسامبر انتقال نیروهای ارتش سوم به سمت آردن برنامه‌ریزی شد و تا پایان آن دوره، لشکرهای مهمی مانند لشکر ۴ زرهی ، لشکر ۸۰ پیاده و لشکر ۲۶ پیاده برای حمله به جناح جنوبی برآمدگی آماده شدند.
پتن در ۱۹ دسامبر جلسه‌ای با ستاد خود داشت و دستور داد محور حمله ارتش سوم تغییر کند. آماده‌سازی برای این چرخش به این معنا بود که یگان‌ها باید از محورهای جنگی قبلی جدا شده، در جاده‌های یخ‌زده به سمت شمال حرکت کنند، ستون‌های سوخت و مهمات جابه‌جا شوند و تماس‌های فرماندهی دوباره برقرار شود. برخی روایت‌های بعدی رقم مشهور «حرکت سه لشکر در سه روز» را برجسته کرده‌اند، اما اسناد عملیاتی نشان می‌دهند این فرآیند در واقع مجموعه‌ای از جابه‌جایی‌های بسیار پیچیده بود و یگان‌های مختلف در زمان‌های متفاوت به مناطق تجمع رسیدند.
در همین روزها، محاصره باستونی شکل گرفت. باستونی مرکز ارتباطی مهمی بود و مسیرهای آن به سمت سن‌ویت، لوکزامبورگ و غرب بلژیک می‌رفت. نیروهای آلمانی به‌سرعت در اطراف آن پیشروی کردند و فرماندهی آمریکا تصمیم گرفت مرکز جاده‌ای را حفظ کند. لشکر ۱۰۱ هوابرد که در فرانسه در ذخیره بود، در ۱۸ دسامبر برای حرکت به سمت باستونی فراخوانده شد و طی شب و روز بعد به منطقه رسید. این لشکر به فرماندهی ژنرال مکس‌ول تیلور در زمان آغاز محاصره در اختیار فرمانده موقت، سرتیپ آنتونی مک‌آلیف ، قرار داشت، زیرا تیلور در زمان آغاز بحران در محل دیگری بود.
حرکت لشکر ۱۰۱ هوابرد ساده نبود. ستون‌های خودرو در جاده‌های برفی و یخ‌زده، تحت فشار ترافیک نظامی و در شرایط دید محدود، به سمت باستونی حرکت کردند. واحد پزشکی ۳۲۶ هوابرد در گزارش رسمی خود ثبت کرده است که این تشکیلات در ۱۸ دسامبر حرکت کرد و در ۱۹ دسامبر وارد منطقه باستونی شد. این گزارش همچنین نشان می‌دهد که عناصر پزشکی لشکر به سرعت مواضع امدادی و تخلیه مجروحان را ایجاد کردند.
هم‌زمان، برخی نیروهای دیگری که به باستونی رسیده بودند از جمله عناصر لشکر ۱۰ زرهی و واحدهای ضدتانک در دفاع از شهر مشارکت کردند. موقعیت دفاعی به تدریج به یک حلقه پیرامونی تبدیل شد. آلمان کوشش کرد جاده‌های ورودی را قطع کند و نیروهای دفاعی را منزوی نگه دارد. محاصره کامل در ۲۰ دسامبر تثبیت شد.
در شب‌های این دوره، سرمای شدید بر وضعیت هر دو طرف اثر داشت. خودروهایی که برای حرکت در گل یا برف کافی نبودند با مشکل مواجه می‌شدند، موتورهای تانک و کامیون‌ها به مراقبت بیشتری نیاز داشتند و تخلیه مجروحان در جاده‌های یخ‌زده بسیار دشوار بود. در بعضی روزها برف و مه عملاً استفاده از هواپیماهای تاکتیکی متفقین را محدود کرد و این دقیقاً همان شرایطی بود که فرماندهی آلمان برای آغاز حمله انتخاب کرده بود. برای نیروهای محاصره‌شده باستونی نیز وضعیت پزشکی دشوارتر می‌شد، زیرا ظرفیت بیمارستان‌های صحرایی محدود و تخلیه مجروحان تقریباً ناممکن بود. گزارش‌های پزشکی لشکر ۱۰۱ جزئیات این شرایط را ثبت کرده‌اند.
در ۲۰ دسامبر، سپاه هشتم آمریکا در حال تلاش برای تثبیت خط دفاعی بود. در شمال، دفاع در السن‌بورن همچنان پابرجا بود. در مرکز، سن‌ویت تحت فشار شدید قرار داشت و در جنوب، باستونی محاصره شده بود. از نظر جغرافیایی، شکل برآمدگی آلمان روی نقشه به سرعت نمایان‌تر می‌شد و همان شکل بعدها نام را به خود گرفت.
در ۲۱ دسامبر، مقاومت سن‌ویت به مرحله‌ای رسید که فرماندهان آمریکایی به عقب‌نشینی مرحله‌ای از منطقه فکر کردند. حفظ خود شهر دیگر تنها هدف نبود؛ هدف اصلی حفظ انسجام نیروها و جلوگیری از محاصره نیروهای بزرگ‌تر بود. نیروهای آمریکایی در حالی که بخش‌هایی از مواضع خود را تخلیه می‌کردند، تلاش کردند خروج را با آتش توپخانه و دفاع در نقاط تأخیری پوشش دهند. آلمان توانست سن‌ویت را تصرف کند، اما زمانی که این شهر از کنترل نیروهای آمریکایی خارج شد، بخش قابل توجهی از زمان عملیاتی موردنیاز آلمان از دست رفته بود. همین اختلاف زمانی میان «تصرف شهر» و «تصرف سریع شهر» اهمیت اساسی داشت.
