ویرگول
ورودثبت نام
علیرضا مرادی
علیرضا مرادیدانشجوی ارشد تاریخ ایران اسلامی علاقه مند به همه ی ادوار تاریخ https://hamibash.com/Alireza798
علیرضا مرادی
علیرضا مرادی
خواندن ۳۵ دقیقه·۲ ماه پیش

عملیات کیکوسویی

در بهار ۱۹۴۵، فرماندهی نظامی ژاپن دیگر با مسئله‌ای معمولی در میدان جنگ روبه‌رو نبود. مسئله این بود که چگونه، در شرایطی که بخش بزرگی از توان تهاجمی ژاپن فرسوده شده بود، هنوز می‌توانست به ناوگان عظیم آمریکا که در آب‌های پیرامون اوکیناوا مستقر شده بود ضربه‌ای وارد کند که هزینه آن برای متفقین آن‌قدر سنگین باشد که روند عملیات را مختل کند. ژاپن دیگر توانایی رقابت متعارف با نیروی دریایی و هوایی آمریکا را نداشت. تعداد هواپیماهای آماده عملیات کاهش یافته بود، خلبانان باتجربه‌ای که در سال‌های نخست جنگ ستون فقرات نیروی هوایی را تشکیل می‌دادند یا کشته شده بودند یا به‌شدت کاهش یافته بودند، سوخت هواپیما به کالایی کمیاب تبدیل شده بود و بسیاری از واحدها ناچار بودند با هواپیماهایی قدیمی، فرسوده یا حتی هواپیماهای آموزشی وارد میدان شوند. در چنین شرایطی، فرماندهی ژاپن به این نتیجه رسید که اگر نمی‌تواند برتری هوایی ایجاد کند، باید از همان چیزی استفاده کند که هنوز در اختیار داشت: امکان تبدیل هواپیما و خلبان به یک سلاح یک‌بارمصرف که بتواند در صورت عبور از شبکه دفاعی آمریکا، مستقیماً به کشتی اصابت کند.

این تصمیم ناگهان در ۶ آوریل ۱۹۴۵ به وجود نیامد. حملات انتحاری هوایی پیش از آن نیز انجام شده بود و اصطلاح «کامیکازه» برای چنین حملاتی از ماه‌های پایانی ۱۹۴۴ وارد ادبیات نظامی شده بود، اما آنچه در عملیات کیکوسویی شکل گرفت از نظر مقیاس، سازماندهی و تداوم با حملات پراکنده قبلی تفاوت داشت. کیکوسویی نام مجموعه‌ای از ده حمله بزرگ و سازمان‌یافته بود که از ۶ آوریل تا ۲۲ ژوئن ۱۹۴۵ ادامه یافت و هدف اصلی آن ضربه زدن به ناوگان متفقین و به‌خصوص کشتی‌هایی بود که در پشتیبانی از عملیات پیرامون اوکیناوا فعالیت می‌کردند. در این ده موج اصلی، در مجموع حدود ۱۴۶۵ هواپیمای کامیکازه ژاپنی شرکت داشتند؛ ۸۶۰ فروند از نیروی دریایی و ۶۰۵ فروند از نیروی هوایی ارتش. این اعداد با آمار کل هواپیماهایی که در حملات کیکوسویی به سمت منطقه اعزام شدند یکسان نیستند، زیرا در کنار هواپیماهای انتحاری، هواپیماهای شناسایی، بمب‌افکن‌ها، جنگنده‌های اسکورت و هواپیماهای حمله متعارف نیز به کار گرفته می‌شدند. یک جمع‌بندی رسمی نیروی دریایی آمریکا شمار کل هواپیماهایی را که در ده حمله اصلی کیکوسویی به سوی ناوگان آمریکا به پرواز درآمدند حدود ۹۴۰۰ فروند دانسته است، اما تصریح می‌کند که همه آنها کامیکازه نبودند. در کل کارزار، ۱۸۴۰ سورتی انتحاری انجام شد و حدود ۹۶۰ هواپیمای کامیکازه توسط آتش ضدهوایی، جنگنده‌ها یا برخورد با هدف از بین رفتند. بنابراین از همان ابتدا باید میان «هواپیماهای اعزام‌شده در چارچوب حمله»، «هواپیماهای کامیکازه» و «هواپیماهایی که واقعاً به کشتی برخورد کردند» تفاوت گذاشت.

نام کیکوسویی نیز تصادفی انتخاب نشده بود. واژه ژاپنی «کیکوسویی» از دو بخش تشکیل می‌شود که معنای آن را می‌توان «گل داوودی بر آب» یا «داوودی شناور بر آب» دانست. این تصویر به نشان خانوادگی خاندان کوسونُکی ماساشیگه، جنگجوی قرن چهاردهم، مربوط بود. نشان کیکوسویی تصویری از گل داوودی را نشان می‌داد که بخشی از آن در سطح آب قرار گرفته است. ماساشیگه در تاریخ و حافظه سیاسی ژاپن مدرن به نماد وفاداری مطلق به امپراتور تبدیل شده بود و حکومت ژاپن پیش از جنگ جهانی دوم از شخصیت او برای ساختن الگوی مطلوب «وفاداری تا مرگ» استفاده کرده بود. بنابراین وقتی فرماندهان ژاپنی نام کیکوسویی را برای این مجموعه حملات انتخاب کردند، تنها یک اسم زیبا برای عملیات انتخاب نکردند، بلکه آن را به یک نماد تاریخی پیوند زدند که برای فرهنگ سیاسی و نظامی ژاپن آن دوره معنای بسیار سنگینی داشت. البته ریشه تاریخی نشان کیکوسویی پیچیده‌تر از روایت‌های تبلیغاتی دوران جنگ بود و ارتباط آن با خاندان ماساشیگه در سنت‌های تاریخی و ادبی ژاپن شکل گرفته بود؛ اما در فضای سیاسی دهه ۱۹۴۰ همین نشان به نمادی از وفاداری، فداکاری و مرگ در راه امپراتور تبدیل شده بود.

با این حال، «کامیکازه» و «کیکوسویی» مترادف کامل یکدیگر نبودند. کامیکازه اصطلاحی عمومی‌تر برای هواپیماهای انتحاری و یگان‌های ویژه حمله بود، در حالی که کیکوسویی عنوانی عملیاتی برای موج‌های بزرگ حملات هماهنگ‌شده‌ای بود که در فاصله ۶ آوریل تا ۲۲ ژوئن انجام شدند. به همین دلیل هر هواپیمای کامیکازه‌ای که در بهار ۱۹۴۵ در اطراف اوکیناوا پرواز کرد الزاماً متعلق به یکی از ده موج اصلی کیکوسویی نبود. حملات کوچک‌تر میان این موج‌ها نیز ادامه داشت و گاهی هواپیماهای انتحاری به‌صورت چند فروندی یا حتی انفرادی وارد عمل می‌شدند. از طرف دیگر، درون خود موج‌های کیکوسویی نیز تعداد قابل توجهی هواپیمای غیرانتحاری حضور داشتند. آنها برای شناسایی، حمله متعارف، بمباران یا اسکورت استفاده می‌شدند و وظیفه‌شان این بود که دفاع آمریکا را مختل کنند، مسیرهای پروازی را بررسی کنند یا جنگنده‌های آمریکایی را درگیر نگه دارند.

تصمیم برای اجرای چنین حملاتی در ساختار فرماندهی ژاپن نتیجه یک محاسبه تلخ بود. فرماندهان ژاپنی می‌دانستند که نمی‌توانند صدها هواپیمای آمریکایی را در یک نبرد متعارف شکست دهند. ناوهای هواپیمابر آمریکایی نه‌تنها تعداد بسیار زیادی هواپیما در اختیار داشتند، بلکه می‌توانستند جنگنده‌های گشت هوایی رزمی را در آسمان نگه دارند، هواپیماهای مهاجم را در فاصله زیاد شناسایی کنند و آنها را پیش از رسیدن به کشتی‌ها درگیر کنند. در اطراف منطقه عملیات نیز ناوشکن‌هایی در ایستگاه‌های پیکت راداری مستقر شده بودند تا مانند زنجیره‌ای از دیده‌بان‌های مسلح، نزدیک شدن هواپیماهای ژاپنی را زودتر تشخیص دهند. بنابراین ژاپنی‌ها برای موفقیت نیاز داشتند که نه یک هواپیما، بلکه تعداد زیادی هواپیما را تقریباً هم‌زمان یا در فاصله‌های کوتاه وارد منطقه کنند. هدف، اشباع دفاع بود. اگر یک گروه ده‌ها فروندی وارد می‌شد، حتی اگر بخش بزرگی از آن پیش از رسیدن به ناوگان از بین می‌رفت، احتمال داشت چند هواپیما از شکاف‌های دفاعی عبور کنند.

