در واپسین ماه‌های سال ۱۹۳۹، اروپا در وضعیتی قرار داشت که چندین بحران سیاسی، پیمان نظامی، اختلاف مرزی و رقابت قدرت‌های بزرگ هم‌زمان بر یکدیگر اثر می‌گذاشتند. آلمان نازی از سال‌ها پیش سیاست تجدیدنظر در نظم ایجادشده پس از جنگ جهانی اول را دنبال کرده بود و در فاصله سال‌های ۱۹۳۶ تا ۱۹۳۹، با بازگرداندن نیروهای خود به منطقه راین، الحاق اتریش، و سپس تجزیه چکسلواکی، عملاً بخش مهمی از محدودیت‌های پس از جنگ را از میان برداشته بود. در سال ۱۹۳۹، مسئله اصلی در روابط برلین و ورشو به دانتسیگ و منطقه‌ای که در ادبیات سیاسی آن روز «کریدور لهستان» خوانده می‌شد مربوط بود؛ اما آنچه سرانجام به جنگ انجامید صرفاً یک اختلاف حقوقی بر سر یک شهر و یک مسیر ارتباطی نبود، بلکه تصمیم رهبری آلمان برای تغییر این مسئله به وسیله زور نظامی بود. اسناد نظامی باقی‌مانده نشان می‌دهند که برنامه حمله به لهستان ماه‌ها پیش از حوادث مرزی پایان اوت آماده شده بود.
پس از جنگ جهانی اول، بخش‌هایی از سرزمین‌های سابق آلمان به لهستان واگذار شد. دانتسیگ، شهری با اکثریت آلمانی‌زبان، به صورت یک شهر آزاد تحت نظارت جامعه ملل درآمد و در عین حال روابط ویژه‌ای با لهستان پیدا کرد. پروس شرقی نیز از بخش اصلی آلمان جدا افتاد و میان آن و دیگر مناطق آلمان سرزمینی قرار گرفت که بعدها در ادبیات سیاسی آلمان به عنوان «کریدور لهستان» شناخته شد. این ترتیبات از همان ابتدا برای بسیاری از ملی‌گرایان آلمانی تحقیرآمیز تلقی می‌شد. هیتلر نیز هدف لغو بخش مهمی از ترتیبات سرزمینی پیمان ورسای را از ابتدای حکومتش دنبال می‌کرد.
با وجود این خصومت‌های دیرپا، هیتلر در ژانویه ۱۹۳۴ با لهستان پیمان عدم تجاوز امضا کرد. این پیمان نشان می‌داد که سیاست خارجی آلمان در آن مرحله فقط یک حرکت مستقیم به سوی جنگ با لهستان نبود. هیتلر از چنین توافقی برای کاهش خطر رویارویی هم‌زمان با فرانسه و لهستان و برای خرید زمان جهت تجدید تسلیحات آلمان استفاده می‌کرد. در لهستان نیز تصور می‌شد که حفظ مناسباتی قابل تحمل با آلمان می‌تواند به موازنه میان همسایه قدرتمند غربی و اتحاد شوروی کمک کند. بنابراین، در میانه دهه ۱۹۳۰ رابطه برلین و ورشو، با وجود اختلافات ارضی، هنوز در سطح رسمی بر پایه عدم تجاوز قرار داشت.
این وضعیت در سال ۱۹۳۸ شروع به تغییر کرد. بحران سودتن و تهدید آلمان علیه چکسلواکی، سیاست بریتانیا و فرانسه را به سمت توافق مونیخ برد. در سپتامبر ۱۹۳۸، آلمان منطقه سودتن را به دست آورد و هیتلر وعده داد که پس از آن مسئله ارضی دیگری در برابر قدرت‌های غربی مطرح نخواهد کرد. چند ماه بعد، در مارس ۱۹۳۹، این وعده عملاً بی‌اعتبار شد؛ آلمان بخش‌های چک‌نشین باقی‌مانده از چکسلواکی را تحت کنترل گرفت و اسلواکی نیز به موجودیتی وابسته به آلمان تبدیل شد. همین تحول سبب شد دولت‌های بریتانیا و فرانسه به این نتیجه برسند که سیاست امتیازدهی دیگر نمی‌تواند مانع پیشروی آلمان شود.
پس از فروپاشی چکسلواکی، فشار بر لهستان افزایش یافت. در اواخر سال ۱۹۳۸ و آغاز سال ۱۹۳۹، آلمان خواستار بازگرداندن دانتسیگ به آلمان و ایجاد ارتباط زمینی و ریلی برون‌مرزی میان آلمان اصلی و پروس شرقی از طریق خاک لهستان شد. دولت لهستان با این خواسته‌ها موافقت نکرد. برای ورشو، پذیرفتن چنین ترتیبی می‌توانست به کاهش عملی استقلال اقتصادی و سیاسی کشور منجر شود. در ۳۱ مارس ۱۹۳۹، بریتانیا تضمینی برای استقلال لهستان اعلام کرد و فرانسه نیز در چارچوب تعهدات پیشین خود در کنار آن قرار داشت.
در ۲۸ آوریل ۱۹۳۹، هیتلر در سخنرانی خود اعلام کرد که آلمان پیمان عدم تجاوز با لهستان را دیگر معتبر نمی‌داند. از این مرحله به بعد، روابط دو کشور از یک اختلاف دیپلماتیک فزاینده به سوی رویارویی مستقیم حرکت کرد. در همان زمان، فرماندهی نظامی آلمان سرگرم تهیه طرحی برای نابودی توان نظامی لهستان بود. این طرح بعدها با نام «مورد سفید» شناخته شد.
اسناد فرماندهی عالی نیروهای مسلح آلمان در آوریل ۱۹۳۹ بسیار مهم‌اند، زیرا نشان می‌دهند که حمله به لهستان نه تصمیمی ناگهانی در پایان اوت بود و نه واکنشی به یک حادثه مرزی در گلایویتس. در دستور ۳ آوریل ۱۹۳۹ تصریح شد که مقدمات باید به گونه‌ای فراهم شود که عملیات بتواند از اول سپتامبر ۱۹۳۹ به بعد اجرا شود. در دستور ۱۱ آوریل نیز هدف نظامی «مورد سفید» نابودی نیروی نظامی لهستان و ایجاد وضعیتی در شرق عنوان شده بود که از دید حکومت آلمان برای امنیت کشور مناسب تلقی می‌شد. زمان‌بندی، هماهنگی میان نیروهای زمینی، هوایی و دریایی و دیگر مقدمات نظامی نیز از قبل در حال تنظیم بود.