در جنوب، وضعیت باستونی نیز بحرانی شد. آلمان به تدریج حلقه محاصره را محکم‌تر کرد، اما مرکز شهر همچنان در دست آمریکا باقی ماند. در همین دوره، فعالیت‌های اطلاعاتی آلمان برای تعیین نقاط ضعف دفاعی و راه‌های ورود ادامه داشت و نیروهای آمریکایی نیز تلاش کردند از جاده‌های باقیمانده و مسیرهای جنگلی برای جابه‌جایی محدود مهمات استفاده کنند.
در ۲۲ دسامبر، فرماندهی آلمان برای نیروهای آمریکایی در باستونی یک اولتیماتوم صادر کرد و درخواست تسلیم نمود.اما در سطح عملیاتی محاصره همچنان ادامه داشت و دفاع باستونی صرفاً متکی به یک جمله نبود؛ حلقه دفاعی شامل پیاده‌نظام، توپخانه، تانک، مهندسی و واحدهای پزشکی بود. ارتش آمریکا بعدها تأکید کرد که دفاع ۱۰۱ هوابرد تا رفع محاصره در ۲۶ دسامبر ادامه یافت.
در همین ۲۲ دسامبر، گروه رزمی پِیپر در شمال غربی برآمدگی به La Gleize رسیده بود، اما وضعیت آن به شدت دشوار شده بود. سوخت تقریباً تمام شده بود، مسیر ارتباطی با نیروهای اصلی قطع بود و مقاومت آمریکا در استاولو و نقاط اطراف حرکت ستون را کند کرده بود. پِیپر انتظار داشت تجهیزات و سوخت از عقب برسد، اما این ستون تدارکاتی نتوانست خود را به او برساند. در نهایت پِیپر دستور داد بخشی از تانک‌ها و خودروها منهدم شوند تا تجهیزات سالم به دست دشمن نیفتد و افراد باقیمانده عقب‌نشینی کنند. نیروهای باقیمانده تا ۲۳ دسامبر به خطوط آلمان بازگشتند. ارتش آمریکا در گزارش‌های تاریخی تعداد اولیه گروه را حدود چند هزار نفر ذکر کرده است، اما ارقام دقیق به دلیل پیوستن عناصر مختلف و جدا شدن تلفات متفاوت است؛ بنابراین اعداد بسیار دقیق در روایت‌های عامه‌پسند باید با احتیاط استفاده شوند.
در محور غربی‌تر، لشکر دوم زرهی آلمان یکی از واحدهایی بود که بیش از همه به رود موز نزدیک شد. این لشکر از محور هوفلیز، لاروش و راه‌های منتهی به غرب حرکت کرد و هدفش عبور از موز در نزدیکی دینان بود. در مواردی نیروهای پیشرو آلمان تا چند ده کیلومتری موز رسیدند، اما فاصله آنها با مسیرهای اصلی تدارکاتی افزایش یافت. بنزین به یکی از محدودیت‌های اصلی تبدیل شد. بخشی از سوختی که آلمان برای عملیات در نظر گرفته بود قرار بود از انبارهای متفقین تصرف شود، اما آمریکایی‌ها در بسیاری از نقاط انبارها را تخلیه یا منهدم کردند و آلمان نتوانست منابعی را که برای پیشروی عمیق روی آنها حساب کرده بود به دست آورد. به همین دلیل تانک‌هایی که از نظر مکانیکی هنوز قابل استفاده بودند، به دلیل نبود سوخت از حرکت بازماندند.
این واقعیت در روایت روزهای ۲۲ و ۲۳ دسامبر اهمیت بیشتری پیدا کرد. در این مرحله، بخشی از ستون‌های آلمانی به حداکثر عمق مورد انتظار خود رسیده بودند، اما سرعت حرکت آنها کاهش یافته بود. فاصله میان واحدهای زرهی و نیروهای پیاده افزایش یافته و مقاومت متفقین در طول جاده‌ها شدیدتر می‌شد. در شمال، السن‌بورن همچنان مانع مهمی بود. در مرکز، خطوط آمریکا در حال ترمیم بود. در جنوب، پتن نیروهای خود را به سمت باستونی می‌راند. بنابراین شکل نبرد از یک حمله شتابان به مجموعه‌ای از فشارها و ضدحملات محلی تبدیل می‌شد.
یکی از مهم‌ترین عوامل تغییر وضعیت، بهبود آب‌وهوا بود. از اواخر دسامبر، ابرها در بسیاری از مناطق کنار رفتند و پروازهای شناسایی و حمله تاکتیکی متفقین که در نخستین روزها به‌شدت محدود شده بود، دوباره با قدرت بیشتری آغاز شد. هواپیماهای آمریکایی و بریتانیایی جاده‌ها، ستون‌های خودرو، محل تجمع تانک‌ها، پل‌ها و مراکز تدارکاتی آلمان را هدف قرار دادند. برای نیروهایی که از ابتدا با کمبود سوخت روبه‌رو بودند، قرار گرفتن در جاده‌های باز زیر حملات هوایی مسئله‌ای جدی بود. گزارش‌های رسمی ارتش آمریکا تأکید می‌کنند که صاف شدن هوا در اواخر دسامبر یکی از نقاط عطف عملیات بود.
در ۲۳ دسامبر، محاصره باستونی هنوز برقرار بود، اما ارتش سوم آمریکا از جنوب به آن نزدیک می‌شد. لشکر ۴ زرهی در محور خود به سمت شمال حرکت می‌کرد و پشت سر آن عناصر لشکرهای ۲۶ و ۸۰ پیاده به تدریج وارد میدان می‌شدند. حرکت آنها با مقاومت آلمان و وضعیت جاده‌های نامناسب روبه‌رو بود. در جاهایی ستون‌ها مجبور بودند از مسیرهای روستایی و جاده‌های فرعی استفاده کنند. ژنرال پتن از فرماندهانش می‌خواست حرکت را حفظ کنند، زیرا هدف فقط نزدیک شدن به باستونی نبود، بلکه باز کردن یک مسیر دائمی برای تدارک و تخلیه نیز ضروری بود.