همین منطق در سازماندهی کیکوسویی اهمیت داشت. ژاپن می‌خواست حملات در چند مرحله انجام شوند، از جهات مختلف به منطقه نزدیک شوند و زمان‌بندی آنها به‌گونه‌ای باشد که دفاع آمریکا مجبور شود میان چند تهدید هم‌زمان تقسیم شود. حمله بزرگ فقط به معنای فرستادن تعداد بیشتری هواپیما نبود. لازم بود هواپیماها از پایگاه‌های مختلف برخیزند، مسیرهای متفاوتی را طی کنند، در ارتفاع‌های مختلف حرکت کنند و در برخی موارد از ابرها و وضعیت جوی برای پنهان ماندن استفاده کنند. در عین حال، هواپیماهای غیرانتحاری نیز می‌توانستند به‌عنوان بخشی از فشار کلی عمل کنند.

تا اوایل آوریل، ژاپن در کیوشو و فورموزا حدود ۷۰۰ هواپیما را برای اجرای ضدحمله علیه نیروهای آمریکایی گرد آورده بود. این عدد به معنای ۷۰۰ هواپیمای کامیکازه نبود. بخشی از آنها برای حملات متعارف، شناسایی و اسکورت اختصاص داشتند. اما همین تجمع نشان می‌داد که فرماندهی ژاپن می‌خواست نخستین ضربه کیکوسویی را با مقیاسی بسیار بزرگ‌تر از حملات قبلی اجرا کند. نخستین موج بزرگ در ۶ آوریل آغاز شد و تا ۷ آوریل ادامه یافت. در این دو روز، ۲۳۰ هواپیمای کامیکازه نیروی دریایی و ۱۲۵ هواپیمای کامیکازه ارتش، در مجموع ۳۵۵ هواپیمای انتحاری، به سوی کشتی‌های آمریکایی اعزام شدند. در کنار آنها حدود ۳۴۰ هواپیمای دیگر در نقش‌های متعارف و اسکورت وارد عملیات شدند. این نخستین و بزرگ‌ترین موج کیکوسویی بود.

اهمیت ۶ آوریل فقط در عدد ۳۵۵ خلاصه نمی‌شد. فرماندهان ژاپنی تلاش کرده بودند تهدید را به یک حمله کوتاه چنددقیقه‌ای تبدیل نکنند. هواپیماها در گروه‌های مختلف و در زمان‌های متفاوت ظاهر شدند. بعضی گروه‌ها بزرگ بودند، برخی کوچک و برخی حتی شامل یک هواپیما می‌شدند. به این ترتیب، ناوگان آمریکا نمی‌توانست پس از دفع یک موج فرضی تصور کند که خطر تمام شده است. حملات در ساعت‌های مختلف ادامه پیدا می‌کردند و نزدیک غروب، زمانی که بخشی از جنگنده‌های گشت هوایی رزمی در حال بازگشت به ناوهای هواپیمابر بودند، خطر افزایش می‌یافت. این همان چیزی بود که فرماندهان ژاپنی به دنبال آن بودند: ایجاد فشار مداوم بر شبکه دفاعی، نه صرفاً یک ضربه منفرد.

در سوی آمریکا، نخستین خط دفاعی رادار بود. ناوشکن‌های پیکت راداری در فاصله‌ای جلوتر از نیروی اصلی قرار گرفته بودند. وظیفه آنها ساده به نظر می‌رسید اما در عمل بسیار خطرناک بود: هواپیماهای ژاپنی را زودتر از آنکه به ناوهای بزرگ برسند شناسایی کنند و اطلاعات را به مراکز کنترل منتقل کنند. در شرایط مطلوب، رادار می‌توانست مسیر تقریبی یک گروه هواپیما را نشان دهد و جنگنده‌های گشت هوایی رزمی را به سمت آن هدایت کند. اما رادار همیشه تصویری کامل و بدون خطا ارائه نمی‌داد. ارتفاع پایین، ابر، بازتاب سطح دریا، تعداد زیاد هواپیماهای خودی و دشمن و محدودیت‌های فنی می‌توانستند تشخیص را دشوار کنند.

پس از شناسایی، جنگنده‌های آمریکایی تلاش می‌کردند هواپیماهای ژاپنی را پیش از رسیدن به محدوده کشتی‌ها رهگیری کنند. جنگنده‌هایی مانند «اف۶اف هلکت» و «اف۴یو کورسیر» برای این کار به کار می‌رفتند. اما اگر بخشی از هواپیماهای مهاجم از این حلقه عبور می‌کردند، باید با لایه بعدی دفاعی روبه‌رو می‌شدند: آتش توپ‌های ضدهوایی کشتی‌ها. توپ‌های ۵ اینچی، توپ‌های ۴۰ میلی‌متری و توپ‌های ۲۰ میلی‌متری در فاصله‌های مختلف وارد عمل می‌شدند. فیوز مجاورتی وی‌تی نیز به گلوله‌های ضدهوایی امکان می‌داد بدون نیاز به برخورد مستقیم با بدنه هواپیما، در نزدیکی آن منفجر شوند. این فناوری در برابر بسیاری از هواپیماهای ژاپنی بسیار مؤثر بود، اما حتی چنین سامانه‌ای هم دفاع مطلق ایجاد نمی‌کرد.

مشکل اصلی این بود که کامیکازه‌ای که از فاصله کوتاه وارد حمله می‌شد، دیگر مانند یک بمب‌افکن معمولی رفتار نمی‌کرد. هدف او اصابت بود. خلبان می‌توانست ارتفاع خود را در آخرین لحظات کاهش دهد، مسیر را تغییر دهد و حتی پس از آسیب‌دیدن هواپیما همچنان به سمت کشتی حرکت کند. بنابراین نابودی هواپیما چند ثانیه پیش از برخورد تفاوت بسیار زیادی با نابودی آن چند دقیقه پیش از رسیدن به منطقه هدف داشت. یک هواپیما ممکن بود چندین بار مورد اصابت قرار بگیرد، آتش بگیرد و باز هم در مسیر کشتی باقی بماند.

نخستین موج کیکوسویی در ۶ آوریل همین مشکل را آشکار کرد. کشتی‌های پیکت راداری و سایر ناوهای آمریکایی در نقاط مختلف منطقه مورد حمله قرار گرفتند. یکی از نمونه‌های اولیه، ناوشکن یواس‌اس هاینس‌ورث بود که حدود ساعت یک بعدازظهر با یک بمب‌افکن شیرجه‌رو ژاپنی از نوع «جودی» درگیر شد. بمب هواپیما با فاصله زیادی از کشتی سقوط کرد، اما هواپیما پس از رها کردن بمب همچنان مسیر خود را تغییر داد و به‌صورت انتحاری به کشتی حمله کرد. هواپیما به بخش جلویی سازه فوقانی کشتی برخورد کرد و انفجار از طریق مرکز اطلاعات رزمی، اتاق رادیویی اصلی و اتاق فرستنده رادار گسترش یافت. هفت نفر از خدمه کشته و ۲۵ نفر زخمی شدند، اما کشتی غرق نشد و توانست در خدمت باقی بماند. همین حادثه نشان می‌داد که هواپیمای مهاجم الزاماً برای حمله دقیق به یک نقطه خاص وارد نمی‌شد؛ هدف نهایی می‌توانست تبدیل شدن خود هواپیما به یک بمب بزرگ در دل کشتی باشد.

