
قیام دهقانان انگلستان در سال ۱۳۸۱ میلادی یکی از بزرگترین شورشهای اجتماعی انگلستان در سده چهاردهم بود. این قیام در اواخر بهار سال ۱۳۸۱ از جنوبشرقی انگلستان آغاز شد و در مدت چند هفته به بخشهایی از کنت، اسکس، هرتفوردشر، سافک، نورفک، کمبریجشر، هانتینگدونشر، یورکشایر، سامرست و چند ناحیه دیگر گسترش یافت. عنوان «قیام دهقانان» که بعدها برای این رویداد رواج یافت، نباید چنین تصور ایجاد کند که تمام شرکتکنندگان را میتوان صرفاً دهقان دانست. اسناد مربوط به قیام نشان میدهند که در میان شورشیان روستاییان، کشاورزان، کارگران، صنعتگران، پیشهوران، بافندگان، دباغان، کفاشان، خردهمالکان، افراد شهری و حتی برخی روحانیان و افراد متعلق به لایههای بالاتر جامعه نیز حضور داشتند. بنابراین قیام سال ۱۳۸۱ حرکتی گسترده بود که گروههای اجتماعی مختلفی را درگیر کرد و در مناطق گوناگون، خواستهها و اهداف محلی متفاوتی نیز پیدا کرد.
زمینه مستقیم این قیام به شرایط اجتماعی و اقتصادی انگلستان در دهههای پس از مرگ سیاه بازمیگشت. بیماری طاعون در سالهای ۱۳۴۸ و ۱۳۴۹ میلادی به انگلستان رسید و جمعیت کشور را بهشدت کاهش داد. کاهش جمعیت موجب کمبود نیروی کار شد و در بسیاری از مناطق، کارگران روستایی و کشاورزان توانستند در برابر مالکان و کارفرمایان موقعیت بهتری پیدا کنند. دستمزدها در برخی مناطق افزایش یافت و کارگران آزادی بیشتری برای انتخاب محل کار و جابهجایی پیدا کردند. حکومت و مالکان تلاش کردند این تغییرات را محدود کنند. در سال ۱۳۵۱ مقرراتی برای کنترل دستمزدها و محدودکردن جابهجایی کارگران وضع شد و این مقررات در سالهای بعد نیز مبنای اقدامات حکومتی قرار گرفت.
جامعه روستایی انگلستان در آن زمان یکدست نبود. بخشی از مردم آزاد بودند و زمین خود را در قالبهای مختلف در اختیار داشتند. گروه دیگری از روستاییان دارای حقوق عرفی بودند و در برابر زمین، خدمات یا پرداختهایی به اربابان محلی تعهد داشتند. گروهی نیز در وضعیت وابستگی فئودالی قرار داشتند و مجبور بودند برخی خدمات سنتی را برای ارباب انجام دهند. میزان این تعهدات از منطقهای به منطقه دیگر متفاوت بود. به همین دلیل، مخالفت با وابستگی فئودالی در سال ۱۳۸۱ نیز در همه مناطق دقیقاً به یک شکل مطرح نشد. با این حال، پایان برخی خدمات اجباری و تبدیل تعهدات سنتی به اجارههای ثابت، از خواستههایی بود که در جریان قیام بارها مطرح شد.
در کنار این مشکلات، فشار مالی حکومت نیز افزایش یافته بود. جنگ طولانی انگلستان با فرانسه هزینه زیادی برای سلطنت ایجاد کرده بود و دولت برای تأمین هزینههای خود به مالیاتهای جدید روی آورد. یکی از مهمترین این مالیاتها مالیات سرانه بود. سه مالیات سرانه در فاصله سالهای ۱۳۷۷ تا ۱۳۸۱ برقرار شد. مالیات سوم که در سال ۱۳۸۰ تصویب و در سال ۱۳۸۱ وصول شد، فشار زیادی بر بخشهایی از جامعه وارد کرد. نرخ پایه آن برای افراد مشمول، یک شیلینگ بود، اگرچه نحوه تقسیم مالیات در سطح محلی پیچیدهتر از پرداخت مبلغ یکسان توسط همه افراد بود. حکومت انتظار داشت مأموران محلی تعداد افرادی را که باید مالیات بپردازند شناسایی کنند و مبالغ مقرر را جمعآوری کنند.