در ۲۴ دسامبر، نیروهای آلمان در برخی نقاط حملات شدیدی علیه باستونی انجام دادند. دفاع آمریکا بر مجموعه‌ای از مواضع کوچک پیاده، توپخانه و تانک‌های پشتیبان تکیه داشت. توپخانه ۱۰۱ هوابرد بخش مهمی از دفاع بود. آتش توپخانه نه تنها تجمعات پیاده آلمان را هدف می‌گرفت، بلکه برای جلوگیری از تمرکز تانک‌ها در نزدیکی خطوط دفاعی نیز استفاده می‌شد. در این شرایط، ارتباط میان دیده‌بان‌ها، مراکز آتش و واحدهای خط مقدم اهمیت بالایی داشت.
در همان روزها، جبهه شمالی نیز به تدریج از حالت دفاع صرف خارج می‌شد. لشکرهای آمریکایی که در السن‌بورن مستقر بودند مواضع خود را تثبیت کرده بودند و فشار آلمان نتوانست از این محور عبور کند. در سمت دیگر، لشکر ۸۲ هوابرد در منطقه شمالی مستقر شده بود. برخلاف لشکر ۱۰۱، مأموریت آن دفاع از باستونی نبود، بلکه در مجموعه‌ای از مواضع شمال و غرب رأس برآمدگی به جلوگیری از گسترش بیشتر پیشروی آلمان کمک کرد. این تفاوت محل مأموریت دو لشکر هوابرد باید حفظ شود، زیرا در روایت‌های ساده‌شده اغلب هر دو لشکر در یک «دفاع باستونی» ادغام می‌شوند.
در ۲۵ دسامبر، نیروهای آلمان همچنان در تلاش برای حفظ فشار بودند، اما ظرفیت آنها نسبت به روزهای نخست کاهش یافته بود. بسیاری از واحدهای زرهی درگیر کمبود سوخت بودند. بعضی لشکرهای پیاده‌ای که در آغاز عملیات جلو آمده بودند اکنون با تلفات، خستگی و کاهش قدرت رزمی مواجه بودند. در مقابل، آمریکایی‌ها به‌طور پیوسته نیرو و تجهیزات جدید وارد می‌کردند. برتری مهم متفقین در این مرحله، نه یک نوع سلاح خاص، بلکه توانایی آنها برای جایگزینی تلفات و باز کردن مسیرهای تدارکاتی بود. این عامل در اسناد رسمی به عنوان یکی از تفاوت‌های مهم دو طرف در ادامه عملیات دیده می‌شود.
۲۶ دسامبر، روزی که ارتباط زمینی با باستونی برقرار شد، نقطه عطف آشکار عملیات بود. لشکر ۴ زرهی آمریکا که از جنوب حرکت کرده بود در نهایت به بخش‌هایی از حلقه بیرونی رسید و نیروهای آلمانی نتوانستند این محور را برای همیشه ببندند. ارتباط میان نیروهای بیرونی و مدافعان باستونی برقرار شد. برخلاف تصور نادرست رایج، این به معنای پایان نبرد باستونی نبود؛ محاصره شکسته شد، اما نبرد در پیرامون شهر ادامه یافت و آلمان هنوز نیروهای کافی برای حمله به مواضع تازه بازشده داشت. با این حال، از این لحظه به بعد وضعیت راهبردی تغییر کرده بود. باستونی دیگر یک پادگان منزوی نبود، بلکه به یک برآمدگی داخلی در خط متفقین تبدیل شده بود که می‌توانست از جنوب و شمال به آن نیرو وارد شود.
در شمال برآمدگی، ارتش ششم زرهی دیگر نتوانست به اهداف اصلی خود نزدیک شود. خطوط آمریکایی در السن‌بورن حفظ شده بودند و مسیرهای مناسب برای حرکت سریع زرهی مسدود شده بود. آلمان مجبور شد در این منطقه به جنگی فرسایشی تن دهد که با هدف اولیه عملیات تفاوت اساسی داشت. لشکرهای اساس نیز با تلفات فزاینده و کمبود سوخت و مهمات مواجه بودند. در مرکز، ارتش پنجم زرهی توانسته بود عمیق‌تر نفوذ کند، اما اکنون با خطر حمله جناحی روبه‌رو بود. در جنوب نیز نیروهای ارتش سوم آمریکا در حال ایجاد فشار بودند.
در ۲۷ و ۲۸ دسامبر، نبرد در پیرامون باستونی و مسیرهای جنوب و غرب آن ادامه یافت. آلمان تلاش کرد مسیر تقویت نیروهای آمریکایی را قطع کند و گاهی حملات زرهی محلی اجرا کرد، اما اکنون نیروی هوایی متفقین نیز در آسمان فعال بود. در روزهای صاف، هواپیماهای تهاجمی به ستون‌های جاده‌ای حمله می‌کردند و در بعضی مناطق حرکت خودروها تنها در شب امکان‌پذیر بود.
در این مرحله ارتش آمریکا همچنین شروع به تثبیت یک فشار از شمال کرد. در ۳ ژانویه ۱۹۴۵، حمله ارتش اول از سمت شمال آغاز شد و به تدریج نیروها به سمت جنوب و جنوب‌شرقی فشار آوردند. هدف فوری برقراری ارتباط با نیروهای ارتش سوم در حوالی هوفلیز بود. طرحی که در ۱۰ ژانویه با دستور هماهنگ‌تر مونتگومری و بردلی شکل گرفت، ایجاد پیوند در هوفلیز و سپس فشردن برآمدگی از دو جهت بود. این عملیات از چند روز پیش آغاز شده بود، اما در نیمه ژانویه به شکل هماهنگ‌تری درآمد.