در همان موج نخست، فشار اصلی به کشتی‌هایی وارد شد که در حلقه‌های نزدیک‌تر به منطقه عملیات قرار داشتند. ناوشکن یواس‌اس بوش در اثر حملات کامیکازه به‌شدت آسیب دید و سرانجام غرق شد. ناوشکن یواس‌اس کالهون نیز در جریان حملات از بین رفت. ناوشکن‌های یواس‌اس نیوکامب و یواس‌اس لوتزه نیز چنان آسیب دیدند که توان رزمی آنها به‌شدت کاهش یافت. اهمیت این حملات در این بود که ژاپنی‌ها فقط به ناوهای بزرگ حمله نمی‌کردند. ناوشکن‌ها، ناوهای پشتیبانی و کشتی‌هایی که در خطوط پیکت راداری یا در نزدیکی منطقه عملیات فعالیت می‌کردند، به دلیل موقعیتشان اهداف بسیار در دسترسی بودند.

در چنین حمله‌ای، یک ناوشکن کوچک‌تر از یک ناو هواپیمابر آسیب‌پذیرتر بود. زره ناوهای بزرگ می‌توانست بخشی از انفجارها را تحمل کند و حجم عظیم بدنه و سامانه‌های چندگانه آنها امکان ادامه فعالیت را افزایش می‌داد، اما ناوشکن‌ها برای سرعت، مانور و جنگ ضدزیردریایی طراحی شده بودند و تحمل برخورد مستقیم یک هواپیمای مملو از سوخت و مواد منفجره برای آنها بسیار دشوار بود. از سوی دیگر، ناوشکن‌ها در عملیات پیکت راداری عمداً جلوتر از نیروی اصلی قرار داشتند، یعنی همان جایی که خطر بیشترین بود.

در ۷ آوریل، موج نخست همچنان ادامه داشت و عملیات هوایی ژاپن با تلاش‌های دیگر برای ضربه زدن به ناوگان آمریکا همراه شد. در همین چارچوب، عملیات تن‌گو نیز اجرا شد که در آن ناو جنگی یاماتو، رزمناو سبک یاهاگی و هشت ناوشکن ژاپنی به سوی منطقه اوکیناوا حرکت کردند. رابطه این عملیات با کیکوسویی مستقیم بود، زیرا فرماندهی ژاپن امیدوار بود حرکت نیروی سطحی و حملات هوایی هم‌زمان، فشار بر نیروهای دریایی آمریکا را افزایش دهد و بخشی از هواپیماهای آمریکایی را از مأموریت‌های دیگر منحرف کند. با این حال، یاماتو و گروه همراه آن در ۷ آوریل زیر حملات گسترده هواپیماهای ناوهای آمریکایی قرار گرفتند و پیش از رسیدن به مقصد نابود شدند. بنابراین عملیات تن‌گو را نمی‌توان صرفاً یک نبرد دریایی جداگانه دانست؛ این عملیات در همان فضای تصمیم‌گیری قرار داشت که کیکوسویی را به وجود آورده بود، اما نباید آن را با موج‌های حملات هوایی کیکوسویی یکی دانست.

پس از پایان نخستین موج، فرماندهی ژاپن به یک نتیجه مهم رسید. اگرچه شبکه دفاعی آمریکا توانسته بود بخش بزرگی از هواپیماهای مهاجم را نابود کند، اما حتی تعداد محدودی هواپیمای نفوذکرده می‌توانستند خسارت سنگینی ایجاد کنند. این همان منطق اساسی کیکوسویی بود: ژاپن نمی‌توانست از نظر تعداد هواپیما یا کیفیت خلبانان با آمریکا رقابت کند، بنابراین تلاش می‌کرد با افزایش تعداد حملات، احتمال عبور چند مهاجم از شبکه دفاعی را بالا ببرد.

اما مشکل ژاپن نیز از همین جا آشکار شد. هر موج بزرگ، تعداد زیادی هواپیما و خلبان را مصرف می‌کرد و امکان جایگزینی آنها محدود بود. خلبانانی که پیش از جنگ یا در سال‌های نخست جنگ آموزش دیده بودند و تجربه رزمی داشتند بسیار ارزشمند بودند، اما نسل جدید خلبانان ویژه حملات انتحاری اغلب آموزش کوتاه‌تری دریافت می‌کردند. برخی از آنها تنها برای برخاستن، هدایت هواپیما در مسیر مشخص و نزدیک شدن به هدف آموزش دیده بودند و فرصت بسیار محدودی برای کسب مهارت‌های پیچیده پروازی داشتند. این موضوع یکی از تناقض‌های اساسی برنامه بود: ژاپن برای افزایش تعداد هواپیماهای قابل اعزام، ناچار بود استاندارد آموزش را پایین بیاورد و در نتیجه کیفیت بخشی از نیروی انسانی کاهش پیدا می‌کرد.

این کاهش کیفیت البته به معنای بی‌تجربه بودن همه خلبانان نبود. در میان خلبانان کیکوسویی افراد باتجربه نیز وجود داشتند، اما نسبت به سال‌های پیشین جنگ، ذخیره خلبانان حرفه‌ای ژاپن به‌شدت کاهش یافته بود. بخشی از خلبانان تازه‌کار حتی در هواپیماهایی پرواز می‌کردند که برای نبرد مدرن ایده‌آل نبودند. هواپیماهای قدیمی و مدل‌هایی که در شرایط عادی دیگر برای عملیات خط مقدم مناسب نبودند، اکنون می‌توانستند با یک بمب بزرگ یا مقدار زیادی مواد منفجره به سلاح انتحاری تبدیل شوند. در برخی موارد حتی هواپیماهای آموزشی نیز برای این مأموریت‌ها مورد استفاده قرار گرفتند.

این مسئله در هفته‌های بعد اهمیت بیشتری پیدا کرد، زیرا کیکوسویی از یک حمله عظیم به یک الگوی تکرارشونده تبدیل شد. موج دوم در ۱۲ و ۱۳ آوریل اجرا شد و شامل ۱۸۵ هواپیمای کامیکازه بود؛ ۱۲۵ فروند از نیروی دریایی و ۶۰ فروند از نیروی هوایی ارتش. در این موج، ژاپنی‌ها تلاش کردند فشار را پس از ضربه نخست حفظ کنند. در میان اهداف، ناوشکن‌ها و کشتی‌های پیکت راداری همچنان جایگاه ویژه‌ای داشتند، زیرا از بین بردن آنها می‌توانست دروازه‌ای در شبکه هشدار زودهنگام ایجاد کند.

یکی از مهم‌ترین قربانیان موج دوم ناوشکن یواس‌اس مانرت ابل بود. کشتی در فاصله‌ای حدود ۷۵ مایلی شمال اوکیناوا قرار داشت. حدود ساعت ۱۳:۲۰ هواپیماهای ژاپنی از فاصله‌ای در حدود ۶۰ مایلی روی رادار مشاهده شدند. در جریان حمله، یک هواپیما به بخش عقبی کشتی برخورد کرد و حدود یک دقیقه بعد یک هواپیمای «اوکا» نیز به خط آب اصابت کرد. ترکیب این دو ضربه برای کشتی فاجعه‌بار بود. بدنه آسیب جدی دید و کشتی در نهایت شکست و غرق شد. حدود ۸۴ نفر کشته و ۳۰ نفر زخمی شدند. این حادثه اهمیت دیگری نیز داشت، زیرا اوکا در واقع یک هواپیمای انتحاری سرنشین‌دار بود که برای حمله نهایی به یک هواپیمای حامل منتقل می‌شد و پس از رها شدن، خلبان دیگر امکان بازگشت نداشت.