در ۲۳ مه ۱۹۳۹، هیتلر در جلسه‌ای با فرماندهان بلندپایه نظامی درباره وضعیت سیاسی و اهداف آینده سخن گفت. صورت‌جلسه‌ای که بعدها در دادگاه نورنبرگ به عنوان سند مطرح شد، نشان می‌دهد که مسئله لهستان در نگاه رهبری آلمان به عنوان یک مسئله مستقل و نظامی در حال بررسی بود. در ۲۲ اوت نیز هیتلر در دیدارهای محرمانه با فرماندهان نیروهای مسلح صریح‌تر سخن گفت و بیان کرد که برخورد با لهستان دیر یا زود اجتناب‌ناپذیر خواهد بود و تصمیم خود را از بهار گرفته است. سند مربوط به این جلسه از مهم‌ترین مدارک برای جدا کردن «تصمیم برای جنگ» از «تبلیغات لازم برای توجیه جنگ» است.
در واقع، میان برنامه نظامی و عملیات تبلیغاتی تفاوت اساسی وجود داشت. برنامه «مورد سفید» برای جنگ بود. عملیات مرزی که بعدها با عنوان «عملیات هیملر» شناخته شد، برای ایجاد روایتی درباره آغاز درگیری بود. یعنی دستگاه آلمان ابتدا برای حمله نظامی تصمیم گرفت و نیروهای مسلح خود را آماده کرد و سپس دستگاه امنیتی و تبلیغاتی مأمور شد تصویری تولید کند که در آن آلمان ظاهراً به پاسخ دادن به تجاوز لهستان مجبور شده باشد.
این تفاوت در اسناد بسیار مهم است، زیرا اگر این دو موضوع با یکدیگر یکی گرفته شوند، ترتیب واقعی وقایع از بین می‌رود. اسناد ارتش نشان می‌دهند طرح جنگ در بهار وجود داشت؛ عملیات ساختگی مرزی در پایان اوت اجرا شد. بنابراین حمله ساختگی گلایویتس علت به وجود آمدن تصمیم جنگ نبود. این حمله بخشی از آماده‌سازی سیاسی و تبلیغاتی برای پوشاندن ماهیت آن تصمیم بود.
در این میان، در اوت ۱۹۳۹، روابط آلمان با اتحاد شوروی نیز تغییر بزرگی کرد. در ۲۳ اوت، آلمان و شوروی پیمان عدم تجاوز امضا کردند که پروتکل محرمانه آن مناطق نفوذ دو کشور در اروپای شرقی را تعیین می‌کرد و در صورت تغییرات ارضی در لهستان، تقسیم حوزه‌های نفوذ آلمان و شوروی را پیش‌بینی می‌کرد. وجود این توافق به هیتلر امکان می‌داد که در هنگام حمله به لهستان، از دخالت فوری شوروی علیه آلمان نگران نباشد.
در همین دوره، دستگاه امنیتی آلمان به موازات آماده‌سازی ارتش، برای مجموعه‌ای از اقدامات مرزی نیز آماده می‌شد. در رأس ساختار امنیتی، هاینریش هیملر فرمانده سازمان اساس بود. راینهارد هایدریش ریاست پلیس امنیت و سرویس امنیتی را در اختیار داشت و هاینریش مولر ریاست گشتاپو را بر عهده داشت. سرویس امنیتی اساس، گشتاپو و دیگر واحدهای پلیس امنیتی در حوزه‌های گوناگون فعالیت می‌کردند و در این پرونده، اجرای عملیات‌های مخفی به نیروهایی واگذار شد که در چارچوب ساختار امنیتی رایش عمل می‌کردند.
نقش هایدریش در عملیات گلایویتس از مستندترین بخش‌های ماجراست. آلفرد نویوکس، افسر اساس و عضو سرویس امنیتی، در اظهارنامه سوگندخورده‌ای که در ۲۰ نوامبر ۱۹۴۵ در نورنبرگ تنظیم کرد، گفت که حدود ۱۰ اوت ۱۹۳۹، هایدریش شخصاً به او دستور داده بود حمله‌ای ساختگی به ایستگاه رادیویی نزدیک گلایویتس ترتیب دهد و چنین وانمود شود که مهاجمان لهستانی‌اند. نویوکس گفت به او گفته شده بود که برای مطبوعات خارجی و تبلیغات آلمان به «مدرک عملی» از حملات لهستان نیاز است. همچنین به او دستور داده شد همراه چند عضو دیگر سرویس امنیتی در گلایویتس بماند تا فرمان آغاز عملیات را دریافت کند.
همین سند، رابطه میان هایدریش و نویوکس را بسیار روشن می‌کند. نویوکس مجری محلی و فرمانده گروه بود، اما دستور اصلی را مستقیماً از هایدریش دریافت می‌کرد. در همان اظهارنامه، نویوکس نوشت که هایدریش انتظار داشت حمله آلمان به لهستان ظرف چند روز انجام شود. این عبارت برای ترتیب زمانی پرونده اهمیت دارد، زیرا نشان می‌دهد نویوکس هنگام آماده‌سازی عملیات مرزی، از قصد قریب‌الوقوع آلمان برای حمله نظامی اطلاع داشته است.
نویوکس گفت چهارده روز در گلایویتس منتظر ماند. در فاصله ۲۵ تا ۳۱ اوت به سراغ هاینریش مولر، رئیس گشتاپو، رفت که در آن زمان در نزدیکی اوپلن بود. به گفته نویوکس، مولر در حضور او درباره یک حادثه مرزی دیگر با شخصی به نام مل‌هورن صحبت کرده بود. قرار بود این حادثه نیز به شکل یک حمله لهستانی به نیروهای آلمانی به نظر برسد. در این برنامه، افرادی که در اختیار پلیس بودند قرار بود با لباس لهستانی در صحنه باقی گذاشته شوند و مرده به نظر برسند تا از آنان به عنوان نشانه حمله استفاده شود. نویوکس تعداد آنان را دوازده یا سیزده نفر ذکر کرد. همچنین گفت قرار بود برای آنان جراحت‌های گلوله‌ای نیز ایجاد شود و پس از حادثه خبرنگاران و دیگر افراد را به محل ببرند و گزارش پلیسی تهیه شود.
در همین شهادت، نویوکس توضیح داد که مولر به او گفت بنا بر دستور هایدریش، یکی از این افراد برای عملیات گلایویتس در اختیار او قرار خواهد گرفت. نام رمزی که مولر برای چنین فردی به کار برده بود، در سند با معادل «کنسرو» ثبت شده است. این تعبیر بعدها به یکی از مشهورترین عناصر روایت عملیات تبدیل شد. کاربرد آن به افرادی مربوط بود که می‌شد از پیکرشان برای ایجاد ظاهری از کشته شدن مهاجمان در یک حادثه ساختگی استفاده کرد.
با این حال، درباره نام خود عملیات باید دقت داشت. عنوان «عملیات هیملر» در نوشته‌های تاریخی رایج شده است، اما بررسی برخی پژوهش‌های تخصصی نشان می‌دهد که این عنوان الزاماً یک نام رمز رسمی و مستند برای تمام حوادث مورد بحث نبوده است. خود نویوکس بعدها اظهار کرده بود که در زمان اجرای عملیات از عنوان «عملیات هیملر» به عنوان نام رمز استفاده نمی‌کرد. همچنین بخشی از ادبیات تاریخی، حوادث مرزی پایان اوت را با عنوان «عملیات تاننبرگ» توصیف کرده است، در حالی که همین نام در منابع برای فعالیت‌های دیگری از نیروهای امنیتی آلمان در جریان اشغال لهستان نیز به کار رفته است. بنابراین بهتر است «عملیات هیملر» را در این مقاله به عنوان عنوان تاریخی رایج برای مجموعه اقدامات فریبکارانه مرزی مرتبط با طرح هیملر، هایدریش و دستگاه امنیتی به کار ببریم، نه به عنوان نام رمز رسمی‌ای که در همه اسناد آن دوره وجود داشته است.