در همین زمان، وضعیت آلمان در شمال بیش از پیش دفاعی شده بود. شهرهای مالمدی، هوفلیز، لا روش (La Roche)، تروآ-پون (Trois-Ponts) و مناطق اطراف به نقاطی تبدیل شدند که متفقین تلاش می‌کردند با تصرف آنها خطوط ارتباطی داخل برآمدگی را قطع کنند. هر بار که آلمان مجبور می‌شد یک تقاطع جاده‌ای را از دست بدهد، مسیر انتقال نیرو و تدارک دشوارتر می‌شد. مقاومت آلمان همچنان واقعی بود و در بسیاری نقاط حملات ضدحمله انجام شد، اما دیگر این حملات در جهت آنتورپ صورت نمی‌گرفتند؛ هدف آنها حفظ خطوط عقب‌نشینی و جلوگیری از محاصره واحدهای بزرگ‌تر بود.
در ۱ ژانویه ۱۹۴۵، نیروی هوایی آلمان عملیات «بودن‌پلاته» (Operation Bodenplatte) را اجرا کرد. هدف عملیات حمله غافلگیرانه به فرودگاه‌های متفقین در هلند، بلژیک و فرانسه و وارد کردن خسارت سنگین به نیروی هوایی آنان بود. نزدیک به هزار هواپیما در مجموعه این عملیات در نظر گرفته شدند و در برخی فرودگاه‌ها حمله غافلگیرانه واقعاً خسارات قابل توجهی به هواپیماهای مستقر روی زمین وارد کرد. اما تلفات نیروی هوایی آلمان نیز سنگین بود و از آن مهم‌تر، بسیاری از خلبانان باتجربه آلمانی که در این مرحله از جنگ جایگزین آنها دشوار بود، از بین رفتند. منابع ارتش آمریکا از نابودی بیش از صد هواپیمای متفقین بر روی زمین سخن می‌گویند، اما در ارزیابی عملیات باید خسارات آلمان، توان جایگزینی دو طرف و پیامد بلندمدت را نیز در نظر گرفت. پس از این حمله، لوفت‌وافه دیگر نتوانست قدرت عملیاتی خود را به سطحی بازگرداند که بر نتیجه نبرد آردن اثر تعیین‌کننده داشته باشد.
در روزهای آغاز ژانویه، عملیات زمینی متفقین ادامه یافت و حملات هوایی به خطوط آلمان افزایش پیدا کرد. آلمان همچنان بخشی از زمین‌های به‌دست‌آمده در دسامبر را حفظ کرده بود، اما خطوط آن زیر فشار دوطرفه قرار داشت. از شمال، ارتش اول و واحدهای تابع آن به سمت برآمدگی پیش می‌آمدند. از جنوب، ارتش سوم پتن به فشار خود ادامه می‌داد. در مرکز، ارتش پنجم زرهی تلاش می‌کرد راه‌های ارتباطی میان نیروهایش را حفظ کند.
در همین مقطع، مسئله جبهه شرقی دوباره اهمیت یافت. ارتش سرخ در ۱۲ ژانویه ۱۹۴۵ عملیات گسترده ویستولا را آغاز کرد و نیروهای شوروی با سرعت زیادی در لهستان پیش رفتند. این حمله رایش آلمان را مجبور کرد منابع زرهی و نیروی انسانی را دوباره میان شرق و غرب توزیع کند. منابع تاریخی ارتش آمریکا تصریح می‌کنند که نیروهای آلمانی که از نبرد آردن جان سالم برده بودند در ادامه برای مقابله با پیشروی شوروی به شرق منتقل شدند. اما نباید این رابطه را طوری بیان کرد که گویی حمله شوروی به‌تنهایی علت پایان نبرد آردن بوده است؛ تا آن زمان خود تهاجم آلمان در غرب عملاً متوقف شده بود و تصمیم‌های انتقالی فرماندهی آلمان در چارچوب فشار هم‌زمان دو جبهه انجام گرفت.
در ۸ تا ۱۰ ژانویه، متفقین در چند محور پیشروی کردند. فشار از شمال به سمت سنت‌ویت و زمین‌های مرتفع افزایش یافت. در جنوب، نیروهای ارتش سوم مواضع جدیدی را در امتداد جاده‌های منتهی به هوفلیز در اختیار گرفتند. آلمان برای جلوگیری از محاصره کامل بخش مرکزی برآمدگی عقب‌نشینی‌های محدود انجام داد. در ۱۰ ژانویه، بردلی و مونتگومری دستور یک عملیات هماهنگ‌تر را برای ۱۳ ژانویه صادر کردند. هدف نخست پیوند نیروهای شمالی و جنوبی در حوالی هوفلیز بود و پس از آن قرار بود فشار به سن‌ویت و ارتفاعات پیرامون آن افزایش یابد. اسناد فرماندهی عالی آمریکا این مرحله را زمانی می‌دانند که متفقین به‌تدریج ابتکار عمل را به دست گرفتند.
در ۱۳ ژانویه، حمله هماهنگ‌تر در بسیاری از بخش‌ها آغاز شد. شرایط زمین هنوز دشوار بود، اما فشار تدریجی باعث شد واحدهای آلمانی مجبور به عقب‌نشینی شوند. توپخانه آمریکایی به صورت گسترده برای ضربه زدن به خطوط عقب، تقاطع‌ها و محل تجمع پیاده‌نظام استفاده می‌شد. مهندسان راه‌ها را باز می‌کردند و پل‌ها را تعمیر می‌کردند تا تانک و کامیون بتوانند حرکت کنند. در برخی مناطق، آلمان مواضع جدیدی را در پشت رودخانه‌ها و روستاها ایجاد کرد و با مقاومت شدید تلاش کرد سرعت پیشروی را کاهش دهد.
