
چرا کسی رو که در گذشته به ما صدمه روحی و جسمی و عاطفی زیادی زده ، به گونه ای که در خاطرات زیر خاکستر آزارهای جسمی ، روحی و تحقیرهای کلامی و عدم صداقت او رو به یاد میاریم، دوست داریم؟
آیا این دوست داشتن حقیقی و عقلانیه؟
آیا ادامه رابطه عقلانی و از سر عشقه؟
این نوع رابطه یکی از پیچیدهترین و در عین حال انسانیترین تجربههاییه که ما با اون روبرو میشیم. اینکه چطور قلب ما میتونه همزمان هم عشق را حس کنه و هم ترس یا درد و ناامنی رو، واقعاً گیجکننده است.
در روانشناسی، این وضعیت معمولاً با چند مفهوم توضیح داده میشه که شاید دیدن اونا بهمون کمک کنه بفهمیم در اعماق وجودمون چی میگذره:
۱. تضاد میان وابستگی و عشق:
گاهی اون چیزی که ما به عنوان عشق در اعماق قلبمون حس میکنیم، در واقع یک وابستگی عمیق یا به اصلاح Attachment هست. وقتی با کسی زمان گذراندهایم یا بخشی از هویت ما با او گره خورده، مغز ما برای بقا، تمایل داره اون پیوند رو حفظ کنه، حتی اگر اون پیوند آسیبزا باشه. در واقع، بخشهای قدیمی و کودک درون ما، هنوز به دنبال امنیت در اون شخص هستند، حتی اگه بخشهای بالغ و منطقی ما بدونن که او منبع آسیب هست.
۲. پدیدهی پیوند تروماتیک یا Traumatic Bonding :
این یکی از سختترین بخشهاست. در روابطی که در آن رفتارهای بد (تحقیر، کتک، خشم) با رفتارهای خوب (محبت، توجه، آرامش) جابهجا میشه ، مغز دچار یک نوع اعتیاد شیمیایی میشه. وقتی فردی که ما رو آزار داده، ناگهان مهربون میشه مغز ما با دوز بالایی از دوپامین و اکسیتوسین روبهرو میشه. این نوسان بین درد و لذت، پیوندی بسیار قدرتمند و بسیار خطرناک ایجاد میکنه که باعث میشه ما نتوانیم بهراحتی از او جدا بشیم، حتی وقتی میدونیم او برای ما بده.
۳. حافظه احساسی در مقابل حافظه منطقی:
حافظه منطقی ما (قشر پیشپیشانی مغز) یادشه که او چه حرفهای تحقیرآمیزی زده، اما حافظه احساسی و غریزی ما (سیستم لیمبیک) هنوز به دنبال اون لحظات گرم و امنیه که در گذشته وجود داشته . ما عاشق تصویرِ ایدهآل اون فرد یا اون بخش کوچک خوب اون میشیم، نه لزوماً تمامِ اون انسانی که در واقعیت ما را آزار میده.
۴. امیدی که در زیر خاکستر است:
بسیاری از ما در زیر خاکسترِ دلخوریها، امیدِ ناخودآگاه داریم: «اگر فقط تغییر کنه...»، «اگر فقط بفهمه چقدر به من آسیب زده...». این امید، همون چیزیه که باعث میشه ما هنوز به اون عشق قلبی ادامه بدیم؛ در حالی که در واقع عاشق پتانسیلِ تغییر نکردن او هستیم، نه واقعیتِ فعلیش.
اگه این تضاد رو حس میکنیم، به این معنا نیست که ضعیفیم یا اشتباه میکنیم؛ بلکه به این معناست که یک موجود بسیار پیچیده و عمیقیم که بین دو دنیای متضاد امنیتِ خیالی و دردِ واقعی گیر افتادیم.