استفاده از اوکا نشان می‌داد که برنامه جنگ انتحاری ژاپن تنها به هواپیماهای عادی کامیکازه محدود نبود. ژاپنی‌ها تلاش می‌کردند مشکل دفاع آمریکایی‌ها را با افزایش سرعت مرحله نهایی حمله حل کنند. اوکا پس از رها شدن می‌توانست با سرعت بسیار بالا به سمت هدف شیرجه برود و زمان واکنش توپچی‌ها و جنگنده‌ها را کاهش دهد. با این حال، هواپیمای حامل اوکا خود یک هدف بزرگ‌تر بود و اگر جنگنده‌های آمریکایی پیش از رسیدن به منطقه رهاسازی آن را پیدا می‌کردند، هم حامل و هم سلاح انتحاری از بین می‌رفتند. بنابراین اوکا یک راه‌حل کامل نبود و خود به مجموعه‌ای از مشکلات عملیاتی تازه منجر می‌شد.

در موج سوم، که در ۱۵ و ۱۶ آوریل به اوج رسید، ۱۶۵ هواپیمای کامیکازه شرکت کردند؛ ۱۲۰ فروند از نیروی دریایی و ۴۵ فروند از نیروی هوایی ارتش. این موج یکی از مشهورترین صحنه‌های مقاومت ناوگان آمریکا در برابر حملات انتحاری را ایجاد کرد، زیرا در ۱۶ آوریل ناوشکن یواس‌اس لَفی در ایستگاه پیکت راداری شماره یک با حمله‌ای بسیار شدید روبه‌رو شد. آنچه برای بازسازی این حادثه اهمیت دارد این است که منابع مختلف درباره تعداد دقیق هواپیماها، زمان برخی حملات و حتی تعداد بمب‌های اصابت‌کرده اختلاف دارند. پژوهش رسمی تاریخ نیروی دریایی آمریکا نیز این اختلاف را صریحاً پذیرفته و گزارش پس از عملیات خود لَفی را مبنای اصلی بازسازی قرار داده، اما آن را با منابع دیگر مقایسه کرده است.

صبح ۱۶ آوریل، در ساعت ۰۸:۰۰، وضعیت دریا آرام بود، نسیم سبکی می‌وزید و دید بسیار خوب بود. هشت دقیقه بعد، رادار جست‌وجوی هوایی لَفی تعداد زیادی هواپیمای در حال نزدیک شدن را از سمت شمال شناسایی کرد. کشتی بلافاصله شروع به تغییر مسیر و سرعت کرد. افسر هدایت جنگنده کشتی درخواست گشت هوایی رزمی فوری کرد و ناو اسکورت شَمراک بِی چهار جنگنده «اف‌ام-۲ وایلدکت» را به پرواز درآورد، اما آنها برای رسیدن به لَفی به زمان نیاز داشتند. تا ساعت ۰۸:۲۵، رادار لَفی آن‌قدر هدف نشان می‌داد که شمارش آنها دشوار شده بود. اینها عناصر پیشروی موج سوم کیکوسویی بودند.

حدود ساعت ۰۸:۳۰، یک بمب‌افکن شیرجه‌رو «وال» در نزدیکی لَفی دیده شد. احتمال داده می‌شود که این هواپیما در حال شناسایی بوده باشد. توپ‌های ۵ اینچی کشتی به سمت آن شلیک کردند و هواپیما بمب خود را رها کرد و منطقه را ترک کرد. اندکی بعد چهار فروند وال در فاصله حدود هشت مایلی شمال‌شرقی ظاهر شدند. این گروه در برابر آتش کشتی به دو گروه دوتایی تقسیم شد و از جلو و عقب به سمت لَفی حرکت کرد. فرمانده کشتی، فردریک جولیان بکتون، تلاش کرد مسیر کشتی را طوری تغییر دهد که بیشترین تعداد توپ‌ها بتوانند هم‌زمان به سمت مهاجمان شلیک کنند. این تصمیم اهمیت تاکتیکی زیادی داشت. در نیروی دریایی آمریکا درباره بهترین روش مقابله با کامیکازه بحث وجود داشت: آیا باید کشتی با مانورهای شدید از مسیر هواپیماها کنار برود یا باید مسیر را طوری حفظ کند که حداکثر تعداد توپ‌ها بتوانند آتش کنند؟ تجربه نشان داده بود که در برابر هواپیماهای سریع انتحاری، مانور به‌تنهایی کافی نیست و حجم آتش ضدهوایی اهمیت بسیار بیشتری پیدا می‌کند.

حمله لَفی بیش از یک حمله مستقیم نبود؛ یک رشته حمله پی‌درپی بود که حدود ۸۰ دقیقه ادامه داشت. هواپیماها از جهات مختلف نزدیک شدند و کشتی مجبور شد تقریباً بدون وقفه تغییر مسیر دهد، آتش کند و خسارات داخلی را کنترل کند. در نهایت پنج هواپیمای کامیکازه به کشتی برخورد کردند و چندین هواپیمای دیگر با بمب‌های خود به آن آسیب زدند یا در نزدیکی آن سقوط کردند. منابع رسمی مختلف در تعداد دقیق بمب‌ها اختلاف دارند. گزارش تاریخی جدیدتر نیروی دریایی آمریکا چهار اصابت بمب را ذکر می‌کند، در حالی که برخی گزارش‌های دیگر در شمارش بمب‌ها و برخوردهای هواپیما تفاوت دارند. همین اختلاف یکی از دلایلی است که نباید اعداد مربوط به لَفی را بدون توضیح به شکل یک حقیقت مطلق ارائه کرد.

شدت حمله به حدی بود که رادارهای کشتی از کار افتادند، یکی از برجک‌های ۵ اینچی منهدم شد، یکی از مجموعه‌های چهارلوله ۴۰ میلی‌متری از بین رفت و مجموعه دیگر آتش گرفت. برخوردها و آتش‌سوزی‌ها قسمت عقب کشتی را درگیر کردند و سوخت هواپیماهای موجود در هواپیماهای مهاجم نیز به آتش‌های بزرگ تبدیل شد. سکان کشتی در اثر انفجار آسیب دید و در زاویه‌ای حدود ۲۶ درجه گیر کرد. با این حال، کشتی غرق نشد. خدمه همچنان به مقابله ادامه دادند و گروه‌های کنترل خسارت در شرایطی که بخشی از کشتی در آتش بود، تلاش کردند مسیر آب را مهار کنند و از گسترش خسارت جلوگیری کنند. فرمانده بکتون نیز در طول حمله کنترل کشتی را حفظ کرد. لَفی پس از پایان حمله هنوز روی آب بود و توانست از منطقه خارج شود.

این حادثه یکی از مهم‌ترین نمونه‌های تاکتیک اشباع دفاع بود. ژاپنی‌ها نمی‌توانستند مطمئن باشند که یک هواپیما حتماً به هدف برخورد خواهد کرد. اما اگر تعداد زیادی هواپیما در یک بازه زمانی کوتاه به کشتی نزدیک می‌شدند، حتی دفاع بسیار قدرتمند نیز با مشکل مواجه می‌شد. توپچی‌ها باید بین چندین هدف تصمیم می‌گرفتند، فرمانده باید مسیر کشتی را تنظیم می‌کرد، خدمه کنترل خسارت باید هم‌زمان با آتش‌سوزی و نفوذ آب مقابله می‌کردند و ارتباط میان بخش‌های مختلف کشتی ممکن بود در اثر انفجار قطع شود. به همین دلیل، کیکوسویی بیش از آنکه صرفاً مسئله «یک هواپیما در برابر یک کشتی» باشد، جنگی میان یک شبکه دفاعی چندلایه و گروه‌هایی از هواپیماها بود که قصد داشتند این شبکه را تا نقطه شکست تحت فشار قرار دهند.

در همان موج سوم، ناوشکن یواس‌اس پرینگل نیز هدف قرار گرفت. پرینگل در ایستگاه پیکت شماره ۱۴ تلاش کرد چندین هواپیمای کامیکازه را دفع کند. یک بمب‌افکن شیرجه‌رو «وال» از میان آتش ضدهوایی عبور کرد و به قسمت جلویی کشتی برخورد کرد. برخورد و انفجار باعث آسیب بسیار شدید شد و کشتی تنها حدود شش دقیقه بعد شکست و غرق شد. درباره تلفات پرینگل نیز اختلاف‌هایی میان منابع وجود دارد؛ برخی گزارش‌های اولیه و برخی بازسازی‌های بعدی اعداد متفاوتی ارائه می‌کنند، زیرا آمار تلفات در سال‌های بعد با اضافه شدن افرادی که بر اثر جراحات جان باختند اصلاح شد. پژوهش رسمی نیروی دریایی آمریکا در یک جمع‌بندی، ۶۵ کشته و ۱۱۰ زخمی را برای پرینگل ثبت کرده است.

