
برخی افراد معتقدند چون کارفرما متناسب با حجم کار و مسئولیتهایی که بر عهده آنان گذاشته است، دستمزد پرداخت نمیکند، حق دارند از حجم کار خود بکاهند. آیا چنین رویکردی منطقی و پذیرفتنی است؟
پاسخ و دیدگاه:
تردیدی نیست که کمتر سازمان یا کارفرمایی میتواند ادعا کند نظام حقوق و مزایای آن کاملاً عادلانه است. معمولاً سازمانها تلاش میکنند با تدوین و اجرای قوانین و مقررات، پرداختها را تا حد امکان منصفانه کنند؛ اما محدودیتهای مالی، ساختارهای اداری، ضوابط استخدامی و گاهی ضعف مدیریت، مانع تحقق کامل عدالت در نظام پرداخت میشوند.
با این حال، به اعتقاد من، بیعدالتی در پرداختها، مجوز ایجاد بیعدالتی دیگری در انجام وظایف نیست.
برای روشنتر شدن موضوع، خاطرهای از دوران همکاری خود در یک سازمان دولتی را نقل میکنم.
یکی از همکاران ما تعهد چندانی به انجام درست وظایفش نداشت و این مسئله گاهی موجب سردرگمی مراجعان و تضییع حقوق افرادی میشد که برای دریافت خدمات به سازمان مراجعه میکردند.
روزی او را صدا کردم و پرسیدم: چرا وظایفت را بهدرستی انجام نمیدهی؟ پاسخ داد: حقوقی که میگیرم متناسب با حجم کاری که انجام میدهم نیست.
به او گفتم: میپذیرم که میزان حقوق شما ممکن است با حجم کار و مسئولیتهایتان تناسب نداشته باشد؛ اما این مسئله مختص شما نیست و بسیاری از کارکنان دولت با چنین شرایطی مواجهاند. وقتی شما وظیفه خود را انجام نمیدهید، یا مردم از دریافت خدمات محروم میشوند ، همکار دیگری ناچار است کار شما را انجام دهد. در واقع، شما با کمکاری خود، هزینه نارضایتیتان را به مردم و همکارانتان تحمیل میکنید.
سپس پرسیدم: آیا هنگام استخدام، شما را با دعوتنامه و اجبار به این سازمان آوردهاند؟ گفت: خیر، اتفاقاً با استفاده از رابطه و پارتی توانستم در این سازمان استخدام شوم!
پرسیدم: آیا هنگام استخدام، درباره میزان حقوق و مزایا توافقی صورت گرفته که اکنون کارفرما برخلاف آن عمل کرده باشد؟ گفت: خیر.
به او گفتم: من هم قبول دارم که نظام پرداخت حقوق در بسیاری از دستگاههای دولتی، یک طرفه و با حجم مسئولیتها و میزان تلاش کارکنان و زندگی آنان تناسب کافی ندارد و نیازمند اصلاح است. شما نیز حق دارید نسبت به این وضعیت اعتراض کنید و خواهان بهبود شرایط باشید؛ اما وقتی مسئولیتی را پذیرفتهاید، نمیتوانید صرفاً به تشخیص شخصی خود از انجام بخشی از آن خودداری کنید و در این میان، کار مردم را معطل بگذارید.
اگر نظام پرداخت ناعادلانه است، باید برای اصلاح آن تلاش کرد؛ نه اینکه هرکس به تشخیص خودش میزان تعهد و مسئولیتپذیریاش را با میزان رضایت از حقوق دریافتی تنظیم کند. چنین رویکردی نهتنها بیعدالتی موجود را برطرف نمیکند، بلکه میتواند زنجیرهای از بیعدالتیهای جدید به وجود آورد.
البته باید میان کمکاری خودسرانه و اعتراض منطقی و قانونی تفاوت قائل شد. کارکنان حق دارند درباره دستمزد، حجم مسئولیتها و شرایط کاری خود اعتراض کنند و خواهان بازنگری در وظایفشان شوند و از مسیرهای قانونی پیگیر حقوق خود باشند؛ اما این اعتراض ها نباید به بهای تضییع حقوق افراد ثالث تمام شود.
جمعبندی و توصیه
اگر کارفرما حقوق کارمند را تضییع میکند، کارمند حق اعتراض و پیگیری دارد؛ اما اگر کارمند نیز با کمکاری، حقوق اربابرجوع یا همکارانش را تضییع کند، عملاً افراد بیگناه را هزینه اعتراض خود کرده است.
ناعادلانه بودن نظام پرداخت، مسئولیت حرفهای و اخلاقی ما را در قبال دیگران از بین نمیبرد. عدالت، مطالبهای دوطرفه است؛ همانطور که کارفرما باید حقوق کارکنان را رعایت کند، کارکنان نیز باید حقوق مردم و تعهدات شغلی خود را محترم بشمارند.
توصیه: نباید هزینه نارضایتی از کارفرما را از جیب مردم و همکارانی پرداخت کرد که هیچ نقشی در تعیین حقوق و مزایای ما ندارند.
شما در این باره چه دیدگاهی دارید؟ آیا ناعادلانه بودن دستمزد میتواند توجیهی برای کاهش تعهد کاری باشد؟