در حوالی باستونی، حملات ادامه داشتند. باز شدن محاصره به آمریکایی‌ها اجازه داد مهمات و غذا وارد کنند و مجروحان خارج شوند. وضعیت پزشکی هنوز دشوار بود و بسیاری از مجروحان روزها در شرایط نامناسب باقی مانده بودند. گزارش ۳۲۶ شرکت پزشکی هوابرد نشان می‌دهد که حتی در روزهای محاصره، تلفات پزشکی و کمبود امکانات موجب فشار شدید بر سامانه تخلیه و جراحی شده بود.
از اواسط ژانویه، مفهوم «برآمدگی» دیگر به معنای یک نوک تهاجمی آلمان نبود. آنچه باقی مانده بود مجموعه‌ای از مواضع دفاعی و مسیرهای عقب‌نشینی بود. نیروهای آلمانی در شمال سن‌ویت، مالمدی و راه‌های غربی شروع به عقب‌نشینی کردند. در جنوب و مرکز، مسیر هوفلیز و باستونی زیر فشار متفقین قرار گرفت. ارتباط میان واحدهای زرهی آلمان که در دسامبر بسیار گسترده بود، اکنون محدود شده بود. سوخت، مهمات، جایگزینی نیروی انسانی و تعمیر تانک‌ها دشوارتر از همیشه بود.
در ۱۷ ژانویه، نیروهای متفقین در بخش‌های بیشتری از منطقه پیشروی کردند و تا ۱۸ و ۱۹ ژانویه بخش قابل توجهی از جاده‌ها و مواضع مهم سابق آلمان را پس گرفتند. مقاومت‌های محلی در شهرها و روستاها ادامه داشت. بعضی واحدهای آلمانی با توپخانه و ضدحملات کوچک از مواضع خود دفاع کردند و بعضی دیگر در شب عقب کشیده شدند تا گرفتار محاصره نشوند. تفاوت مهم این دوره با روزهای آغاز عملیات در این بود که اکنون آلمان دیگر قدرت انتخاب محل نبرد را به اندازه دسامبر نداشت؛ تحرکات آن بیشتر در واکنش به حملات متفقین انجام می‌شد.
سن‌ویت نیز به تدریج دوباره در محدوده پیشروی متفقین قرار گرفت. بازپس‌گیری آن در چارچوب عملیات ژانویه اهمیت ارتباطی داشت، زیرا راه‌های اطراف شهر را از کنترل نیروهای آلمانی خارج می‌کرد. فرماندهان آمریکایی می‌خواستند جاده‌های شمالی و مرکزی را دوباره به هم متصل کنند و فشار را به سمت شرق ادامه دهند.
در همین دوره، نیروهای آلمانی که در دسامبر به سمت هوفلیز و لا روش حرکت کرده بودند مجبور شدند عقب بنشینند. در برخی نقاط تانک‌ها برای پوشش خروج پیاده‌نظام باقی می‌ماندند و سپس خود عقب می‌رفتند. در جاهایی که سوخت کافی وجود نداشت، تجهیزات آسیب‌دیده یا بی‌سوخت رها و منهدم می‌شدند. این همان مسئله‌ای بود که از آغاز عملیات در ستادهای آلمان به عنوان عامل محدودکننده شناخته می‌شد، اما در روزهای نخست حمله هنوز تحت تأثیر امید به تصرف انبارهای سوخت متفقین و سریع بودن پیشروی قرار داشت.
در ۲۱ تا ۲۳ ژانویه، نیروهای آمریکایی در جناح‌های شمالی و جنوبی به پیشروی ادامه دادند و عمق برآمدگی کاهش یافت. برخی خطوط دفاعی آلمان دوباره بر اساس رودخانه‌ها، ارتفاعات و جاده‌های شرقی تنظیم شدند. نیروهایی که در خط مقدم باقی مانده بودند، بخش‌هایی از خاک بلژیک و لوکزامبورگ را ترک می‌کردند. در بسیاری از مناطق، تلفات، کمبود غذا و مهمات و خستگی عملیاتی به اندازه‌ای بود که آلمان نمی‌توانست واحدها را برای یک ضدحمله بزرگ جدید جمع کند.
در ۲۴ ژانویه، بیشتر زمین‌های مهمی که در نخستین روزهای تهاجم از دست رفته بود، دوباره به کنترل متفقین بازمی‌گشت. نیروهای آمریکا در حال نزدیک شدن به موقعیت‌های سابق خط مقدم دسامبر بودند. در شمال، نیروهای ارتش اول و در جنوب نیروهای ارتش سوم خط آلمان را عقب می‌راندند. جاده‌های اصلی به تدریج باز می‌شدند و ستون‌های تدارکاتی متفقین دوباره در مناطقی حرکت می‌کردند که سه تا چهار هفته قبل تحت کنترل آلمان قرار گرفته بود.
۲۵ ژانویه ۱۹۴۵ پایان رسمی نبرد آردن در تعریف رایج تاریخی آن بود. در این تاریخ، نیروهای متفقین در مجموع به خطی بازگشته بودند که تقریباً همان موقعیت پیش از آغاز تهاجم آلمان بود. هدف آلمان برای شکستن جبهه متفقین، عبور از موز، دستیابی به آنتورپ و ایجاد شکاف پایدار میان ارتش‌های آمریکا و بریتانیا تحقق نیافت. از شمال تا جنوب، تلاش آلمان برای حفظ دستاوردهای دسامبر به عقب‌نشینی تبدیل شده بود.