موج سوم علاوه بر لَفی و پرینگل، چند ناوشکن و شناور دیگر را نیز از نظر عملیاتی از میدان خارج کرد. ناوشکن یواس‌اس برایانت، ناوشکن مین‌روب یواس‌اس هابسون، ناوشکن مین‌روب یواس‌اس هاردینگ و ناوشکن اسکورت یواس‌اس باورز آسیب‌هایی دیدند که باعث شدند دیگر در ادامه جنگ به شکل عادی به خدمت بازنگردند. ناو هواپیمابر یواس‌اس اینترپید نیز آسیب دید و بیش از ۳۰ روز از عملیات خارج شد. در مجموع، موج سوم حدود ۲۲۵ کشته و حدود ۳۹۰ زخمی آمریکایی بر جای گذاشت.

اما کیکوسویی با موج سوم تمام نشد. اتفاقاً فرماندهی ژاپن نشان داده بود که قصد دارد حملات را به‌صورت دوره‌ای تکرار کند. تفاوت میان موج‌های بعدی و موج اول این بود که تعداد هواپیماهای کامیکازه به‌تدریج کاهش می‌یافت. این کاهش فقط نتیجه تصمیم فرماندهان نبود، بلکه بازتاب مستقیم فرسایش ذخایر ژاپن بود. هر موج هواپیما، خلبان و تجهیزات مصرف می‌کرد و جایگزینی آنها دشوارتر می‌شد. با وجود این، ژاپن همچنان تلاش می‌کرد با استفاده از مدل‌های متنوع هواپیما و حتی هواپیماهای قدیمی، حجم حملات را حفظ کند.

موج چهارم در ۲۷ و ۲۸ آوریل انجام شد و شامل ۱۱۵ هواپیمای کامیکازه بود؛ ۶۵ فروند از نیروی دریایی و ۵۰ فروند از نیروی هوایی ارتش. در این مرحله، اهداف همچنان کشتی‌هایی بودند که برای هشدار راداری، پشتیبانی و حفاظت از ناوگان اصلی در منطقه فعالیت می‌کردند. یکی از خسارات مهم این موج غرق شدن کشتی مهمات «کانادا ویکتوری» بود. کشتی‌های دیگری مانند ناوشکن یواس‌اس راثبرن، کشتی یواس‌اس پینکنی و کشتی بیمارستانی یواس‌اس کامفورت نیز آسیب دیدند. این مرحله نشان می‌داد که ژاپنی‌ها حتی با تعداد کمتر هواپیما هنوز می‌توانستند در صورت عبور بخشی از مهاجمان از دفاع، به کشتی‌های پشتیبانی خسارت وارد کنند.

در همین دوره، یک تغییر مهم دیگر در دفاع آمریکا نیز شکل گرفت. فرماندهان آمریکایی به‌تدریج تجربه بیشتری در مقابله با حملات انتحاری به دست آورده بودند. شبکه پیکت راداری توسعه یافته بود، هماهنگی میان رادار و جنگنده‌ها بهتر شده بود و کشتی‌ها در استفاده از آتش متمرکز ضدهوایی تجربه بیشتری پیدا کرده بودند. با این حال، این دفاع هیچ‌گاه کاملاً نفوذناپذیر نشد. شرایط جوی، ارتفاع پایین مهاجمان، نزدیکی ناگهانی هواپیماها، تعداد زیاد هواپیماهای خودی در آسمان و تلاش ژاپنی‌ها برای ورود از جهات مختلف همچنان می‌توانستند زمان واکنش را کاهش دهند.

در چنین شرایطی بود که پنجمین موج کیکوسویی در ۳ و ۴ مه شکل گرفت. در این موج حدود ۱۲۵ هواپیمای کامیکازه شرکت کردند؛ ۷۵ فروند نیروی دریایی و ۵۰ فروند نیروی هوایی ارتش. پروازهای ژاپنی از نخستین ساعات صبح آغاز شدند و در کنار هواپیماهای کامیکازه، هواپیماهای دیگری نیز در عملیات شرکت کردند. در میان انواع به‌کاررفته، مدل‌هایی مانند «نیت»، «اسکار»، «تونی»، «فرانک»، «نیک»، «زیرو» و «وال» دیده می‌شدند. همچنین هواپیماهای حامل اوکا، هواپیماهای آب‌نشین «جیک» و «آلف» نیز در عملیات حضور داشتند.

در این موج، یکی از عجیب‌ترین نمونه‌های استفاده از هواپیماهای قدیمی نیز دیده شد. هواپیمای آب‌نشین «آلف» که طراحی آن به دوره‌ای بسیار قدیمی‌تر بازمی‌گشت، دیگر در یک نبرد هوایی مدرن هواپیمایی پیشرفته محسوب نمی‌شد. اما ژاپنی‌ها می‌توانستند همین هواپیما را به یک حامل بمب تبدیل کنند. ویژگی ساختاری آن نیز گاهی دفاع آمریکا را با مشکل مواجه می‌کرد. گزارش‌های تاریخی اشاره کرده‌اند که گلوله‌های توپ‌های ضدهوایی با فیوز مجاورتی در برابر برخی هواپیماهای چوبی و پارچه‌ای مانند «آلف» عملکرد مورد انتظار را نداشتند و گلوله‌های مسلسل نیز ممکن بود از پارچه عبور کنند بدون آنکه همان اثر تخریبی را که بر بدنه فلزی یک هواپیمای مدرن داشتند ایجاد کنند. یکی از همین هواپیماها توانست خود را به ناوشکن یواس‌اس موریسون برساند و با اصابت بمب، کشتی را غرق کند.

این حادثه اهمیت دیگری هم داشت. در جنگ هوایی، قدیمی بودن هواپیما همیشه به معنای بی‌خطر بودن آن نبود. اگر هواپیمایی تنها برای رساندن یک بمب به فاصله بسیار نزدیک از کشتی استفاده می‌شد، سرعت، مانورپذیری یا فناوری آن اهمیت کمتری پیدا می‌کرد. مهم این بود که بتواند از حلقه دفاع عبور کند. این یکی از ویژگی‌های ناخوشایند کیکوسویی بود: ژاپن می‌توانست از تجهیزاتی که در شرایط عادی ارزش رزمی محدودی داشتند، در قالب حمله انتحاری استفاده کند.

اما موج پنجم نیز بهای سنگینی برای ژاپن داشت. تعداد زیادی از هواپیماها پیش از رسیدن به اهداف از بین رفتند و خلبانان آنها نیز کشته شدند. در این مرحله دیگر نشانه‌های فرسایش شدید منابع ژاپنی آشکار بود. هواپیماهای گوناگون، از مدل‌های جدیدتر تا هواپیماهای قدیمی، در کنار یکدیگر به کار گرفته می‌شدند و همین تنوع نشانه‌ای از فشار فزاینده بر صنعت و سازمان عملیاتی ژاپن بود. در آغاز کیکوسویی، ژاپن می‌توانست صدها هواپیما را در یک موج متمرکز کند؛ اما هر موج بعدی ذخیره موجود را کوچک‌تر می‌کرد.

در ۱۰ و ۱۱ مه، موج ششم آغاز شد و ۱۵۰ هواپیمای کامیکازه در آن شرکت کردند؛ ۷۰ فروند نیروی دریایی و ۸۰ فروند نیروی هوایی ارتش. این موج از نظر تلفات آمریکایی یکی از سنگین‌ترین مراحل کل کیکوسویی بود و بیش از ۴۶۳ کشته آمریکایی بر جای گذاشت. در میان اهداف آن، ناوشکن‌های پیکت راداری و سپس ناوهای اصلی نیروی عملیاتی ناوهای هواپیمابر سریع قرار داشتند. در صبح ۱۱ مه، یکی از مهم‌ترین حملات این موج علیه ناو هواپیمابر یواس‌اس بانکر هیل انجام شد.