در اسکس، اختلاف میان تعداد افراد ثبتشده برای پرداخت مالیات در سالهای مختلف نگرانی حکومت را افزایش داد. در ارزیابی سال ۱۳۸۱ تعداد ثبتشدگان بسیار کمتر از سال ۱۳۷۷ بود و حکومت این مسئله را نشانه فرار گسترده از مالیات دانست. به همین دلیل مأموران جدیدی برای بررسی فهرستها و دریافت مالیاتهای پرداختنشده فرستاده شدند. همین مأموران در هفتههای بعد به یکی از اهداف اصلی شورشیان تبدیل شدند.
در اواخر ماه مه سال ۱۳۸۱، مقاومت در برابر مأموران مالیاتی در اسکس آشکار شد. در روز سیام ماه مه، توماس بامپتون، مأمور سلطنتی وصول مالیات اسکس، به برنتوود رفت تا مالیات را دریافت و درباره مبالغ پرداختنشده تحقیق کند. گروههایی از مردم روستاهای اطراف، از جمله فابینگ، کورینگهم و استنفورد، در برابر او ایستادند. آنان حاضر نشدند خواستههای مأمور را بپذیرند و درگیری به وجود آمد. بامپتون و همراهانش مجبور شدند محل را ترک کنند. این رویداد یکی از نخستین نقاط مشخص آغاز قیام به شمار میرود.
دو روز بعد، در دوم ژوئن، رابرت بِلکنپ، یکی از قضات ارشد سلطنتی، برای رسیدگی به مقاومت مردم به برنتوود رفت. او با گروهی از همراهان خود وارد منطقه شد، اما با مقاومت روبهرو گردید. در جریان این حوادث دو تن از همراهان او کشته شدند. در همان روزها در بُکینگ در اسکس گروههایی از روستاهای مختلف گرد آمدند و تصمیم گرفتند در برابر مقامهای محلی و حکومت مقاومت کنند. اسناد بعدی نشان میدهند که افراد حاضر در این تجمعها سوگندهایی برای همکاری با یکدیگر و مخالفت با برخی تعهدات فئودالی ادا کردند. در نتیجه، شورش خیلی زود از مخالفت با مالیات فراتر رفت و مسائل مربوط به حقوق اربابان، خدمات اجباری و وضعیت حقوقی روستاییان نیز وارد آن شد.
همزمان در کنت نیز اعتراضها آغاز شد. در دوم ژوئن گروههایی به دیر لزنس حمله کردند. چند روز بعد دارتفورد در اختیار شورشیان قرار گرفت و در ششم ژوئن شورشیان به روچستر رسیدند. آنان قلعه روچستر را تصرف کردند و به املاک برخی مأموران و مقامهای محلی حمله کردند. اسناد اداری و مدارکی که حقوق و تعهدات فئودالی را ثبت میکردند نیز در این حملات هدف قرار گرفتند. در همین مرحله وات تایلر به یکی از رهبران اصلی شورشیان کنت تبدیل شد.
درباره زندگی وات تایلر پیش از قیام اطلاعات قطعی زیادی وجود ندارد. روایتهای متأخر درباره زندگی او جزئیات مختلفی ارائه کردهاند، اما همه آنها از نظر تاریخی قابل اعتماد نیستند. آنچه در اسناد قیام روشن است این است که او در ژوئن ۱۳۸۱ به رهبر اصلی شورشیان کنت تبدیل شد و همراه آنان به سوی لندن حرکت کرد.
در ششم ژوئن، شورشیان روچستر زندانیان را نیز آزاد کردند. در هفتم ژوئن، آنان به میدستون رفتند و زندان شهر را گشودند. یکی از مهمترین افرادی که در این مرحله آزاد شد جان بال بود. جان بال روحانیای بود که سالها به دلیل موعظههای خود با مقامهای کلیسایی درگیر بود. او به دلیل سخنان خود علیه برخی ساختارهای اجتماعی و کلیسایی چندین بار با مجازات و بازداشت روبهرو شده بود و در سال ۱۳۸۱ نیز به دستور مقامهای کلیسایی در زندان بود. شورشیان کنت او را آزاد کردند و او به آنان پیوست.