اما پایان رسمی عملیات به این معنی نبود که در ۲۵ ژانویه تمام درگیری‌های منطقه ناگهان متوقف شدند. نیروهای متفقین همچنان در حال پاک‌سازی مواضع آلمان و بازگرداندن خطوط ارتباطی بودند و چند درگیری محلی پس از این تاریخ نیز رخ داد. با این حال، از نظر عملیاتی، برآمدگی آلمان از بین رفته و جبهه غربی به وضعیت پیش از تهاجم بازگشته بود. به همین علت ۲۵ ژانویه به عنوان پایان Battle of the Bulge در منابع نظامی آمریکا تثبیت شده است.
آمار تلفات این نبرد در منابع مختلف یکسان نیست. علت اختلاف فقط اشتباه نویسندگان نیست؛ تعریف بازه زمانی، تفاوت میان تلفات نبرد و تلفات غیررزمی، تفاوت در ثبت مفقودان و اسیران، و گنجاندن یا مستثنی کردن برخی نیروهای پشتیبانی بر ارقام اثر گذاشته است. یک جمع‌بندی رسمی فرماندهی عالی آمریکا برای بازه ۱۶ دسامبر ۱۹۴۴ تا ۲۵ ژانویه ۱۹۴۵، ۱۰۴٬۹۴۴ مورد تلفات نبردی آمریکایی را ثبت کرده که شامل ۱۵٬۹۸۲ کشته در عملیات، ۶۲٬۳۷۲ زخمی، ۲۳٬۵۵۴ اسیر، ۲٬۸۰۲ مفقود که بعداً به خدمت بازگشتند و ۲۳۴ نفر مفقودی است که مرگ آنان بعداً ثبت شد. این رقم با برخی برآوردهای عمومی که «حدود ۷۵ تا ۸۰ هزار» تلفات آمریکایی را ذکر می‌کنند تفاوت دارد، زیرا آن برآوردها ممکن است دامنه زمانی یا تعریف متفاوتی داشته باشند. موزه ملی جنگ جهانی دوم نیز رقمی بیش از ۸۰ هزار تلفات آمریکایی را ذکر می‌کند، در حالی که دیگر منابع رقم ۷۵ هزار را به کار می‌برند.
برای آلمان نیز اختلاف آماری قابل توجه است. منابع معتبر معمولاً رقمی در حدود ۸۰ تا ۱۰۰ هزار تلفات را برای عملیات آردن ذکر می‌کنند. این رقم شامل کشته، زخمی، مفقود و اسیر است و در منابع مختلف روش محاسبه آن متفاوت است. آرشیو فدرال آلمان شمار نیروی اولیه را در حدود ۲۰۰ هزار نفر ذکر می‌کند، ولی تعیین تعداد کل نیروهای آلمانی که در تمام دوره ۴۱ روزه وارد نبرد شدند دشوارتر است، زیرا در طول ژانویه واحدهایی برای تقویت یا جایگزینی وارد و خارج شدند. از طرف دیگر، رقم تانک‌های از دست‌رفته نیز بین منابع متفاوت است، زیرا بعضی منابع تانک‌های منهدم‌شده، بعضی تانک‌های رهاشده و بعضی تجهیزات از دست‌رفته بر اثر نقص فنی را به شکل متفاوتی ثبت کرده‌اند.
از نظر ساختار نیرو، عملیات آلمان بر سه ارتش اصلی استوار بود. ارتش ششم زرهی در شمال تحت فرماندهی سپ دِتریش قرار داشت و مهم‌ترین جزء زرهی و اساس آن در ابتدا برای شکستن جبهه شمالی در نظر گرفته شد. ارتش پنجم زرهی زیر فرمان هاسو فون مانتویفل محور مرکزی را در دست داشت و پیشروی آن در سن‌ویت، باستونی و مسیر موز بخش عمده عمق برآمدگی را ایجاد کرد. ارتش هفتم در جنوب وظیفه پوشش جناح و کمک به حفظ فشار را داشت. اسناد رسمی آمریکایی اشاره می‌کنند که در مجموع عناصر ۲۸ لشکر در مراحل مختلف عملیات به کار گرفته شدند. این رقم با شمارش «لشکرهای کامل در لحظه آغاز» یکی نیست و علت آن نیز ورود تدریجی عناصر لشکرها و استفاده از واحدهای فرعی است.
در سمت آمریکا، بیش از ۶۰۰ هزار سرباز در مراحل مختلف نبرد مشارکت داشتند و بر اساس گزارش رسمی ارتش آمریکا بیش از ۷۰۰ هزار نیروی متفقین در کل نبرد درگیر شدند. در طول عملیات، تعداد زیادی از لشکرهای زرهی و پیاده از جبهه‌های دیگر به آردن منتقل شدند. لشکرهای ۷ زرهی، ۱۰ زرهی، ۴ زرهی، ۱۱ زرهی، ۱۲ زرهی و دیگر واحدهای زرهی در مقاطع مختلف وارد درگیری شدند. لشکرهای ۸۲ و ۱۰۱ هوابرد نیز در مأموریت‌های متفاوتی مشارکت کردند. نقش آنها نیز ثابت نبود. لشکر ۱۰۱ عمدتاً با باستونی پیوند خورد، در حالی که لشکر ۸۲ در شمال برآمدگی وارد شد و در عملیات تثبیت جناح شمالی نقش داشت.