در حدود ساعت ۱۰:۰۰ صبح ۱۱ مه، بانکر هیل پنجاه‌ونهمین روز پیاپی عملیات خود را پشت سر می‌گذاشت. حدود ۲۵ هواپیمای آن در آسمان بودند و بسیاری از آنها نیاز داشتند برای فرود بازگردند. اما روی عرشه پرواز ۳۴ جنگنده و بمب‌افکن و هواپیمای اژدرافکن قرار داشتند که سوخت‌گیری و مسلح شده و آماده پرواز بودند. چنین وضعیتی عرشه ناو را به محیطی بسیار خطرناک تبدیل می‌کرد، زیرا هواپیماها هم‌زمان حاوی سوخت و مهمات بودند.

در ساعت ۱۰:۰۲، مرکز اطلاعات رزمی گزارش‌هایی درباره احتمال حضور هواپیماهای ژاپنی در میان هواپیماهای آمریکایی بازگشته از مأموریت‌های نزدیک اوکیناوا دریافت کرد. این احتمال درست بود. دو دقیقه بعد، سرگرد جیمز سوئت، خلبان یکی از جنگنده‌های آمریکایی که در حال بازگشت بود، یک هواپیمای ژاپنی را دید که از ابرهای کم‌ارتفاع به سمت بانکر هیل شیرجه می‌رفت. او هشدار رادیویی داد، اما فاصله آن‌قدر کم شده بود که زمان واکنش تقریباً از دست رفته بود.

هواپیمای نخست به عرشه ناو برخورد کرد و پس از آن هواپیمای دوم نیز به کشتی اصابت کرد. انفجارها در محیطی رخ دادند که ده‌ها هواپیمای مسلح و سوخت‌گیری‌شده روی عرشه حضور داشتند. در نتیجه آتش به سرعت گسترش پیدا کرد و بخش بزرگی از عرشه و اطراف آن را درگیر کرد. سوخت هواپیماها، مهمات و تجهیزات روی عرشه به انفجارهای پی‌درپی منجر شدند. آتش‌نشانان و گروه‌های کنترل خسارت ناو در شرایطی بسیار دشوار وارد عمل شدند. اینجا یکی از تفاوت‌های اساسی بانکر هیل با یک ناوشکن کوچک آشکار شد: حجم بزرگ ناو باعث شد آسیب‌های گسترده را تحمل کند، اما همان حجم بزرگ تجهیزات و هواپیماهای مستقر روی عرشه نیز میزان آتش و انفجار را افزایش داد.

بانکر هیل توانست زنده بماند، اما خسارت آن بسیار سنگین بود و شمار زیادی از افراد کشته یا زخمی شدند. حادثه نشان داد که حتی یک ناو هواپیمابر بزرگ که در مرکز شبکه دفاعی ناوگان قرار داشت، در صورت نفوذ دو هواپیمای کامیکازه می‌توانست آسیب فاجعه‌باری ببیند. مهاجمان مجبور نبودند ناو را غرق کنند تا مأموریت خود را موفق بدانند. کافی بود عرشه پرواز از کار بیفتد، گروه هوایی ناو نتواند پرواز کند و کشتی برای هفته‌ها یا ماه‌ها از عملیات خارج شود. از این نظر، «از کار انداختن» یک ناو هواپیمابر می‌توانست برای ژاپن ارزش عملیاتی بسیار زیادی داشته باشد، حتی اگر کشتی هرگز غرق نشود.

با این حال، همین حادثه بار دیگر ضعف اساسی کیکوسویی را آشکار کرد. برای وارد کردن دو هواپیما به عرشه بانکر هیل، ژاپن مجبور بود تعداد زیادی هواپیما و خلبان را به منطقه بفرستد که بسیاری از آنها هرگز به هدف نمی‌رسیدند. بنابراین نسبت هزینه به نتیجه برای ژاپن بسیار سنگین بود. از یک سو یک ناو هواپیمابر مهم برای مدتی از میدان خارج می‌شد؛ از سوی دیگر برای ایجاد همان فرصت، تعداد زیادی خلبان و هواپیما از دست می‌رفتند.

تا این مرحله، کیکوسویی وارد مرحله‌ای شده بود که هر موج کوچک‌تر از موج قبلی بود، اما حملات همچنان می‌توانستند در نقاط حساس خسارت بسیار سنگین ایجاد کنند. فرماندهی ژاپن دیگر نمی‌توانست مانند ۶ آوریل صدها هواپیمای کامیکازه را در یک حمله واحد به کار گیرد. با این حال، هنوز ذخایری در کیوشو، فورموزا و دیگر پایگاه‌ها وجود داشت و فرماندهی ژاپن تلاش می‌کرد از هر هواپیمای قابل پرواز استفاده کند.

از سوی دیگر، خلبانان جوانی که برای مأموریت‌های ویژه آموزش داده می‌شدند، در محیطی بسیار متفاوت از خلبانان حرفه‌ای سال‌های نخست جنگ قرار داشتند. آموزش آنها گاهی به تمرین‌های بسیار ساده تقلیل پیدا می‌کرد: برخاستن، حفظ مسیر، پیدا کردن هدف و اجرای شیرجه نهایی. در برخی واحدها مراسم پیش از پرواز شامل پوشیدن سربند سفید، نوشتن پیام خداحافظی یا وداع با همرزمان و خانواده بود. اما این مراسم در همه واحدها یکسان نبود و نباید تصاویر مشهور مربوط به برخی واحدها را به‌عنوان یک الگوی کاملاً ثابت برای تمام خلبانان کیکوسویی در نظر گرفت. اسناد و نامه‌های باقی‌مانده نشان می‌دهند که تجربه شخصی خلبانان نیز یکسان نبود. بعضی نامه‌ها زبان شدیداً ملی‌گرایانه دارند، بعضی دیگر بسیار شخصی‌اند و درباره خانواده، ترس، آرزو و احساس مسئولیت نوشته شده‌اند. بنابراین تصویر یکدست و ساده‌ای از خلبان کامیکازه با واقعیت تاریخی سازگار نیست.

همین پیچیدگی در مورد انگیزه نیز وجود داشت. ساختار نظامی ژاپن فشار بسیار زیادی برای پذیرش مأموریت ایجاد می‌کرد و فرهنگ نظامی آن دوره فداکاری برای امپراتور را ارزش بسیار بالایی می‌دانست، اما از این واقعیت نمی‌توان نتیجه گرفت که تمام خلبانان با احساسات یکسان یا بدون ترس به مأموریت می‌رفتند. برخی نوشته‌های باقی‌مانده نشان می‌دهند که آنها از مرگ آگاه بودند، درباره خانواده‌هایشان فکر می‌کردند و گاهی میان وظیفه نظامی و احساسات شخصی خود گرفتار بودند. بنابراین برای فهم کیکوسویی باید هم ساختار ایدئولوژیک و هم تجربه انسانی افراد را در نظر گرفت.

در همین حال، از نظر فنی نیز محدودیت‌ها شدیدتر می‌شد. سوخت کم بود، قطعات یدکی محدود بود، تعمیر هواپیماها دشوارتر شده بود و فرودگاه‌ها خود در معرض حملات قرار داشتند. هواپیمایی که برای مأموریت معمولی نیازمند موتور سالم، تجهیزات ارتباطی مناسب، مهمات و تعمیرات دقیق بود، برای مأموریت انتحاری گاهی با استاندارد پایین‌تری آماده می‌شد. هدف اصلی این بود که هواپیما بتواند از زمین بلند شود، به منطقه هدف برسد و یک بار حمله کند. این منطق در کوتاه‌مدت تعداد هواپیماهای قابل اعزام را افزایش می‌داد، اما در بلندمدت کیفیت نیروی هوایی ژاپن را بیش از پیش کاهش می‌داد.