مجموعه حوادث مرزی فقط به گلایویتس محدود نبود. یکی از عملیات‌ها در نزدیکی گمرک هوخلین‌دن در سیلزی علیا انجام شد. در روایت‌های تاریخی، گروهی با ظاهر نیروهای لهستانی به یک تأسیسات مرزی آلمان حمله کردند و سپس پیکر چند نفر نیز برای ایجاد نشانه‌ای ظاهری از تلفات حمله در محل باقی گذاشته شد. روایت‌های موجود درباره شمار دقیق پیکرها یکسان نیست و برخی گزارش‌ها تعداد متفاوتی ارائه می‌کنند. همین اختلاف نشان می‌دهد که نباید هر رقم منتشرشده در منابع ثانویه را قطعی تلقی کرد. اما اصل ماجرا، یعنی وجود یک حادثه ساختگی در هوخلین‌دن به عنوان بخشی از ایجاد روایت تجاوز لهستانی، در شواهد مربوط به عملیات مرزی جایگاه مشخصی دارد.
حادثه دیگر در نزدیکی پیتشن، در منطقه کروزبرگ، رخ داد. در اینجا هدف، ایجاد صحنه‌ای مشابه یک حمله لهستانی به تأسیسات جنگلی بود. در برخی روایت‌ها گفته شده که برای این محل پیکر انسانی در نظر گرفته نشده بود و صحنه به شیوه‌ای دیگر دستکاری شد. این تفاوت مهم است، زیرا نشان می‌دهد همه حوادث زیر یک الگوی دقیق و یکسان اجرا نمی‌شدند. بعضی عملیات‌ها بر شلیک و ایجاد آشوب ظاهری متمرکز بودند و برخی دیگر با استفاده از لباس، آثار صحنه و گزارش ساختگی قرار بود به عنوان مدرک مورد استفاده قرار گیرند.
برخی منابع از نقاط دیگری نیز در طول مرز نام می‌برند، اما درباره شمار دقیق تمام حوادث، سازمان‌دهندگان، نام همه مجریان و ترتیب اجرای آنها توافق کامل وجود ندارد. آنچه با اطمینان بیشتری می‌توان گفت این است که در پایان اوت ۱۹۳۹ مجموعه‌ای از تحریکات و صحنه‌سازی‌ها برای ایجاد تصویری از تجاوز لهستانی در دستور کار دستگاه امنیتی قرار گرفته بود و گلایویتس شناخته‌شده‌ترین مورد این مجموعه شد. خود هیتلر نیز روز اول سپتامبر در سخنرانی خود از چهارده نقض مرزی سخن گفت و سه مورد را «شدید» توصیف کرد، اما این ادعای رسمی را نباید با وجود چهارده عملیات مستند و مستقل برابر دانست.
در آماده‌سازی چنین حوادثی، لباس لهستانی اهمیت زیادی داشت. اگر قرار بود در یک صحنه ساختگی، افراد مرده یا زخمی به عنوان مهاجمان لهستانی معرفی شوند، ظاهر ظاهری آنها بخشی از ساختن روایت محسوب می‌شد. اسناد و خاطرات مربوط به این دوره نشان می‌دهند که لباس‌های لهستانی برای چنین استفاده‌هایی تهیه شده بود و یادداشت روزانه فرانتس هالدر، رئیس ستاد ارتش آلمان، نیز انتقال مجموعه‌ای از لباس‌های لهستانی به دستگاه امنیتی را در اوت ۱۹۳۹ ثبت کرده است.
اصل این طرح تنها به لباس ختم نمی‌شد. پیکر انسان، سلاح، بقایای گلوله، گزارش پلیس و دعوت از خبرنگاران می‌توانستند در کنار یکدیگر به عنوان «اثبات» یک حادثه ارائه شوند. در چنین ساختاری، صحنه از پیش ساخته می‌شد و سپس رسانه‌ها و دستگاه دولتی با تکیه بر آن صحنه، علت و عامل حادثه را نیز تعیین می‌کردند. در بعضی حوادث حتی برنامه‌ریزی شده بود که بعد از پایان حمله، خبرنگاران را به محل ببرند تا بتوانند آثار ظاهری حادثه را مشاهده کنند.
در میان اصطلاحات به‌کاررفته در روایت این عملیات، «کنسرو» از همه شناخته‌شده‌تر است. بر اساس اظهارنامه نویوکس، مولر یکی از زندانیان را برای عملیات گلایویتس در اختیار او قرار داد و این افراد را با همین تعبیر معرفی کرد. اصطلاح در واقع به انسان‌هایی اشاره داشت که دستگاه امنیتی می‌خواست پیکرشان را به عنوان شاهد ظاهری حمله‌ای که در واقع وجود نداشت در صحنه باقی بگذارد.
گلایویتس، که امروز گلیویتسه نامیده می‌شود، در سیلزی علیا و نزدیک مرز لهستان قرار داشت. در سال ۱۹۳۹ این منطقه در قلمرو آلمان بود. ایستگاه رادیویی شهر یکی از مراکز محلی شبکه پخش آلمان محسوب می‌شد و سازه برج چوبی بسیار بلند آن از مشخصه‌های شناخته‌شده شهر بود. قرار گرفتن تأسیسات در نزدیکی مرز و اهمیت سیاسی رادیو برای حکومت نازی، این مکان را برای ساختن روایتی درباره یک «حمله لهستانی» مناسب می‌کرد.
در روزهای پیش از ۳۱ اوت، نویوکس و اعضای گروهش در گلایویتس منتظر فرمان نهایی بودند. مطابق اظهارنامه او، در ظهر ۳۱ اوت، هایدریش از طریق تلفن رمز آغاز عملیات را به او رساند و گفت که عملیات باید در ساعت هشت شب انجام شود. این سند یکی از محکم‌ترین پایه‌های بازسازی زمانی ماجراست، زیرا به طور مستقیم از زبان فردی ارائه شده که ادعا می‌کرد فرمانده اجرایی حمله بوده است.
درباره دقیق بودن همه ساعت‌های نقل‌شده در منابع ثانویه باید کمی احتیاط کرد. در برخی روایت‌ها زمان تماس نهایی بعدازظهر، حدود ساعت چهار، ذکر شده و در برخی روایت‌های دیگر به ظهر اشاره شده است. بنابراین ساعت دقیق تماس تلفنی را نمی‌توان با همان درجه اطمینان ساعت اجرای عملیات تعیین کرد. اما درباره این موضوع که فرمان نهایی در ۳۱ اوت صادر شد و عملیات برای حدود ساعت هشت شب در نظر گرفته شده بود، سند نویوکس صراحت بیشتری دارد.