فرماندهی متفقین در طول نبرد چندین بار ساختار عملیاتی خود را برای مقابله با بحران تغییر داد. آیزنهاور با وجود اختلافات در سطح ارتش‌های گروه، تلاش کرد اجازه دهد هر دو جناح برآمدگی به صورت هم‌زمان بر آلمان فشار وارد کنند. بردلی که مسئول گروه ارتش دوازدهم بود، در جنوب جناح شمالی و در ارتباط با پتن قرار داشت. هاجز مسئول ارتش اول بود. برنارد مونتگومری نیز فرمانده گروه ارتش بیست‌ویکم بود و مسئولیت بخش شمالی را داشت. در بحران دسامبر، آیزنهاور بخشی از نیروهای ذخیره را به میدان فرستاد و به موازات آن، فرماندهان آمریکایی به سرعت نیروهای خود را به سمت بخش‌های تهدیدشده جابه‌جا کردند. منابع رسمی نشان می‌دهند این فرآیند نه یک دستور منفرد، بلکه زنجیره‌ای از دستورات در چند روز بود.
آب‌وهوا تقریباً در تمام عملیات یک عامل مستقیم عملیاتی بود. در ۱۶ تا حدود ۲۳ دسامبر، ابر و مه موجب کاهش توان شناسایی و پشتیبانی هوایی متفقین شد. در جنگل‌های آردن، بارش برف و یخبندان تحرک را دشوار می‌کرد و زمین‌های خاکی و جاده‌های فرعی به گل یا یخ تبدیل می‌شدند. تانک‌ها در مسیرهای محدود نمی‌توانستند همیشه از کنار یکدیگر عبور کنند، خودروهای چرخ‌دار به‌شدت تحت تأثیر زمین قرار می‌گرفتند و حمل مهمات و سوخت دشوار می‌شد. مجروحان نیز با تأخیر بیشتری تخلیه می‌شدند. با بهتر شدن هوا، وضعیت تغییر کرد و برتری هوایی متفقین دوباره به سطحی رسید که می‌توانست بر جاده‌های آلمان، ستون‌های لجستیکی و نیروهای در حال حرکت فشار وارد کند. این تغییر به‌ویژه برای آلمان مهم بود، زیرا تانک‌های آن برای حرکت در عمق برآمدگی به جاده‌های محدود وابسته بودند.
در طول نبرد، عملیات تدارکاتی اهمیت مستقیمی داشت. آلمان برای رساندن سوخت به تانک‌های خود شبکه محدودی از جاده‌ها و ستون‌های حمل را به کار می‌گرفت. در برخی نقاط، آمریکایی‌ها انبارهای سوخت را تخلیه یا نابود کردند. زمانی که حملات هوایی دوباره آغاز شد، ستون‌های کامیون در جاده‌های باز آسیب‌پذیر شدند. در عوض، متفقین از سیستم تدارکاتی بسیار گسترده‌تر خود استفاده می‌کردند. آنان نیز با مشکلات حمل‌ونقل ناشی از شرایط جوی و تراکم جاده‌ها مواجه بودند، اما ذخایر موجود و امکان ورود مستمر نیرو و تجهیزات باعث شد خسارات آنان قابل جایگزینی باشد؛ در حالی که آلمان در ژانویه دیگر توان جبران سریع خودروهای زرهی و نیروی انسانی از دست‌رفته را نداشت. این تفاوت در اسناد تاریخی مربوط به پایان عملیات به‌صراحت دیده می‌شود.
در جناح شمالی، مقاومت السن‌بورن عملاً یکی از ستون‌های توقف تهاجم آلمان بود. آلمان در آنجا نتوانست به جاده‌های مورد نیاز برای ادامه عملیات دست یابد. در مرکز، تأخیر سن‌ویت و سپس مقاومت باستونی باعث شد بخش مهمی از سرعت برنامه‌ریزی‌شده از دست برود. در غرب، پیشروی پِیپر به دلیل استاولو، پل‌ها، مقاومت‌های پراکنده، قطع ارتباط و کمبود سوخت متوقف شد. در جنوب، ارتش هفتم نتوانست آن مقدار از پیشروی را ایجاد کند که بتواند جناح مرکزی را تضمین کند. به این ترتیب، هر سه محور اصلی آلمان با نوعی محدودیت مواجه شدند، هرچند شکل و زمان آن محدودیت در هر محور متفاوت بود.
دفاع سن‌ویت همچنین باعث شد نیروهای آمریکایی زمان بیشتری برای استقرار ذخایر به دست آورند. هنگامی که نیروهای آلمان شهر را در نهایت گرفتند، ارزش عملیاتی آن نسبت به زمانی که می‌توانست در ابتدای حمله تصرف شود کمتر شده بود. واحدهای آمریکایی توانسته بودند از منطقه خارج شوند و در خطوط بعدی دوباره سازمان بگیرند. بنابراین «سقوط شهر» به معنای موفقیت کامل عملیاتی آلمان نبود. این مسئله در مورد بسیاری از نقاط دیگر آردن نیز صدق می‌کرد، زیرا هدف آلمان نه تصرف روستاها به‌خودی‌خود، بلکه حفظ سرعت برای رسیدن به اهداف عمیق‌تر بود.
در باستونی نیز وضعیتی مشابه شکل گرفت. آلمان موفق شد شهر را محاصره کند، اما نتوانست پادگان را تسلیم کند یا مرکز ارتباطی را برای مدت طولانی از کار بیندازد. هنگامی که ارتش سوم در ۲۶ دسامبر به شهر رسید، وضعیت محاصره تغییر کرد. پس از آن نیروهای آلمان مجبور شدند هم با نیروهای درون باستونی و هم با نیروهای خارج از شهر مقابله کنند. این دو جبهه فشار، بخش مهمی از توان نظامی آلمان را در منطقه نگه داشت.