جان بال بعدها در بلکهیث برای جمعیت شورشیان سخنرانی کرد. مضمون سخنان منسوب به او شامل انتقاد از نابرابری اجتماعی و امتیازات ناشی از جایگاه اجتماعی بود. مشهورترین سخن منسوب به او درباره آدم و حوا و برابری انسانهاست، اما باید توجه داشت که متن دقیق سخنرانی او در دست نیست و بخشهایی از آنچه بعدها به او نسبت داده شد، از گزارشهای بعدی به دست آمده است. بنابراین نمیتوان تمام جملات منسوب به او را نقلقول قطعی از همان روز دانست.
در نهم ژوئن، جان لگ، مأمور مالیات سرانه در کنت، پس از اطلاع از گسترش شورش به لندن بازگشت. در همان روزها شورشیان به سوی کانتربری حرکت کردند. آنان در دهم ژوئن وارد شهر شدند. قلعه کانتربری و کاخ اسقف اعظم مورد حمله قرار گرفتند و زندانیان آزاد شدند. ویلیام سپتوانز، کلانتر کنت، نیز در اختیار شورشیان قرار گرفت و مجبور شد با آنان همکاری کند. شورشیان او را به ملکی بردند که اسناد اداری در آن نگهداری میشد و این اسناد را سوزاندند.
سوزاندن اسناد یکی از اقدامات تکرارشونده شورشیان در مناطق مختلف بود. بخشی از اسناد شامل مدارکی درباره اجاره زمین، خدمات فئودالی، جریمهها، بدهیها و حقوق اربابان بود. با نابودی این مدارک، شورشیان تلاش میکردند اسنادی را که میتوانستند مبنای مطالبه تعهدات سنتی از آنان باشند از بین ببرند. با این حال، این رفتار در همه مناطق به یک اندازه دیده نمیشد و گروههای مختلف شورشی اقدامات متفاوتی انجام میدادند.
در همین زمان شورش در اسکس نیز گسترش یافت. در دهم ژوئن گروههایی از شورشیان به کرسینگ تمپل، ملکی وابسته به شوالیههای مهماننواز، حمله کردند. ساختمانها تخریب شدند و اسناد و اموال موجود در آنجا از میان رفت. پس از آن شورشیان به کوگشل رفتند. خانه جان سیوال، کلانتر اسکس، مورد حمله قرار گرفت و اسناد اداری و سلطنتی نابود شد. جان یول، یکی دیگر از مأموران محلی، نیز کشته شد.
اسناد قضایی بعدی نشان میدهند که شورشیان اسکس از گروههای اجتماعی مختلف تشکیل شده بودند. در میان آنان کارگران کشاورزی، بافندگان، خیاطان، آهنگران، نجاران، بازرگانان، خدمتکاران و افراد دارای مشاغل دیگر دیده میشدند. این اسناد نشان میدهند که استفاده از عنوان قیام دهقانان نباید به معنای محدودکردن همه شرکتکنندگان به کشاورزان باشد.
در روزهای بعد شورش به هرتفوردشر، سافک، نورفک، کمبریجشر و مناطق دیگر رسید. در برخی نقاط املاک وابسته به جان گانت مورد حمله قرار گرفت. در سنت آلبنز مردم شهر و روستاهای اطراف با دیر محلی بر سر زمینهای مشاع، حقوق شهر و خدمات فئودالی اختلاف داشتند. در این منطقه نیز اسناد حقوقی از بین رفت و زندان دیر گشوده شد.
در دوازدهم ژوئن شورشیان کنت به بلکهیث در جنوب لندن رسیدند. گروههای اسکس نیز در اطراف مایلاند جمع شده بودند. در همین زمان گروههایی از مناطق دیگر به سوی لندن حرکت میکردند. شمار دقیق افرادی که در اطراف لندن جمع شده بودند مشخص نیست. برخی منابع قرون وسطایی اعداد بسیار بزرگی ذکر کردهاند و در پژوهشهای جدید نیز برآوردهای متفاوتی وجود دارد. به همین دلیل نمیتوان یک رقم قطعی برای تعداد شورشیان ارائه کرد.