در حوالی ساعت هشت شب، گروه نویوکس به ساختمان ایستگاه رادیویی رسید. تعداد اعضای گروه در گزارش‌های مختلف متفاوت است؛ نویوکس در اظهارنامه خود از خود و پنج یا شش عضو دیگر سرویس امنیتی سخن گفت. همین رقم، مبنای بسیاری از روایت‌های بعدی قرار گرفته است. گروه قرار بود ایستگاه را تصرف کند، برنامه عادی را متوقف سازد و مدت کافی کنترل آن را حفظ کند تا پیام موردنظر پخش شود.
طبق همان اظهارنامه، قرار بود یک آلمانی مسلط به زبان لهستانی که در اختیار گروه قرار می‌گرفت، متنی را به زبان لهستانی بخواند. هدف پیام، القای این تصور بود که یک گروه لهستانی یا شورشی لهستان‌گرا ایستگاه را تصرف کرده و از مردم لهستانی‌تبار در منطقه می‌خواهد علیه آلمان دست به اقدام بزنند. نویوکس گفت هایدریش به او توضیح داده بود که پیام باید مضمون فراخوان به درگیری میان آلمان و لهستان و مقاومت علیه آلمانی‌ها را داشته باشد.
اما در عمل، پیام بسیار کوتاه‌تر از طرح اولیه بود. نویوکس پس از جنگ گفت گروه ایستگاه را در اختیار گرفت، یک سخنرانی حدود سه تا چهار دقیقه‌ای را از طریق یک فرستنده اضطراری پخش کرد، چند گلوله شلیک کرد و محل را ترک کرد. بنابراین تصویر رایجی که گاه در روایت‌های عامه‌پسند ارائه می‌شود، یعنی یک پخش طولانی و کامل از یک برنامه رادیویی لهستانی، با دقیق‌ترین سند موجود سازگار نیست.
درباره متن دقیق پیام نیز اختلاف‌هایی وجود دارد. برخی روایت‌های بعدی مضمونی گسترده‌تر و جزئیات بیشتری برای پیام ارائه کرده‌اند، در حالی که سند اصلی نویوکس فقط کلیات دستور و مدت پخش را تأیید می‌کند. به همین دلیل، نقل متن طولانی و دقیق پیام به عنوان یک متن قطعی تاریخی احتیاط می‌طلبد. آنچه با اطمینان بیشتری می‌توان گفت این است که یک پیام کوتاه با مضمون ضدآلمانی و مرتبط با قیام یا درگیری لهستانی پخش شد و هدف آن ایجاد نشانه‌ای صوتی برای اثبات «حمله لهستانی» بود.
یکی از مهم‌ترین بخش‌های عملیات، استفاده از فردی بود که قرار بود به عنوان یکی از مهاجمان کشته‌شده معرفی شود. نویوکس توضیح داد که بنا بر دستور مولر، یکی از افرادی که در چارچوب طرح «کنسرو» در اختیار دستگاه امنیتی بود به نزدیکی ایستگاه آورده شد. نویوکس گفت این فرد زنده اما کاملاً بیهوش بود و او نمی‌توانست از روی چشم‌هایش تشخیص دهد که هنوز زنده است و تنها از تنفس او متوجه زنده بودنش شد. نویوکس همچنین گفت آن فرد در هنگام تحویل لباس غیرنظامی به تن داشت.
این شخص فرانسیشک هونیُوک بود؛ یک سیلزیایی متولد ۲۸ مارس ۱۸۹۹ که در فعالیت‌های ملی‌گرایانه لهستانی منطقه سابقه داشت. موزه شهر گلیویتسه بر پایه اسناد تازه‌تر، از مشارکت او در فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی طرفدار لهستان در دوره پیش از جنگ جهانی دوم و نیز حضورش در سومین قیام سیلزی در سال ۱۹۲۱ یاد کرده است.
درباره دلیل دقیق انتخاب هونیُوک هنوز همه جزئیات روشن نیست. منابع تاریخی بر فعالیت‌های طرفدار لهستان او تأکید می‌کنند و این موضوع او را برای ساختن تصویری از یک «مهاجم لهستانی» مناسب می‌کرد. اما این که چه فرد یا نهادی دقیقاً تصمیم نهایی درباره انتخاب او را گرفت و چرا او بر افراد دیگری ترجیح داده شد، به اندازه نقش نویوکس و هایدریش مستند نیست. پژوهشگران موزه گلیویتسه نیز تأکید کرده‌اند که برخی توضیحات درباره علت انتخاب او همچنان در حد فرضیه است.
هونیُوک در ۳۰ اوت ۱۹۳۹ توسط دستگاه امنیتی آلمان بازداشت شد. در منابع بعدی، درباره مکان دقیق بازداشت، نحوه انتقال او و جزئیات پزشکی مرگش روایت‌های مختلفی منتشر شده است. آنچه در هسته مشترک منابع قرار دارد این است که او روز پیش از حمله در اختیار دستگاه امنیتی قرار گرفت، سپس در ارتباط با عملیات گلایویتس مورد استفاده قرار گرفت و پیکر او پس از مرگ در محل قرار داده شد تا به عنوان بخشی از «مدرک» ظاهری حمله معرفی شود.
درباره شیوه دقیق مرگ هونیُوک نیز باید تفاوت میان سند مستقیم و روایت‌های بعدی رعایت شود. نویوکس در اظهارنامه خود گفت فردی که به او تحویل داده شد بیهوش بود، اما خود او زخم گلوله را ندید و فقط آثار خون را مشاهده کرد. او نگفت که شخصاً شاهد لحظه مرگ هونیُوک بوده است. بنابراین ادعاهای بسیار دقیق درباره این که چه کسی دقیقاً و در چه لحظه‌ای شلیک کرده است، در مقایسه با اصل استفاده از هونیُوک به عنوان یک «کنسرو»، پشتوانه مستقیم کمتری در شهادت نویوکس دارد.
این نکته در مطالعه پرونده مهم است، زیرا در سال‌های بعد برخی روایت‌ها جزئیات پزشکی و جنایی بسیار دقیقی ارائه کردند که لزوماً از اسناد اولیه به دست نمی‌آید. درباره استفاده از تزریق برای بیهوش کردن یا کشتن افراد نیز روایت‌های مختلفی وجود دارد و گزارش نویوکس خود محدودتر از برخی بازسازی‌های بعدی است. در سند او آمده است که درباره گروه دیگر، مولر از تزریق‌های مرگبار و سپس ایجاد آثار گلوله سخن گفته بود؛ اما در مورد فردی که به گلایویتس تحویل داده شد، نویوکس فقط بیهوشی و حضور پیکر را توصیف می‌کند.
در سال‌های پس از جنگ، شهادت نویوکس یکی از اصلی‌ترین منابع برای بازسازی عملیات گلایویتس شد. اظهارنامه رسمی او در ۲۰ نوامبر ۱۹۴۵ تنظیم و با سوگند تأیید شده بود. او در آن اظهارنامه عضویت خود در اساس و سرویس امنیتی را شرح داد و سپس مستقیماً به نقش هایدریش، ملاقات با مولر، طرح حادثه مرزی، استفاده از افرادی که به عنوان «کنسرو» شناخته می‌شدند و اجرای حمله گلایویتس پرداخت. سند او بعداً در مجموعه مدارک دادگاه نورنبرگ با شماره ۲۷۵۱ ثبت شد.
شهادت نویوکس با اهمیت فراوانی روبه‌رو شد، اما مورخان آن را به صورت جدا از دیگر اسناد بررسی می‌کنند. علت روشن است: او یکی از مرتکبان عملیات بود و پس از جنگ سخن می‌گفت. بنابراین اصل علمی این نیست که هر جزئی از گفته‌های او بدون بررسی پذیرفته شود، بلکه باید سخنانش با اسناد دیگر، گزارش‌های همان زمان، ساختار فرماندهی و شواهد مستقل تطبیق داده شود. بخش‌هایی از روایت او درباره دستور مستقیم هایدریش، حضور مولر، آماده‌سازی یک حادثه مرزی دیگر و پخش پیام کوتاه در گلایویتس با مدارک و گزارش‌های مستقل سازگار است.
اسناد دادگاه نورنبرگ نشان می‌دهند که موضوع تحریکات مرزی ساختگی صرفاً در قالب خاطرات پس از جنگ مطرح نشد. در جریان رسیدگی‌های نورنبرگ، پرونده مربوط به اقدامات مصنوعی در مرز آلمان و لهستان مورد استناد قرار گرفت و در دفاع از ساختارهای امنیتی نیز درباره گلایویتس و هوخلین‌دن بحث شد. در متن دادگاه، به صراحت گفته شد که کیفرخواست به ایجاد مصنوعی حوادث مرزی توسط گشتاپو و سرویس امنیتی اشاره کرده است. در همان رسیدگی‌ها نیز تصریح شد که خود حمله گلایویتس توسط مأموران گشتاپو انجام نشده و دستور اجرایی آن مستقیماً از هایدریش به نویوکس رسیده بود.
این نکته باعث می‌شود نسبت دادن همه اقدامات به «گشتاپو» به صورت یکپارچه نادرست باشد. دستگاه امنیتی آلمان مجموعه‌ای از نهادها و اداره‌های مختلف داشت و نقش آنها در هر مرحله یکسان نبود. نویوکس عضو سرویس امنیتی بود، هایدریش بر پلیس امنیت و سرویس امنیتی ریاست داشت، مولر رئیس گشتاپو بود و فرماندهی سیاسی در سطح بالاتر به هیملر مربوط می‌شد. برخی عملیات‌های مرزی در ساختار متفاوتی انجام شدند. بنابراین، در بازسازی تاریخی باید تفاوت میان سازمان، واحد، فرمانده و مجری حفظ شود.
در هفته‌های پایانی اوت، بحران دیپلماتیک نیز شدت گرفته بود. پیمان آلمان و شوروی در ۲۳ اوت امکان حمله آلمان را تسهیل کرد. در ۲۵ اوت، زمانی که حمله قرار بود در چارچوب برنامه نظامی آغاز شود، خبر تعهدات بریتانیا به لهستان و تغییر شرایط سیاسی باعث شد زمان حمله تغییر کند. در نهایت، تاریخ اول سپتامبر برای آغاز حمله نظامی تعیین شد. این تغییر زمان اهمیت زیادی دارد، زیرا نشان می‌دهد دستگاه نظامی آلمان نیروها را پیشاپیش برای عملیات آماده کرده بود و اقدامات امنیتی مرزی نیز باید خود را با این زمان‌بندی تازه هماهنگ می‌کردند. اسناد «مورد سفید» از قبل چارچوب چنین آماده‌سازی‌ای را ایجاد کرده بودند.
در ۳۱ اوت، آخرین ساعات پیش از جنگ سپری می‌شد. در همان روز، دولت آلمان و دستگاه دیپلماسی آن تلاش می‌کردند تصویری ارائه کنند که گویا هنوز مسئله اصلی، پاسخ به حملات و فشارهای لهستان است. در پس این فضای سیاسی، حوادث مرزی ساختگی در حال اجرا بود.
در گلایویتس، گروه نویوکس سرانجام وارد ایستگاه شد. هدف عملیاتی آنها تصرف واقعی و طولانی‌مدت ایستگاه نبود. آنان باید برای مدت کوتاهی کنترل آن را در دست می‌گرفتند، پیام لازم را پخش می‌کردند، چند نشانه ظاهری از درگیری ایجاد می‌کردند و سپس محل را ترک می‌کردند. بنابراین این عملیات از اساس برای پایداری نظامی طراحی نشده بود؛ برای تولید یک حادثه خبری طراحی شده بود. نویوکس در اظهارنامه خود نیز همین الگوی کوتاه را توصیف کرد: تصرف ایستگاه، پخش چند دقیقه‌ای پیام، شلیک و خروج.
در روایت رسمی آلمان، اما موضوع به شکل دیگری عرضه شد. در ساعات پایانی ۳۱ اوت، رسانه‌های آلمان گزارش‌هایی درباره حملات لهستانی در طول مرز منتشر کردند. گزارش گلایویتس نیز به عنوان یکی از این حوادث مطرح شد. در منابع مربوط به پخش رادیویی آن شب آمده است که حدود ساعت ده و نیم شب، گزارش‌های اولیه درباره حوادث مرزی به صورت گسترده منتشر شدند و خبر حمله به ایستگاه گلایویتس در کنار حوادث دیگری چون هوخلین‌دن و منطقه کروزبرگ وارد جریان خبری شد.
نهاد خبری رسمی آلمان نیز گزارش‌های این حوادث را میان دفاتر خبری منتشر کرد. بدین ترتیب، یک حادثه ساختگی محلی به سرعت از سطح یک عملیات امنیتی مخفی به یک روایت عمومی تبدیل شد. خبرگزاری‌ها و رسانه‌ها لازم نبود برای ساختن روایت از صفر شروع کنند؛ مواد خام آماده بود، محل حادثه مشخص بود، پیکری وجود داشت و روایت درباره مهاجمان لهستانی از پیش آماده شده بود. بعد از انتشار نخستین خبرها، رسانه‌های خارجی نیز گزارش‌هایی از ادعای آلمان درباره درگیری‌های مرزی دریافت کردند، هرچند دریافت خبر به معنای پذیرفتن صحت آن نبود.
سازوکار تبلیغات آلمان در آن شب و روز بعد بسیار حساب‌شده بود. حکومت نازی می‌خواست از واژه‌ها و قالب‌هایی استفاده کند که حمله نظامی را «جنگ» به معنای آغازگرانه جلوه ندهد، بلکه آن را «دفاع» در برابر حملات لهستانی معرفی کند. دفتر مطبوعاتی حزب نازی به رسانه‌ها دستور داده بود که از بیان جنگ به شکل مستقیم پرهیز کنند و بیشتر از خنثی کردن حملات لهستانی سخن بگویند. این شگرد زبانی برای ساختن تصویر آلمان به عنوان قربانی تجاوز به کار می‌رفت.
یوزف گوبلز، وزیر تبلیغات، در چنین فضایی مسئول تبدیل مجموعه اطلاعات و ادعاهای امنیتی به روایت عمومی بود. رسانه‌های آلمان در ماه‌های پیش از جنگ نیز مرتباً از ادعای ظلم به آلمانی‌های ساکن لهستان، تهدید دانتسیگ و اقدامات ضدآلمانی سخن گفته بودند. در این چارچوب، حوادث مرزی ساختگی در پایان اوت می‌توانستند به عنوان تأییدی بر داستانی معرفی شوند که پیش‌تر در ذهن بخشی از مخاطبان ساخته شده بود.
در واقع، تبلیغات مربوط به گلایویتس بدون زمینه قبلی ایجاد نشد. حکومت نازی ماه‌ها درباره آنچه «ستم لهستان» علیه اقلیت آلمانی معرفی می‌کرد تبلیغ کرده بود. همچنین اختلاف بر سر دانتسیگ و کریدور لهستان مرتباً در رسانه‌ها بازتاب می‌یافت. بنابراین حادثه ساختگی گلایویتس به عنوان یک قطعه از زنجیره‌ای از ادعاها مورد استفاده قرار گرفت، نه به عنوان نخستین و تنها دلیل اعلام‌شده برای حمله.
صبح ۱ سپتامبر ۱۹۳۹، پیش از آن که بسیاری از مردم جهان بتوانند حقیقت حوادث شب گذشته را بررسی کنند، ارتش آلمان حمله سراسری خود به لهستان را آغاز کرده بود. در حدود ساعت ۴:۴۷ بامداد، ناو آموزشی «شلسویگ-هولشتاین» به مواضع لهستانی در وسترپلاته در نزدیکی دانتسیگ آتش گشود. هم‌زمان، نیروی هوایی آلمان حملات خود را آغاز کرد و نیروهای زمینی نیز از چند محور وارد خاک لهستان شدند. اسناد آرشیو فدرال آلمان آغاز گلوله‌باران وسترپلاته را حدود ساعت ۴:۴۷ ثبت می‌کنند.
بنابراین، از نظر زمانی، گلایویتس و حوادث مشابه بخشی از شب قبل از آغاز تهاجم اصلی بودند، در حالی که حمله نظامی گسترده از بامداد اول سپتامبر آغاز شد. عملیات مرزی امنیتی وظیفه‌ای متفاوت از عملیات ارتش داشت. ارتش می‌بایست لهستان را شکست دهد؛ دستگاه امنیتی می‌بایست تصویری ایجاد کند که در آن این حمله به صورت پاسخ آلمان به تجاوز لهستان معرفی شود.
در شمال، در دانتسیگ نیز در همان ساعات اولیه درگیری‌ها آغاز شد و نیروهای آلمانی و نیروهای وابسته به حکومت محلی دانتسیگ با مدافعان لهستانی درگیر شدند. در وسترپلاته، مقاومت گروه کوچک لهستانی در برابر آتش دریایی و زمینی آلمان به یکی از شناخته‌شده‌ترین نبردهای روزهای نخست جنگ تبدیل شد. در نقاط دیگر، ارتش آلمان از شرق پروس، سیلزی و محورهای دیگر وارد لهستان شد و نیروی هوایی نیز فرودگاه‌ها، راه‌ها، خطوط ریلی و دیگر اهداف را هدف قرار داد.
در همان روز، هیتلر در نشست اضطراری پارلمان آلمان سخنرانی کرد. ارتش چند ساعت بود که عملیات خود را آغاز کرده بود؛ بنابراین سخنرانی او علت آغاز حمله نبود. سخنرانی در واقع در شرایطی انجام شد که حمله نظامی از پیش شروع شده بود. هیتلر در سخنرانی خود ادعا کرد که لهستان اقدامات خصمانه‌ای را در دانتسیگ و کریدور انجام داده، آلمانی‌ها را تحت فشار گذاشته و دست به اقدامات نظامی علیه آلمان زده است.
در روایت هیتلر، آلمان از مدت‌ها قبل برای حل مسالمت‌آمیز مسئله تلاش کرده بود و پیشنهادهایش رد شده بود. او سپس مدعی شد که در شب پیش از حمله، لهستان دست به چهارده نقض مرزی زده و سه مورد از آنها شدید بوده‌اند. بدین ترتیب، حوادث ساختگی مرزی مستقیماً در سخنرانی سیاسی رئیس حکومت وارد شد. گزارش رسمی درباره «چهارده حمله» بخشی از همان تصویرسازی بود که می‌بایست افکار عمومی آلمان را با روایت دفاعی حکومت همراه کند.
هیتلر از این زبان برای نشان دادن خود به عنوان فردی استفاده کرد که در برابر حملات خارجی واکنش نشان می‌دهد. اما واقعیت نظامی و اسناد موجود درباره برنامه حمله، تصویر دیگری ارائه می‌کنند: عملیات نظامی ماه‌ها قبل برنامه‌ریزی شده بود، نیروها برای آغاز تهاجم آماده شده بودند و برنامه «مورد سفید» تاریخ اجرای عملیات را از قبل در نظر گرفته بود. در نتیجه، سخنرانی اول سپتامبر توضیحی سیاسی پس از آغاز عملیات نظامی بود، نه فرمان اولیه‌ای که تازه در آن لحظه جنگ را ایجاد کرده باشد.
یکی از مشهورترین عبارات هیتلر که بعدها به نماد این تبلیغات تبدیل شد، ادعای او درباره شلیک متقابل از ساعت ۵:۴۵ بود. با وجود این، توپ‌باران وسترپلاته حدود یک ساعت زودتر، در حدود ۴:۴۷ بامداد، آغاز شده بود و گزارش آرشیو فدرال آلمان نیز نشان می‌دهد که تهاجم نظامی از پیش در جریان بود. بنابراین روایت «پاسخ از ساعت ۵:۴۵» با ترتیب واقعی عملیات سازگار نبود.
در همین روز، حکومت آلمان تلاش کرد علاوه بر گلایویتس، حوادث مختلفی را در اطراف مرز به عنوان نمونه‌های دیگری از تجاوز لهستانی ارائه دهد. رسانه‌های آلمانی حمله به تأسیسات، درگیری با نیروهای مرزی و دیگر موارد ادعایی را پوشش می‌دادند و این گزارش‌ها در چارچوب روایت بزرگ‌تری قرار داشتند که لهستان را آغازگر خشونت معرفی می‌کرد. مدارک تبلیغاتی بعدی نشان می‌دهند که دولت آلمان حتی برای خبرنگاران خارجی نیز مدارک و تصاویر ادعایی درباره مسئولیت لهستان ارائه می‌کرد.