پس از موج ششم، ژاپن وارد مرحله‌ای شد که دیگر حتی در بزرگ‌ترین حملات نیز نمی‌توانست مقیاس ۶ آوریل را تکرار کند. با این حال، موج‌های هفتم و هشتم هنوز در راه بودند و فرماندهی ژاپن تلاش می‌کرد با استفاده از ترکیبی از هواپیماهای نیروی دریایی و ارتش، حملات انتحاری را حفظ کند. موج هفتم در ۲۴ و ۲۵ مه شامل حدود ۱۶۵ هواپیمای کامیکازه بود؛ ۶۵ فروند نیروی دریایی و ۱۰۰ فروند نیروی هوایی ارتش. سه روز بعد، موج هشتم در ۲۷ و ۲۸ مه با حدود ۱۱۰ هواپیمای کامیکازه، شامل ۶۰ فروند نیروی دریایی و ۵۰ فروند نیروی هوایی ارتش، اجرا شد. موج هشتم یکی از آخرین حملات بزرگ محسوب می‌شد که هنوز بیش از صد هواپیمای کامیکازه را دربر می‌گرفت.

در موج هشتم، استفاده از حملات در ارتفاع پایین و نزدیک شدن از مسیرهایی که احتمال شناسایی دیرتر بود اهمیت داشت. یکی از نمونه‌های ثبت‌شده، حمله به یواس‌اس سندووال در ۲۸ مه بود. یک هواپیمای «تونی» در ارتفاع بسیار پایین، حدود ۵۰ فوت بالاتر از سطح آب، به کشتی نزدیک شد و توانست خود را به سازه فرماندهی برساند. برخورد باعث کشته شدن معاون فرمانده و چهار نفر دیگر شد و فرمانده کشتی و ۲۸ نفر دیگر زخمی شدند. سه نفر از مجروحان نیز بعدها بر اثر جراحات جان باختند. این حادثه نشان می‌داد که پرواز بسیار پایین می‌توانست زمان واکنش مدافعان را کاهش دهد، هرچند خود هواپیما را در برابر موانع و آتش نزدیک نیز آسیب‌پذیر می‌کرد.

در یکی دیگر از حملات این دوره، ناوشکن یواس‌اس شابریک با مجموعه‌ای از حملات شبانه و نزدیک‌شونده روبه‌رو شد. هواپیماها در شرایطی وارد شدند که تشخیص آنها دشوار بود و یکی از آنها به سامانه کنترل آتش و توپ‌های ۴۰ میلی‌متری برخورد کرد. بمب هواپیما نیز سوراخ بزرگی در بدنه ایجاد کرد. این نوع حملات نشان می‌داد که کیکوسویی صرفاً حمله روزانه با تعداد زیادی هواپیما نبود. ژاپنی‌ها می‌کوشیدند از ساعات، ارتفاع‌ها و مسیرهای مختلف استفاده کنند تا بخشی از سامانه دفاعی را غافلگیر کنند.

با این حال، از پایان ماه مه به بعد، نشانه‌های فرسودگی ژاپن دیگر بسیار آشکار شده بود. تعداد هواپیماهای موجود کاهش یافته بود، خلبانان باتجربه کمتر شده بودند و حملات با فاصله بیشتری انجام می‌شدند. موج نهم که از ۳ تا ۷ ژوئن ادامه یافت، تنها شامل حدود ۵۰ هواپیمای کامیکازه بود؛ ۲۰ فروند نیروی دریایی و ۳۰ فروند نیروی هوایی ارتش. حتی همین موج نیز با محدودیت‌های شدید روبه‌رو بود و شرایط جوی و کمبود هواپیما و خلبان بر میزان اثرگذاری آن تأثیر گذاشت.

در این زمان، کیکوسویی دیگر نمی‌توانست همان فشار هوایی هفته‌های نخست را ایجاد کند. دفاع آمریکا تجربه بیشتری به دست آورده بود و ژاپن ذخیره کمتری داشت. این تغییر بسیار مهم بود. در ۶ آوریل، ژاپن می‌توانست حمله‌ای با صدها کامیکازه و صدها هواپیمای دیگر ترتیب دهد. در اوایل ژوئن، یک موج اصلی تنها ۵۰ کامیکازه داشت. این تفاوت عددی به‌تنهایی تصویر کاملی ارائه نمی‌دهد، اما روند فرسایش توان عملیاتی ژاپن را به‌خوبی نشان می‌دهد.

آخرین موج اصلی کیکوسویی در ۲۱ و ۲۲ ژوئن اجرا شد و تنها ۴۵ هواپیمای کامیکازه داشت؛ ۳۰ فروند نیروی دریایی و ۱۵ فروند نیروی هوایی ارتش. از نظر حجم، این موج بسیار کوچک‌تر از نخستین حمله بود، اما همچنان توانست خسارت وارد کند. یکی از قربانیان، یواس‌اس بری بود که پیش‌تر در حملات کامیکازه آسیب دیده بود و پس از خارج شدن تجهیزات ارزشمندش، قرار بود به‌عنوان یک طعمه یا هدف کاذب برای منحرف کردن حملات مورد استفاده قرار گیرد. در ۲۱ ژوئن، یدک‌کش یواس‌اس لیپان، لاشه بری را به سمت خارج از کراما رتو می‌کشید و یواس‌اس ال‌اس‌ام-۵۹ آن را همراهی می‌کرد. گروه با دو کامیکازه روبه‌رو شد. یکی از هواپیماها ابتدا به ال‌اس‌ام-۵۹ برخورد کرد، از عرشه عبور کرد و وارد موتورخانه شد و در نهایت سوراخی در کف کشتی ایجاد کرد. کشتی در مدت کوتاهی غرق شد و دو نفر کشته و هشت نفر زخمی شدند.

کمی بعد، هواپیمای دیگر به بری برخورد کرد و آن را نیز غرق کرد. در همان مرحله، کشتی آب‌نشین یواس‌اس کرتِس نیز به‌شدت آسیب دید. روز ۲۲ ژوئن، کشتی یواس‌اس ال‌اس‌تی-۵۳۴ نیز در حالی که در ساحل قرار داشت مورد اصابت یک کامیکازه قرار گرفت. از نظر فنی کشتی غرق‌شده محسوب شد، اما چون در آب کم‌عمق قرار داشت بعدها امکان بالا کشیدن آن وجود داشت. در نتیجه، یواس‌اس ال‌اس‌ام-۵۹ آخرین کشتی در خدمت کمیسیون‌شده آمریکا بود که در این مرحله از مقاومت ژاپن غرق شد.

با پایان ۲۲ ژوئن، دیگر موج اصلی دیگری از کیکوسویی در مقیاس مشابه سازماندهی نشد. ده موجی که از ۶ آوریل آغاز شده بودند، در مجموع ۱۴۶۵ هواپیمای کامیکازه را دربر گرفتند: ۸۶۰ فروند نیروی دریایی و ۶۰۵ فروند نیروی هوایی ارتش. ترتیب عددی آنها چنین بود: ۳۵۵ فروند در موج نخست، ۱۸۵ فروند در موج دوم، ۱۶۵ فروند در موج سوم، ۱۱۵ فروند در موج چهارم، ۱۲۵ فروند در موج پنجم، ۱۵۰ فروند در موج ششم، ۱۶۵ فروند در موج هفتم، ۱۱۰ فروند در موج هشتم، ۵۰ فروند در موج نهم و ۴۵ فروند در موج دهم. این آمار به ده موج اصلی مربوط است و نباید با تمام حملات کامیکازه انجام‌شده در اطراف اوکیناوا یا تمام هواپیماهای متعارف شرکت‌کننده در این حملات یکی گرفته شود.

کاهش تعداد هواپیماها از ۳۵۵ در موج نخست به ۴۵ در موج دهم یکی از روشن‌ترین نشانه‌های نتیجه عملیاتی کیکوسویی بود. ژاپن توانست در چند هفته نخست فشار بسیار سنگینی ایجاد کند و شماری از کشتی‌های آمریکا و متفقین را غرق یا برای مدت طولانی از خدمت خارج کند. ناوشکن‌های بوش، کالهون، مانرت ابل و پرینگل از جمله کشتی‌هایی بودند که در این سلسله حملات از دست رفتند. لَفی با وجود پنج برخورد کامیکازه و چند اصابت بمب زنده ماند، اما خسارت سنگینی دید. بانکر هیل نیز با وجود تلفات بسیار سنگین، غرق نشد ولی برای مدت طولانی از عملیات خارج شد. موریسون، لوس و شماری از کشتی‌های دیگر نیز قربانی حملات شدند. بنابراین کیکوسویی در سطح تاکتیکی قطعاً توانست خسارت واقعی و گاه بسیار سنگینی به ناوگان آمریکا وارد کند.