ریچارد دوم در آن زمان تنها چهارده سال داشت و پادشاه انگلستان بود. بسیاری از مقامهای ارشد حکومت در کنار او حضور داشتند. جان گانت در اسکاتلند بود و در لندن سیمون سودبری، اسقف اعظم کانتربری و صدراعظم پادشاهی، و رابرت هیلز، خزانهدار پادشاهی، از مقامهای اصلی حاضر بودند. پادشاه و اطرافیانش در برج لندن قرار داشتند.
در سیزدهم ژوئن ریچارد دوم برای دیدار با شورشیان به سوی روتردیث رفت. پادشاه قصد داشت با آنان گفتوگو کند، اما دیدار به نتیجه مشخصی نرسید و ریچارد به برج لندن بازگشت. پس از آن شورشیان کنت به سمت لندن حرکت کردند. پل لندن در اختیار آنان قرار گرفت و شورشیان وارد شهر شدند. در این مرحله بخشی از مردم لندن نیز با آنان همراه شدند یا در گشودن مسیر ورود آنان نقش داشتند.
در سیزدهم ژوئن و شب پس از آن، بخشهایی از لندن دچار آشوب شد. زندانهای مارشالسی، فلیت و نیوگیت مورد حمله قرار گرفتند و زندانیان آزاد شدند. مرکز شوالیههای مهماننواز در کلرکنول هدف حمله قرار گرفت. کاخ ساووی، محل اقامت جان گانت، نیز مورد حمله قرار گرفت و به آتش کشیده شد. اموال موجود در آنجا از میان رفت. برخی ساختمانهای حقوقی و محلهای نگهداری اسناد نیز هدف حمله قرار گرفتند.
در جریان آشوبهای لندن، برخی خارجیان نیز هدف حمله قرار گرفتند و بهخصوص فلاندریها مورد خشونت قرار گرفتند. در عین حال، گزارشهای همزمان نشان میدهند که همه خارجیان به یک شکل هدف قرار نگرفتند و بازرگانان هانزی در لندن دستکم در یک گزارش نزدیک به زمان واقعه از آسیب جدی در امان ماندهاند.
در چهاردهم ژوئن ریچارد دوم از برج لندن خارج شد و به مایلاند رفت تا با شورشیان اسکس و دیگر گروههای حاضر در آنجا ملاقات کند. این دیدار به صدور منشورهایی برای آزادی و بخشودگی منجر شد. خواستههای شورشیان شامل پایان وضعیت بندگی و خدمات فئودالی، تبدیل تعهدات مربوط به زمین به اجارههای ثابت، آزادی بیشتر در خرید و فروش و عفو عمومی برای اقدامات انجامشده در جریان قیام بود. ریچارد دوم این خواستهها را پذیرفت و فرمانهایی صادر شد که آزادی افراد وابسته و بخشودگی آنان را اعلام میکرد.
برخی از شورشیان اسکس پس از دریافت این منشورها به سوی خانههای خود بازگشتند. اما شورش در لندن پایان نیافت. در همان روز، گروهی از شورشیان وارد برج لندن شدند. سیمون سودبری و رابرت هیلز و جان لگ از جمله افرادی بودند که در این مرحله هدف قرار گرفتند. سودبری و هیلز از برج خارج شدند و در تاور هیل کشته شدند. سرهای آنان برای نمایش عمومی از بدن جدا شد.
همزمان در بخشهای دیگر انگلستان نیز شورش ادامه داشت. در سافک گروههایی به رهبری جان وراو فعالیت میکردند. در بوری سنت ادموندز املاک و حقوق دیر بزرگ شهر هدف اعتراض قرار گرفت. در کمبریج شورشیان به خانهها و املاک برخی مقامها و مالکان حمله کردند و اسناد حقوقی را از میان بردند. در نورفک نیز جفری لیستر، رنگرز اهل فلینگهام، به یکی از رهبران اصلی شورش تبدیل شد.