پس از شکستن محاصره، لشکر ۱۰۱ هوابرد همچنان در منطقه باقی ماند و در ضدحمله متفقین شرکت کرد. نبرد در اطراف باستونی تا ژانویه ادامه یافت. نیروهای آلمانی هنوز در نقاطی تلاش می‌کردند جاده‌های تازه بازشده را قطع کنند، اما وضعیت کلی دیگر قابل مقایسه با ۲۰ دسامبر نبود. جبهه به تدریج به سمت شرق حرکت می‌کرد و نیروهای آمریکایی تدارکات بیشتری وارد می‌کردند.
در شمال، لشکر ۸۲ هوابرد و واحدهای پیاده و زرهی متصل به آن به تثبیت مواضع جدید کمک کردند. در مناطق مالمدی و هوفلیز، نیروهای آمریکایی به سمت شرق حرکت کردند و تلاش کردند ارتباط میان واحدهای آلمانی را قطع کنند. در برخی نقاط، آلمان با خودروهای زرهی و توپخانه ضدحملاتی اجرا کرد، ولی هدف از آنها بیشتر تأخیر انداختن پیشروی بود.
در پایان ژانویه، ارتش پنجم زرهی آلمان که در دسامبر عمیق‌ترین نفوذ را کرده بود دیگر نمی‌توانست به صورت یک نیروی تهاجمی منسجم فعالیت کند. ارتش ششم زرهی نیز در شمال به مواضع دفاعی عقب رفته بود. نیروهای باقیمانده ارتش هفتم در جنوب بخش‌هایی از زمین را ترک می‌کردند. بخشی از واحدهای زرهی بازمانده در روزهای بعد برای استفاده علیه ارتش سرخ به شرق فرستاده شدند. این انتقال‌ها نشان‌دهنده تغییر کامل اولویت فرماندهی آلمان بود: برنامه تصرف آنتورپ دیگر موضوع عملیاتی نبود و مسئله اصلی حفظ هرچه بیشتر نیرو برای ادامه جنگ در برابر فشار شوروی و متفقین بود.
بدین ترتیب، از ۱۶ دسامبر ۱۹۴۴ تا ۲۵ ژانویه ۱۹۴۵، وضعیت جبهه غربی در چند مرحله تغییر کرد. در ۱۶ تا ۱۸ دسامبر آلمان غافلگیری کامل یا نزدیک به کامل ایجاد کرد و خطوط آمریکا را در چند بخش شکست. در ۱۸ تا ۲۲ دسامبر مقاومت‌های محلی در سن‌ویت، باستونی، السن‌بورن و استاولو باعث شد سرعت عملیات آلمان کاهش یابد. در ۲۲ تا ۲۶ دسامبر، نیروهای آلمان هنوز در بسیاری از نقاط پیشروی یا فشار داشتند، اما ارتش سوم از جنوب به سمت باستونی حرکت می‌کرد و برتری هوایی متفقین در حال بازگشت بود. پس از ۲۶ دسامبر، دیگر مسئله اصلی جلوگیری از نابودی یا محاصره نیروهای آلمانی بود. از اوایل ژانویه، متفقین از دو جهت به داخل برآمدگی فشار آوردند و در نیمه ژانویه عملیات هماهنگ‌تر شد. تا ۲۵ ژانویه، برآمدگی عمده تقریباً از بین رفته بود و خط مقدم به محدوده آغازین حمله برگشته بود.
در نگاه دقیق به روند عملیاتی، عوامل متعددی هم‌زمان تعیین‌کننده بودند: غافلگیری اولیه، ضعف نسبی نیروهای آمریکایی در بخش‌هایی از آردن، محدودیت دید هوایی، قابلیت بالای برخی واحدهای زرهی آلمان، ولی در مقابل طول زیاد محورهای پیشروی، محدود بودن جاده‌ها، شکست در السن‌بورن، تأخیر در سن‌ویت، ناتوانی پِیپر در حفظ ارتباط با عقبه، محاصره و سپس دفاع موفق باستونی، سرعت سازمان‌دهی مجدد ارتش‌های آمریکا، انتقال نیروهای ذخیره، بازگشت نیروی هوایی به میدان، محدودیت شدید سوخت آلمان و سپس فشار هم‌زمان از شرق و غرب. نتیجه عملی همه این مراحل تا ۲۵ ژانویه روشن بود: آلمان زمین‌هایی را که گرفته بود از دست داد، نیروهایش متحمل تلفات سنگین شدند، و بخش مهمی از بهترین ذخایر زرهی و نیروی هوایی باقیمانده آن مصرف شد. منابع آمریکایی و آلمانی در جزئیات آماری اختلاف دارند، اما در توصیف روند عمومی نبرد اختلاف اساسی وجود ندارد. حمله آلمان توانست برای چند هفته جبهه غربی را به بحران بکشاند، اما نتوانست آن را بشکند و در نهایت خود به عقب‌نشینی گسترده آلمان منجر شد.
۲۵ ژانویه ۱۹۴۵ بنابراین نه پایان جنگ در غرب، بلکه پایان مرحله‌ای مشخص بود که با یک حمله بزرگ آلمان برای تغییر مسیر جنگ آغاز شده بود. پس از این تاریخ، متفقین بار دیگر ابتکار عملیاتی را در دست داشتند و ارتش‌های آلمان در غرب بیشتر در وضعیت دفاعی قرار گرفتند. نیروهایی که از آردن جان سالم به در برده بودند، بخشی برای شرق و بخشی برای دفاع از خطوط باقیمانده غربی مورد استفاده قرار گرفتند. نبرد آردن با بازگشت خط مقدم به نزدیکی مواضع ۱۶ دسامبر پایان یافت و آخرین حمله بزرگ آلمان در جبهه غربی به یک عملیات طولانی، پرهزینه و در نهایت ناموفق تبدیل شد.