اما این تبلیغات نتوانست هدف اصلی خود را در عرصه بین‌المللی به طور کامل به دست آورد. بریتانیا و فرانسه بر اساس تعهدات خود نسبت به لهستان در برابر حمله آلمان قرار گرفتند. آن دو کشور در ۳ سپتامبر ۱۹۳۹ به آلمان اعلان جنگ کردند. بنابراین عملیات مرزی، حتی اگر در نخستین ساعت‌ها می‌توانست برای ایجاد ابهام یا تبلیغ در افکار عمومی آلمان مفید باشد، نتوانست تعهد سیاسی قدرت‌های غربی را از بین ببرد.
خبرنگاران خارجی نیز خبرهای مربوط به حوادث مرزی را دریافت می‌کردند، اما انتشار یک ادعا به معنای پذیرش آن نبود. یکی از ویژگی‌های وضعیت آن روز این بود که رسانه‌های خارجی در نخستین ساعات مجبور بودند بر اساس گزارش‌های رسمی طرف‌های درگیر خبررسانی کنند و امکان تحقیق مستقل در بسیاری از محل‌های مرزی را نداشتند. به همین علت، روایت آلمانی برای مدتی در اخبار بین‌المللی ظاهر شد، اما بعدها با شواهد مستقل و اعترافات مأموران آلمانی اعتبار آن از میان رفت. منابع مربوط به آرشیو رادیویی بریتانیا نیز نشان می‌دهند که خبر حمله به گلایویتس در ساعات نخست سپتامبر وارد پخش‌های خبری خارجی شده بود.
هم‌زمان، عملیات اصلی «مورد سفید» در حال پیشروی بود. آلمان با استفاده از نیروهای زرهی، توپخانه، پیاده‌نظام و نیروی هوایی از چند محور وارد لهستان شد. هدف ارتش شکستن خطوط دفاعی لهستان، محاصره نیروهای اصلی و سپس تصرف مناطق مهم و پایتخت بود. نیروی هوایی به راه‌ها، خطوط راه‌آهن، فرودگاه‌ها و مراکز نظامی حمله کرد و یگان‌های زمینی به داخل کشور پیش رفتند.
در نخستین روزهای جنگ، اندازه عملیات آلمان بسیار بزرگ‌تر از چند گروه کوچک امنیتی در حوادث مرزی بود. حدود ۱٫۵ میلیون نیروی آلمانی و ده‌ها لشکر برای عملیات لهستان به کار گرفته شدند و شمار قابل توجهی تانک و هواپیما در تهاجم شرکت داشتند. این مقیاس نظامی بار دیگر نشان می‌دهد که حوادث گلایویتس و دیگر نقاط مرزی نمی‌توانستند منشأ اصلی عملیات نظامی باشند؛ آنها در مقایسه با ساختار جنگی از پیش سازمان‌یافته، عملیات‌هایی محدود برای تولید یک روایت سیاسی بودند.
در ۱۷ سپتامبر ۱۹۳۹، اتحاد شوروی نیز از شرق وارد لهستان شد. اقدام شوروی در چارچوب توافق محرمانه ۲۳ اوت و ترتیبات بعدی میان برلین و مسکو قرار داشت. با ادامه پیشروی دو قدرت، موقعیت لهستان به سرعت دشوارتر شد. تا پایان سپتامبر، ورشو سقوط کرد و در اوایل اکتبر آخرین واحدهای منظم لهستان تسلیم شدند.
پس از شکست لهستان، موضوع عملیات هیملر اهمیت تازه‌ای پیدا کرد. در دوران جنگ، حکومت نازی همچنان از روایت «حمله لهستانی» استفاده می‌کرد و حوادث مرزی را به عنوان بخشی از توجیه عملیات خود عرضه می‌کرد. اما هنگامی که ساختار حکومتی نازی فروپاشید و آرشیوهای آن در اختیار متفقین قرار گرفت، امکان بررسی مستقیم اسناد و مقایسه آنها با شهادت مأموران آلمانی فراهم شد.
در نورنبرگ، اظهارنامه نویوکس یکی از اسناد اساسی بود. او به تفصیل درباره دستور هایدریش، حضور خود در گلایویتس، گفت‌وگوهای مربوط به حادثه مرزی دیگر با مولر، استفاده از پیکر افراد به عنوان «کنسرو» و اجرای حمله در شب ۳۱ اوت سخن گفت. این سند در ۲۰ نوامبر ۱۹۴۵ تنظیم شده بود و به عنوان مدرک در پرونده جنایات و فعالیت‌های دستگاه امنیتی آلمان قرار گرفت.
در جریان رسیدگی‌های نورنبرگ، دفاع از ساختارهای پلیسی نیز نتوانست اصل وجود حوادث ساختگی را به طور کامل منتفی کند. در یکی از بخش‌های دادگاه تصریح شد که کیفرخواست ایجاد مصنوعی حوادث مرزی را به گشتاپو و سرویس امنیتی نسبت داده است و سپس نقش مستقیم هایدریش در دستور به نویوکس مورد بحث قرار گرفت. این اسناد دادگاهی در کنار مدارک نظامی و امنیتی دیگر قرار گرفتند.
پژوهش‌های بعدی نیز به سراغ اسناد و روایت‌های جدید رفتند. در این تحقیقات، درباره برخی مسائل جزئی اختلاف باقی ماند، از جمله شمار دقیق افراد شرکت‌کننده در هر حادثه، میزان دخالت مستقیم بخش‌های مختلف گشتاپو، مسیر انتقال هونیُوک و روش دقیق مرگ او، و همچنین استفاده از نام‌های گوناگون برای مجموعه عملیات. اما اصل وجود عملیات صحنه‌سازی‌شده در گلایویتس و نقش نویوکس در اجرای آن، در نتیجه مجموعه شواهد تاریخی مورد تردید جدی باقی نمانده است.
در واقع، حتی درباره نام عملیات نیز پژوهش تاریخی نشان می‌دهد که باید میان اصطلاحات پساجنگ و نام‌های رسمی زمان حادثه تفاوت گذاشت. برخی پژوهشگران هشدار داده‌اند که عبارت «عملیات هیملر» در همان زمان لزوماً نام رمز رسمی این فعالیت‌ها نبوده و نویوکس خود چنین عنوانی را در زمان اجرا نمی‌شناخته است. همچنین عنوان «تاننبرگ» در برخی نوشته‌ها برای تحریکات مرزی و در برخی دیگر برای عملیات‌های سرکوبگرانه و کشتار در لهستان پس از آغاز جنگ به کار رفته است. بنابراین استفاده از این عناوین در مقاله تاریخی باید همراه با توضیح اصطلاح‌شناسی باشد.
فرانسیشک هونیُوک نیز در دهه‌های بعد جایگاه ویژه‌ای در تاریخ این حادثه پیدا کرد. شواهد تازه‌تر درباره زندگی او باعث شد تصویر تاریخی دقیق‌تری از مردی شکل بگیرد که نه به عنوان یک فرد ناشناس، بلکه به عنوان شخصی دارای سابقه فعالیت سیاسی و اجتماعی در سیلزی شناخته شد. اسناد مربوط به زندگی او نشان می‌دهند که او در فضای سیاسی و ملی‌گرایانه منطقه فعال بوده است، اما دقیق‌ترین انگیزه مقامات امنیتی آلمان برای انتخاب او همچنان به طور کامل شناخته نشده است.
در مورد ادعای اینکه هونیُوک «اولین قربانی جنگ جهانی دوم» بوده است نیز باید با دقت صحبت کرد. او یکی از نخستین قربانیان شناخته‌شده عملیات صحنه‌سازی‌شده شب ۳۱ اوت بود و در بسیاری از موزه‌ها و روایت‌های لهستانی به عنوان نخستین قربانی جنگ معرفی شده است. اما از نظر تاریخی تعیین «اولین قربانی» به معنای مطلق، مسئله‌ای دشوار است، زیرا در ساعات آغاز جنگ در مناطق مختلف، افراد دیگری نیز در اثر بمباران‌ها و درگیری‌های مرزی کشته شدند. بنابراین بهتر است هونیُوک را «یکی از نخستین قربانیان شناخته‌شده جنگ و قربانی مستقیم تحریک گلایویتس» دانست، نه اینکه یک عنوان مطلق را بدون توضیح به کار برد.
در نهایت، زنجیره وقایع از ابتدای سال ۱۹۳۹ تا آغاز جنگ را می‌توان به صورت پیوسته بازسازی کرد. اختلاف میان آلمان و لهستان درباره دانتسیگ و مسیر عبور به پروس شرقی از اواخر ۱۹۳۸ شدت گرفت. پس از فروپاشی چکسلواکی، بریتانیا و فرانسه ضمانت‌های خود نسبت به لهستان را مطرح کردند. هیتلر در آوریل پیمان عدم تجاوز با لهستان را کنار گذاشت. فرماندهی نظامی آلمان از بهار برنامه «مورد سفید» را آماده کرد. در ماه‌های بعد، ارتش و نیروی هوایی برای عملیات گسترده آماده شدند. در اوت، پیمان آلمان و شوروی امضا شد و امکان حمله بدون ترس از مداخله فوری شوروی فراهم آمد. هم‌زمان، دستگاه امنیتی اساس زیر نظر هیملر و با مدیریت هایدریش برای ایجاد یک سلسله حوادث مرزی ساختگی آماده شد.
در روزهای پایانی اوت، عملیات‌های مختلف در هوخلین‌دن، پیتشن و گلایویتس اجرا شدند. در گلایویتس، نویوکس و گروهش ایستگاه رادیویی را برای چند دقیقه در اختیار گرفتند و پیام کوتاهی پخش کردند. فردی که بعدها هونیُوک شناسایی شد، به عنوان بخشی از صحنه ساختگی در محل قرار گرفت. چند ساعت بعد، رسانه‌های آلمان گزارش حملات لهستانی را منتشر کردند. صبح اول سپتامبر ارتش آلمان به لهستان حمله کرد. سپس هیتلر در سخنرانی خود مجموعه حوادث مرزی را به عنوان اقدام لهستان معرفی کرد و آغاز عملیات را در قالب پاسخی دفاعی توصیف نمود.
در واقع، ترتیب زمانی همین زنجیره اهمیت اساسی دارد: ابتدا تصمیم برای جنگ، سپس تهیه برنامه نظامی، سپس آماده‌سازی سیاسی و تبلیغاتی، سپس عملیات‌های صحنه‌سازی‌شده مرزی، سپس تبلیغات درباره «حملات لهستانی» و سرانجام اجرای تهاجم نظامی. این ترتیب در اسناد نظامی آلمان، اسناد نورنبرگ و شهادت مأمورانی مانند نویوکس دیده می‌شود.
در پایان، عملیات هیملر را نمی‌توان با خود حمله آلمان به لهستان یکی دانست. این دو عملیات دو سطح متفاوت از یک روند بودند. «مورد سفید» یک طرح نظامی برای نابودی ارتش لهستان و اشغال کشور بود؛ عملیات‌های مرزی دستگاه امنیتی برای ساختن روایت سیاسی و تبلیغاتی درباره آغاز درگیری طراحی شده بودند. گلایویتس مشهورترین بخش این عملیات‌ها بود، اما تنها حادثه نبود. هوخلین‌دن، پیتشن و دیگر حوادث مورد ادعا نیز در همان چارچوب قرار داشتند، هرچند میزان مستند بودن جزئیات همه آنها یکسان نیست.
اسناد باقی‌مانده نشان می‌دهند که فرماندهی سیاسی و نظامی آلمان پیش از حادثه گلایویتس تصمیم خود را درباره جنگ گرفته بود. در اسناد مربوط به «مورد سفید» تاریخ اجرای حمله از ماه‌ها قبل در نظر گرفته شده بود. هیتلر در ۲۲ اوت در برابر فرماندهان ارتش از تصمیم خود برای حل مسئله لهستان سخن گفته بود. در همین چارچوب، دستور آماده‌سازی حادثه‌ای تبلیغاتی برای توجیه عملیات نظامی نیز بخشی از برنامه بود. بنابراین گلایویتس علت آغاز جنگ نبود؛ یکی از ابزارهایی بود که حکومت نازی برای توضیح ساختگی آغاز جنگ به کار گرفت.
صبح اول سپتامبر، زمانی که گلوله‌باران وسترپلاته آغاز شد، تانک‌ها و پیاده‌نظام از مرز گذشتند و هواپیماهای آلمانی حملات خود را شروع کردند، کارکرد عملیاتی گلایویتس تقریباً به پایان رسیده بود. آنچه باقی مانده بود، استفاده سیاسی از یک حادثه ساختگی بود. دستگاه تبلیغات آلمان می‌کوشید تجاوز نظامی را به پاسخ دفاعی تبدیل کند و هیتلر همین روایت را در سخنرانی خود عرضه کرد. اما ورود بریتانیا و فرانسه به جنگ دو روز بعد نشان داد که این پوشش تبلیغاتی نتوانسته واقعیت تهاجم را از دید قدرت‌های اصلی اروپا پنهان کند.
بدین ترتیب، عملیات هیملر در آستانه جنگ جهانی دوم در چارچوب یک زنجیره بسیار منظم قرار گرفت: بحران آلمان و لهستان، تصمیم سیاسی برای استفاده از زور، برنامه‌ریزی نظامی برای حمله، آماده‌سازی دستگاه امنیتی، طراحی حوادث ساختگی، ایجاد شواهد صحنه‌ای، انتشار گزارش‌های تبلیغاتی، استفاده سیاسی از این گزارش‌ها در سخنرانی هیتلر و سپس اجرای حمله‌ای که ماه‌ها قبل برای آن برنامه‌ریزی شده بود.