در پانزدهم ژوئن ۱۳۸۱ مهمترین و تعیینکنندهترین دیدار قیام در اسمیتفیلد انجام شد. ریچارد دوم برای دیدار با وات تایلر به آنجا رفت. ویلیام والورث، شهردار لندن، نیز در کنار پادشاه حضور داشت. شورشیان در میدان اسمیتفیلد جمع شده بودند و وات تایلر به نمایندگی از آنان نزد پادشاه رفت.
گزارشهای نزدیک به زمان واقعه میگویند وات تایلر با اسب خود نزد پادشاه رفت و سپس از اسب پایین آمد. در یکی از منابع آمده است که او خنجری در دست داشت و دست پادشاه را گرفت و تکان داد. ریچارد از او خواست خواستههای شورشیان را بیان کند.
در گزارش مشهور مربوط به اسمیتفیلد، وات تایلر خواستههایی گستردهتر از آنچه در مایلاند مطرح شده بود بیان کرد. از جمله خواستههای ثبتشده، پایان وضعیت بندگی، برابری افراد آزاد به استثنای جایگاه پادشاه، پایان برخی ساختارهای اربابی و تغییرات گسترده در روابط اجتماعی و کلیسایی بود. همچنین در برخی گزارشها محدودکردن املاک کلیسا و تغییر ساختار آن نیز از خواستههای تایلر ذکر شده است. با این حال، فهرست دقیق خواستهها در همه منابع یکسان نیست و بخشهایی از این روایت تنها در یک یا چند منبع قرون وسطایی ثبت شده است.
پس از گفتوگو، اتفاقی رخ داد که به پایان زندگی وات تایلر انجامید. گزارش آنونیمال میگوید یکی از افراد همراه پادشاه تایلر را دزد و راهزن خطاب کرد. تایلر واکنش نشان داد و درگیری میان او و اطرافیان پادشاه آغاز شد. ویلیام والورث به سوی تایلر رفت و او را زخمی کرد. منابع درباره جزئیات دقیق ضربهها و اینکه چه کسی پس از والورث به تایلر ضربه زد اختلافهایی دارند، اما در اصل زخمیشدن تایلر به دست والورث اختلاف اساسی وجود ندارد.
تایلر پس از زخمیشدن از میدان دور شد و به بیمارستان سنت بارتولومیو منتقل شد. در آنجا تحت مراقبت قرار گرفت. ویلیام والورث پس از بازگشت به شهر، تایلر را از بیمارستان بیرون آورد و دوباره به اسمیتفیلد برد. در آنجا وات تایلر کشته و سرش از بدن جدا شد.
سر تایلر به نزد ریچارد دوم برده شد و پادشاه آن را به شورشیان نشان داد. پس از کشتهشدن رهبر اصلی خود، شورشیان برای بخشش درخواست کردند. ریچارد دوم به آنان اعلام کرد که باید از لندن خارج شوند و به خانههای خود بازگردند. او همچنین وعده داد که آنان را بدون آسیب از شهر خارج کند. پس از این اقدام، بخش عمده شورشیانی که در لندن باقی مانده بودند پراکنده شدند.
اما در شهرستانها قیام هنوز ادامه داشت. حکومت پس از بازگشت اقتدار خود، نیروهای نظامی و مقامهای سلطنتی را برای سرکوب شورش به مناطق مختلف فرستاد. در اسکس، شورشیان در مناطق مختلف از جمله گریت بدو و رِتندون تجمع کردند. در اواخر ژوئن، نیروهای حکومتی در بِلِریکِی با شورشیان درگیر شدند. تعداد دقیق کشتهشدگان این درگیری مشخص نیست و منابع اعداد متفاوتی ارائه کردهاند.
در کنت نیز نیروهای سلطنتی برای سرکوب شورشیان اعزام شدند. تا پایان ژوئن مقاومت سازمانیافته آنان شکست خورد. با این حال، برخی گروهها در ماههای بعد نیز تلاشهایی برای ادامه مقاومت داشتند. در پاییز سال ۱۳۸۱ گروهی در کنت قصد تصرف میدستون را داشتند، اما رهبران آن دستگیر شدند و تعدادی از آنان بعداً اعدام شدند.
در نورفک، هنری دسپنسر، اسقف نورویچ، نیروهایی را برای مقابله با شورشیان به حرکت درآورد. نیروهای او سرانجام در اواخر ژوئن با شورشیان جفری لیستر در نورث والشم روبهرو شدند. شورشیان شکست خوردند و جفری لیستر دستگیر شد. او بعداً اعدام شد و مقاومت سازمانیافته شورشیان نورفک پایان یافت.
در کمبریجشر نیز حکومت عملیات سرکوب را ادامه داد. اموال افراد متهم به مشارکت در قیام بررسی شد و افراد زیادی شناسایی و دستگیر شدند. اسناد دادگاهها نام شمار زیادی از افراد را ثبت کردهاند. این اسناد نشان میدهند که شرکتکنندگان از مشاغل و موقعیتهای اجتماعی مختلف بودند.
در سنت آلبنز نیز مقامهای سلطنتی تلاش کردند امتیازهایی را که در زمان قیام به مردم داده شده بود پس بگیرند. ویلیام گرندکاب یکی از رهبران اصلی این منطقه بود. او ابتدا بازداشت شد و سپس در جریان تحولات بعدی دوباره دستگیر شد. سرانجام گرندکاب و شماری از دیگر رهبران سنت آلبنز اعدام شدند.
جان بال پس از فروپاشی قیام لندن فرار کرد. او در کوونتری دستگیر شد و به سنت آلبنز انتقال یافت. در آنجا محاکمه شد و به خیانت محکوم گردید. در پانزدهم ژوئیه ۱۳۸۱، جان بال در سنت آلبنز اعدام شد. حکم او شامل به دار آویختن و سپس چهارقسمتکردن بدن بود. بخشهایی از بدن او برای نمایش عمومی به نقاط مختلف فرستاده شد و سرش نیز در لندن به نمایش گذاشته شد.
جفری لیستر نیز پس از شکست در نورث والشم اعدام شد. جان وراو، یکی از رهبران شورش سافک، نیز دستگیر و محاکمه شد و سرانجام در سال ۱۳۸۲ اعدام گردید. افراد دیگری نیز در مناطق مختلف انگلستان محاکمه و اعدام شدند. با این حال، همه شرکتکنندگان در قیام اعدام نشدند. بخشی از آنان زندانی شدند و بخشی دیگر در قالب عفوهای سلطنتی از مجازاتهای سنگین نجات یافتند.
در دوم ژوئیه ۱۳۸۱، ریچارد دوم در چلمزفورد امتیازهایی را که در جریان بحران به شورشیان داده شده بود پس گرفت. منشورهایی که آزادی و پایان برخی تعهدات فئودالی را اعلام کرده بودند دیگر مبنای سیاست سلطنتی نبودند. حکومت از شورشیان خواست دوباره به تعهدات پیشین خود بازگردند.
در ماههای بعد، دادگاهها و کمیسیونهای ویژه برای رسیدگی به شرکتکنندگان در قیام تشکیل شدند. مأموران سلطنتی به روستاها و شهرهای مختلف رفتند و افرادی را که در حمله به املاک، سوزاندن اسناد، آزادکردن زندانیان، کشتن مأموران یا اقدامات دیگر شرکت کرده بودند شناسایی کردند. نام بسیاری از این افراد در اسناد قضایی ثبت شد. این اسناد نشان میدهند که سرکوب قیام فقط به رهبران مشهور محدود نبود و افراد عادی نیز در مناطق مختلف تحت تعقیب قرار گرفتند.
در نوامبر سال ۱۳۸۱، پارلمان با نوعی عفو عمومی موافقت کرد، اما گروهی از افراد از این عفو مستثنا شدند. نام حدود چند صد نفر در فهرستهای مربوط به افراد مستثنا از عفو قرار گرفت. این افراد کسانی بودند که حکومت آنان را برای پیگرد بیشتر در اولویت قرار داده بود. برخی از آنان در سالهای بعد محاکمه شدند و بعضی توانستند با ارائه مدارک عفو از مجازات نجات پیدا کنند.
سرکوب قیام در نتیجه چندین ماه ادامه یافت و آثار قضایی آن نیز تا سالهای بعد دیده شد. در برخی مناطق، حکومت عفو صادر کرد و در برخی مناطق دیگر رهبران یا شرکتکنندگان اصلی را اعدام کرد. بنابراین پایان قیام یک رویداد واحد نبود، بلکه در مناطق مختلف در زمانهای متفاوت اتفاق افتاد.
مالیات سرانهای که یکی از عوامل مستقیم شکلگیری قیام بود نیز پس از سال ۱۳۸۱ دوباره به همان شکل ادامه پیدا نکرد. حکومت در ادامه قرن چهاردهم دیگر مالیات سرانهای مشابه آنچه در سال ۱۳۸۱ موجب بحران شده بود برقرار نکرد. درباره اینکه قیام چه اندازه بر روند کاهش تدریجی وابستگی فئودالی اثر گذاشت، میان پژوهشگران اختلاف نظر وجود دارد و نمیتوان پایان سریع و مستقیم نظام ویلنی را صرفاً نتیجه قیام سال ۱۳۸۱ دانست. کاهش وابستگی فئودالی فرایندی طولانی بود که عوامل اقتصادی، جمعیتی، حقوقی و اجتماعی متعددی در آن نقش داشتند.
قیام سال ۱۳۸۱ در مدت کوتاهی از اعتراض به مأموران مالیاتی در اسکس و کنت به شورشی گسترده تبدیل شد. شورشیان در چندین منطقه به املاک مالکان، مراکز اداری، زندانها و محل نگهداری اسناد حمله کردند. آنان اسناد مربوط به تعهدات فئودالی را سوزاندند، زندانیان را آزاد کردند و در برخی شهرها کنترل موقت مراکز مهم را به دست گرفتند. در کنت، وات تایلر و جان بال به رهبران شناختهشده تبدیل شدند و گروههای مختلف به سوی لندن حرکت کردند. ورود شورشیان به لندن، حمله به زندانها، تخریب ساووی و حمله به برج لندن، قیام را به بزرگترین بحران داخلی دوران پادشاهی ریچارد دوم تبدیل کرد.
ریچارد دوم در دو روز پیاپی با شورشیان دیدار کرد. در چهاردهم ژوئن در مایلاند منشورهایی برای آزادی و بخشودگی صادر شد، اما در همان روز سیمون سودبری و رابرت هیلز کشته شدند. در پانزدهم ژوئن، در اسمیتفیلد، دیدار ریچارد دوم و وات تایلر با زخمیشدن و سپس کشتهشدن تایلر پایان یافت. پس از مرگ او، شورشیان لندن پراکنده شدند و حکومت توانست قدرت خود را دوباره برقرار کند. سپس نیروهای سلطنتی به مناطق مختلف فرستاده شدند و مقاومتهای باقیمانده سرکوب شد.
جان بال، جفری لیستر، ویلیام گرندکاب و بسیاری دیگر از رهبران محلی اعدام شدند و شمار نامعلومی از شرکتکنندگان عادی نیز در هفتهها و ماههای بعد مجازات شدند. با این حال، همه شورشیان کشته یا اعدام نشدند و عفوهای سلطنتی موجب شد بخشی از آنان از مجازات شدید نجات پیدا کنند. برخی افراد نیز سالها بعد در پروندههای قضایی مربوط به قیام ظاهر شدند.
بدینترتیب قیام سال ۱۳۸۱ پس از چند هفته شورش گسترده و چندین ماه سرکوب و پیگرد قضایی پایان یافت. آغاز آن با مقاومت در برابر مالیات سرانه در اسکس و کنت پیوند مستقیم داشت، اما در جریان گسترش خود به مسائل دیگری از جمله خدمات فئودالی، وابستگی روستاییان، حقوق زمین، قدرت مالکان، عملکرد مأموران محلی، اسناد حقوقی و آزادی زندانیان نیز کشیده شد. شرکتکنندگان نیز تنها دهقانان نبودند و اسناد تاریخی حضور گروههای مختلف اجتماعی را در آن ثبت کردهاند. با کشتهشدن وات تایلر در اسمیتفیلد و پراکندهشدن شورشیان، قدرت سلطنتی دوباره برقرار شد و امتیازهای دادهشده در روزهای بحران پس گرفته شد. پس از آن، دستگیری، محاکمه و اعدام شماری از رهبران و شرکتکنندگان ادامه یافت و قیام بهطور کامل فروکش کرد.