اما مسئله اصلی این بود که آیا این خسارت‌ها ارزش هزینه‌ای را که ژاپن پرداخت کرد داشتند یا نه. در اینجا تفاوت میان موفقیت تاکتیکی و موفقیت راهبردی آشکار می‌شود. یک کامیکازه ممکن بود یک ناوشکن را غرق کند و از نظر تاکتیکی موفق باشد، اما برای انجام این کار یک هواپیما و یک خلبان نیز از دست می‌رفت. اگر برای آسیب زدن به یک کشتی چندین هواپیما از بین می‌رفتند، و اگر جایگزینی خلبانان و هواپیماها برای ژاپن دشوارتر از جایگزینی کشتی برای آمریکا بود، در بلندمدت این روند به نفع ژاپن نبود.

همین تفاوت در مورد ناوهای هواپیمابر نیز وجود داشت. از کار انداختن موقت یک ناو هواپیمابر می‌توانست برای چند هفته اثر عملیاتی قابل توجهی داشته باشد، اما آمریکا دارای ناوهای متعدد، گروه‌های هوایی جایگزین، ظرفیت عظیم تعمیرات و شبکه لجستیکی گسترده بود. بنابراین کشتی آسیب‌دیده می‌توانست تعمیر شود و دوباره به خدمت بازگردد. در مقابل، خلبان کامیکازه و هواپیمایی که با او از بین رفته بود قابل بازگشت نبودند.

عملیات کیکوسویی در نتیجه به یکی از افراطی‌ترین نمونه‌های جنگ فرسایشی تبدیل شد. ژاپن با استفاده از نیروی انسانی و تجهیزات محدود تلاش کرد هزینه‌ای بسیار بزرگ به نیروی دریایی آمریکا تحمیل کند. این سیاست در برخی نقاط موفق بود. حملات کامیکازه باعث شدند کشتی‌های متعدد غرق شوند، صدها کشتی دیگر آسیب ببینند و هزاران نفر از نیروهای متفقین کشته یا زخمی شوند. اما از طرف دیگر، آمریکا توانست شبکه دفاعی خود را به‌تدریج بهبود دهد و ژاپن در طول همان روند بخش بزرگی از ذخیره هواپیماها و خلبانان خود را از دست داد.

حتی اعداد کلی نیز باید با احتیاط خوانده شوند. یک گزارش تاریخی نیروی دریایی آمریکا بر اساس داده‌های بررسی راهبردی ایالات متحده، ۱۴۶۵ هواپیمای کامیکازه را برای ده موج اصلی ثبت می‌کند و می‌گوید از ۱۸۴۰ سورتی انتحاری کل کارزار، حدود ۹۶۰ هواپیمای کامیکازه در اثر آتش ضدهوایی، گشت هوایی رزمی یا برخورد با هدف نابود شدند. در یک جمع‌بندی دیگر، حدود ۹۴۰۰ هواپیما در مجموع ده حمله اصلی به سمت ناوگان آمریکا اعزام شدند، اما این رقم شامل هواپیماهای غیرانتحاری نیز می‌شود. بنابراین نمی‌توان عدد ۹۴۰۰ را به‌عنوان «تعداد کامیکازه‌ها» منتشر کرد. چنین اشتباهی باعث می‌شود ابعاد واقعی عملیات به‌شدت تحریف شود.

سرانجام در ۲۲ ژوئن، با پایان موج دهم، کیکوسویی به پایان مرحله اصلی خود رسید. این پایان به معنای آن نبود که هیچ هواپیمای ژاپنی دیگری علیه کشتی‌های آمریکا پرواز نکرد. حملات کوچک‌تر و تلاش‌های دیگر برای استفاده از سلاح‌های انتحاری ادامه داشتند، اما ساختار ده‌موجی عملیات کیکوسویی دیگر ادامه پیدا نکرد. کاهش توان هوایی ژاپن، کمبود هواپیما و سوخت، کاهش خلبانان آموزش‌دیده، افزایش کارایی دفاع آمریکا و تغییر شرایط عملیاتی باعث شده بود که ژاپن دیگر قادر نباشد حملات عظیم ماه آوریل را تکرار کند. در آخرین موج، تنها ۴۵ هواپیمای کامیکازه در اختیار عملیات اصلی قرار گرفتند، در حالی که نخستین موج با ۳۵۵ هواپیما آغاز شده بود. این فاصله عددی در کمتر از سه ماه، خود به‌تنهایی نشان‌دهنده فرسایش شدید توان ژاپن بود.

کیکوسویی در نهایت نه یک شکست ساده و نه یک پیروزی ساده بود. از دید تاکتیکی، ژاپن توانست با استفاده از حملات انتحاری خسارات بسیار سنگینی ایجاد کند. کشتی‌های متعدد غرق شدند، کشتی‌های بیشتری آسیب دیدند و عملیات برخی ناوهای مهم برای هفته‌ها مختل شد. در مواردی مانند لَفی، مهاجمان توانستند با وجود دفاع بسیار شدید چندین بار به یک کشتی اصابت کنند. در مورد بانکر هیل نیز تنها دو هواپیمای نفوذکرده توانستند خسارات و تلفات بسیار سنگینی ایجاد کنند. بنابراین نمی‌توان کارایی تاکتیکی این حملات را انکار کرد.

اما از دید راهبردی، کیکوسویی نتوانست هدف اصلی خود را تحقق بخشد. ناوگان آمریکا از بین نرفت، خطوط پشتیبانی قطع نشدند و توان آمریکا برای ادامه عملیات دریایی در اطراف اوکیناوا فرو نریخت. برعکس، ژاپن بخش بزرگی از ذخیره هوایی و انسانی خود را مصرف کرد و در پایان دوره کیکوسویی تعداد هواپیماهای قابل استفاده به‌شدت کاهش یافت. بنابراین کیکوسویی نمونه‌ای روشن از یک استراتژی است که می‌تواند در سطح تاکتیکی خسارت بسیار سنگین ایجاد کند، اما اگر نتواند ظرفیت دشمن برای جایگزینی خسارت را بشکند، در سطح راهبردی به نتیجه مورد انتظار نمی‌رسد.

مهم‌ترین میراث عملیاتی کیکوسویی نیز همین تناقض بود. ژاپن نشان داد که حتی در شرایطی که برتری هوایی ندارد، می‌تواند با تمرکز تعداد زیادی هواپیما و استفاده از حملات انتحاری، دفاع یک نیروی دریایی بسیار قدرتمند را تحت فشار قرار دهد. اما همان روش در عین حال ذخیره محدود ژاپن را با سرعت بیشتری مصرف کرد. هر موج، دفاع آمریکا را آزمایش کرد؛ هر بار که یک هواپیما عبور کرد، یک کشتی آسیب دید یا غرق شد؛ و هر بار که یک هواپیمای ژاپنی سرنگون شد، یک خلبان و یک هواپیما برای همیشه از ذخیره ژاپن حذف شدند. از ۶ آوریل تا ۲۲ ژوئن، این روند بارها و بارها تکرار شد تا سرانجام حجم حملات از صدها هواپیما به چند ده فروند کاهش یافت. کیکوسویی در همان حال که یکی از خطرناک‌ترین تهدیدهای هوایی دوران جنگ برای ناوگان آمریکا بود، به یکی از آشکارترین نشانه‌های فرسایش توان نظامی ژاپن نیز تبدیل شد.

ژاپنآمریکاجنگ جهانی دومتاریخ
۰
۰
علیرضا مرادی
علیرضا مرادی
دانشجوی ارشد تاریخ ایران اسلامی علاقه مند به همه ی ادوار تاریخ https://hamibash.com/Alireza798
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید