ویرگول
ورودثبت نام
مهردادمیخبر
مهردادمیخبر
مهردادمیخبر
مهردادمیخبر
خواندن ۴۵ دقیقه·۲ ماه پیش

قصرویران(بخش نهم و پایانی)

نوشته: مهرداد میخبر

فصل نهم

انتشار مجددِ کُل یا بخشهائی از این داستان(فقط در فضای مجازی باذکر نام نویسنده بلامانع است اماچاپ یا اقتباس بدون اجازه صاحب اثر ممنوع میباشد.

( فصل تلخ آوارگی)

در حال ویرایش....

 

تا خودِ اسلام آباد،کامیون یک نفس و بدون توقف رفت وخوب یادم است هنگامیکه از گردنه بالا طاق صعود کردتازه فهمیدم پائیز است .باد خنکی که از لابلای چادر ماشین بداخل میوزید حالم را جا آورد و جان تازه ای به من داد.اکنون به منطقه ای رسیده بودیم که خارج ار تیررس گلوله های آتشبار سنگین دشمن بود و این،برای ما نعمت بزرگی بشمار میآمد.دراسلام آباد کامیون درنگی کردو عده ای برای آشامیدن آب یا خرید خوراکی و چیز های دیگر پیاده شدند.دائی هم رفت پائین رفت. مردم شهر با تعجب مارا نگاه کرده و در باره مان از یکدیگرسئوالاتی میکردند. زنی میانسال پیش آمد و از خانمی جوان که کنار مادرم نشسته بود پرسید:- خانم ،شما هم جنگزده هستید؟

زن جوان که اولین بار بود لفظ جنگزده را میشنید خنده اش گرفت .نمیدانست چه جوابی باید بدهد.مادر بجای او جواب داد:

- بله عزیزم،ما آواره ایم .بقول شما جنگزده ایم.همه دارو ندارمان را در قصر جا گذاشته ایم و میبینی که دست خالی به اینجا آمده ایم.ولی راضی هستیم به رضای خدا.راضی هستیم به فرمان امام خمینی. مالمان را داده ایم جان عزیزانمان را داده ایم و اگر خمینی امر کند جان خودمان را هم میدهیم.زن میانسال که پیدا بود از رک بودن مادرعافلگیر شده سری بعلامت تاسف جنباند و دور شد .زن جوان از مادرپرسید:

- ناراحت شد؟

- نه ،تعجب کرد .انتظار داشت دو دستی توی سرمان بزنیم و زنجموره کنیم که وای بر ما...خانه و زندگیمان را از دست داده ایم ، بیچاره ایم ...و اینجور چیزها . ما ناله نکردیم و توی سرمان نکوبیدیم و او متعجب شد.همین! آخر دختر جان کم بلائی سرمان نیامده است.آن خانم نمیدانست که اگر ساکت و خونسرد اینجا ایستاده ایم بخاطر اینست که قبلاًهمه گریه ها و ناله هایمان را کرده ایم و دیگر اشکی برای ریختن نداریم احتمالاً او فکر میکرد ما از همان روز اول بی خیال بوده ایم .البته حق دارد که این فکر را در موردمان بکند زیرا حتی تصور مصائبی که ما در این مدت کوتاهدمتحمل شده ایم برای او مشکل است.

من که ناظر آن مواجهه ومکالمه بودم گفتم:

- مادر وای بحالمان...چه بکشیم ما جنگزده ها از این به بعد؟! یک جوری نگاهمان میکرد پدر آمرزیده که انگار با یک مشت قَره قَره(کولی) طرف بود.یاد سُوقی ها(رانده شدگان)ی عراقی افتادم. حال و روز الآن ما مثل آنهاست.

و براستی که همینگونه هم بود .بعدها عده ای از مردم شهر های استان که متاسفانه دید خوبی نسبت به آوارگان جنگ نداشتند، به آنها بمثابه جیره خورانی که باعث تمام کمبودهای ناشی از جنگ هستند نگاه میکردند. آن افراد ناآگاه و کوته نظر آزار و اذیتهای روحی زیادی نسبت به آوارگانِ جنگ اعمال نمودند و با زخم زبانهائی بد تر از زخم شمشیر قلبهای مجروحشان را بیش از پیش نیشتر زدند.

همانطورکه داشتم جاده کوهستاتی و پیچ در پیچ را از زیر نظر میگذراندم متوجه وانت تویوتای زرد رنگی شدم که با فاصله ای پشت سرمان پیش میآمد.وانت مزبور در نظرم بسیار آشنا بود وهمانطور که داشتم به مغزم فشار میآوردم تا آن را به یاد بیاورم، بعد از منطقه ناودار و سرِ گردنه "سرمیل" ، هنگامیکه رانتده برای خنک کردن موتور کامیون آنرا در شانه خاکی جاده متوقف کردکنارمان ایستاد و عمو محمود از آن پیاده شد.اوپیش آمد،باحسین و دائی و همه برادر زاده هایش روبوسی کرد .من از همان بالای کامیون دستم را دراز کردم و دستانش را گرفتم .گرمی دستان عمو به گرمی دستان پدر میمانست و به صورتش که نگاه میکردم چهره پدر در خاطرم تداعی میگشت .آن شباهت پنهان و راز آلودی که در چهره دو برادر وجوددارد در دلم غنچه عشق پدر را شکوفاکرد .پسر عمویم منصور نیزکه سوار کامیون دیگری بود با دیدن پدرش بسوی او شتافت و یکدیگر را سخت در آغوش کشیده و گریستند. صحنه زیبائی بود .اشک توی چشمهای عمو محمود جمع شده بود و با صدائی لرزان یکریز از دلتنگیها و دلشوره های ایام فراق میگفت و فرزندش را میبوئید و میبوسید.گریه عمو،لرزش صدا وهیکل مردانه و رنج کشیده اش قامت ستبر پدر را در نظرم آشکار میکرد و آتش به خیمه دلم انداخت.عمومحمود منصور را سوار وانت کرد وآنگاه از دائی و حسین پی جوی احوال برادرش شد وماوقع را که برایش تعریف کردند لب بدندان گزید و بشدت نگران و ناراحت شد:

- آقا مرتضی، حالا بااین تفاصیل چه سرنوشتی برای اصغر رقم خواهد خورد؟ بنظرتوچه کاری میشود برایش انجام داد؟ اگرحتی کوچکترین راهی وجوددارد که بتوانیم کمک حالش باشیم و از این مخمصه نجاتش دهیم بگوئید،من حاضرم هر کاری برای نجاتش انجام دهم . حتی جانم را هم میدهم تااوبتواندپیش زن وفرزندانش برگردد...

عمو محمود اغراق نمیکرد .او مرد وارسته،فداکار و پر دل و جراتی بود .بعدها ازمردمی که باچشمان خودشان شاهدبودندشنیدم تمامیِ آن روزهاکه مهاجرت مردم از قصرشیرین آغاز شده بود، در مسیر سرپلذهاب تااسلام آبادوحتی کرمانشاه به جابجا نمودن همشهریانش همت گماشته و بدون هیچگونه چشمداشت مالی مردم آواره ورانده شده را با وانتش به مکانهای امن رسانده بود.دائی مرتضی دست بر شانه عمو نهاد و بآرامی به اوگفت:

- نه آقا محمود ،باور کن نه توونه هرشخص دیگری  کاری از دستش بر نمی آید. فقط باید دست به دعا باشیم که اصغرآقا به سلامتی هر چه زودتر بتواند قصررا ترک کند بلکه گیر بعثیهای کافر نیفتد.

سپس دائی در حالیکه طبق عادت همیشگیش میخواست یک جوری با خنده و مزاح فضا را عوض کند ادامه داد:

- در ضمن انگار شما هنوز برادرتان را خوب نشناخته ای .زیاد ناراحت نباش ،پهلوان اصغراست نه برگ چغندر! بچه که نیست مردمومن . من دلم روشن است که صحیح و سالم خودش را بما میرساند.اصلاً بعید نیست قبل از ما به کرمانشاه رسیده و الآن درِ گاراژ منظر ما باشد باشد .کسی چه میداند؟!

جملات آخر دائی در باره زرنگی پدر مرا نیز امیدوار ساخت .درست بود که دائی داشت شوخی میکرد ولی لابه لایِ آن حرفها حقیقتی غیر قابل کتمان نهفته بود.آن مرد خودساخته و رنج کشیده مانند دوبرادر دیگرش در خانواده ای فقیر پرورش یافته و ازعایداتی که حاصل میراثِ پدری باشد محروم بود.وی با تکیه بر توانائیهای ذهنی و بدنی خود زندگی و کسب و کارآبرومندانه ای فراهم ساخته بود که خیلیها حسرتش را میخوردند.کار آزمودگی وی از آنجا بود که ایام جوانی را در شرایطی مشقتبار گذرانده و مانند بسیاری از مردم قصر به کار خرید و فروش اجناس خارجی از قبیل چای و پارچه و پوشاک اشتغال داشت .پدربرایمان تعریف میکرد که شبهای زیادی را با کوله باری سنگین از اجناسِ خارجی توانسته از چنگال ماموران ژاندارمری بگریزد و سرمایه اش را صحیح و سالم به مقصد رسانده و نقدنماید.این پیشینه اورا آبدیده وکاربلد به بارآورده بود و حتماً اکنون نیز میتوانست خود و شریعت را از دست نظامیان عراقی رهانده و از محدوده خطر دورسازد.

دائی در ادامه صحبت هایش گفت:

- اصغر آقا مرد میدانهای سخت است وسالیان سال توی گود زور خانه هاپشت پهلوانانی از کرمانشاه و صحنه و هرسین را بخاک مالیده،پس هرگز یک نظامی بزدل عراقی نمیتواند اورااسیر کند.حاضرم برایتان دست روی قرآن بگذارم و قسم بخورم که چند روز دیگر سر حال و قبراق سر و کله اش پیدا شود و دل همه مان را شاد کند.

دائی را خوب میشناختم .قبلا هم گفته بودم و باز هم میگویم .او علیرغم شوخ طبع بودنش آدمی نبود که بیخودی به چیزی امید وارباشد. طرز صحبتش را خوب میشناختم و میدانستم وقتی به چیزی مطمئن است لحنش چگونه است ووقتی دارد کسی رامحض بخشیدن روحیه دلداری میدهد چگونه حرف میزند.

عمو محمود از اینکه پدر زنده است خوشحال بود گرچه ،قادر نبود نگرانیش را از موقعیت بغرنج او در قصر تحت اشغال پنهان سازد ولی آشکار بود که حرفهای امید بخش دائی در او نیز اثر مثبت داشته است.

راننده کامیونهامردم را به سوار شدن و ادامه حرکت فراخواندند .عمو محمود از ما خواست که همراهش برویم.میگفت خانواده اش در کنگاور هستند وما نیز بهتر است بااو به آنجا برویم و فعلاً مهمان خواهرم طاهره باشیم تا ببینیم خدا چه میخواهدوچه تقدیری رابرایمان رقم میزند.

پس از یک مشورت کوتاه با مادر و حسین ،قرارشد که من و بچه هایم و مادر و خواهر ها همراه عمومحمودبه کنگاور عزیمت نمائیم.حسین هم تصمیم گرفت موقتاً برود منزل خواهرش در باغ ابریشم کرمانشاه تااوو سایر بستگانش رااز نگرانی خارج سازد و طی روزهای آینده بما بپیوندد.به اصرارهمگی، من ومادر جلووانت،کنار عمو محمود سوار شدیم و بقیه هم عقب  نشستند.

دائی ،استاد رحمان و عبدالرضا و خاله و خانواده اش ،هرکدام تصمیم خودشان را برای مقصدی که برگزیده بودند اعلام نموده و سوار کامیون شدند. موقتا باآنها خداحافظی کردیم و قول دادیم که بزودی یکدیگر را ببینیم و برای زندگی آینده مان مشورت و برنامه ریزی کنیم.

اولین بار پس از آن روزهای سخت ،بارقه های واقعی شادی و امید به یک زندگی جدید وپویا کم کم در دلم روشن شدزیرا مادرم،شوهرم،بچه هایم و خواهرهایم،همه و همه صحیح و سلامت بودند و این خیلی خوب بود .هنوز بعد از آنهمه حوادث مخاطره آمیز و ناملایمات سایه شوهر روی سرم بودوگرچه ثمره زحمات سالهای زیادی از عمرمان بباد رفته بود ولی خداراباید شاکر میبودیم که تن هایمان سالم بود و همین سلامتی ارزشی بسیار بیشتر از خانه و اتومبیل و اسباب خانه داشت . ما از میان لشگر جلادان بیرحم زمانه سالم و سربلند بیرون آمده بودیم و وجدانمان نیز راحت بود که به وظیفه دینی و میهنی خود کاملا پایبند بوده ایم و تاجائی که در توان داشته ایم مقاومت و پایداری کرده ایم . در آن لحظات خوش تنها یک چیز خوره روحم شده بود و از درون داشت مرا میجوید و ریز ریز میکرد : غم دوری پدر عزیزم که میان مشتی درنده وحشی تنها و بی کس مانده بود.

########## ########## ############

حدود پانزده روزی میشد که در کنگاور ومنزل خواهرم (طاهره) ساکن بودیم. الحق که سید اسدالله شوهر طاهره از محبت،توجه و صمیمیت چیزی کم نمیگذاشت.آنقدر مهربان و خودمانی بود که بهیچوجه احساس سربار بودن نمیکردیم. بنده خدا راه و بیراه ما را مدیون میکرد که مبادا ذره ای احساس کنیم درآن خانه غریبیم و یا حقی نداریم. سید میگفت:

- شما تاج سر من هستید.آوارگی و رانده شدنتان از قصرشیرین حادثه ای بود که شما در آن دخیل نبودید و برای هرکسی ممکن بود اتفاق بیفتد.بهرجال هر مملکتی مرزی دارد و هر مرزی مرز نشین.مرزی که شما مرزدارش بودید مرز کشوریست که وطن من نیز هست . اگر من و خانواده ام در خانه مان راحت نشسته ایم به این خاطر است که مطمئن هستم کسانی هستند و دارند از مرزها پاسداری میکنندو مانع از پیشروی دشمن میشوند . مرز ،حریم امن وطن است و شماها نگهبانان این حریم بوده اید،تا آخرین لحظه سنگر را رها نکرده اید و شایسته است که از شما قدردانی شود .حالا که دشمن خانه و کاشانه شما را غصب کرده ، ماهائی که دور از آتش جنگ نشسته ایم و خانه و اموالمان سر جای خودش محفوظ است و خطری تهدیدمان نمیکند موظفیم که به پاس نعمت این امنیت که شما و امثال شما باعثش بوده اید از زندگی و دارائیمان مایه بگذاریم و تا هنگامیکه سر و سامانی به زندگی از هم گسیخته تان میدهید با جان و دل پذیرایتان باشیم .خیالتان راحت باشد .کسی که منتی برسرش است من و خانواده و همشهریان من هستیم نه شما.حال اگر انسان ناآگاه و ابلهی هم چیزی میگوید که باعث رنجشتان میشود و یا جنگزدگان راتحقیر و آزار میکند فردای قیامت باید جواب این ناسپاسی و ناشکری را با تحمل عذاب الهی بدهد.

اشاره سید اسدالله به مردمان سخت دلی بود که در نانوائی،توی سالن انتظار حمام یا توی صف اجناس کوپنی ،کپسول گاز و نفت جنگزدگان را تحقیر میکردند و کمبودهائی را که بر اثر تحریم اقتصادی و هزینه های سرسام آور جنگ بر جامعه تحمیل شده بود از چشم آنها دیده و آوارگان را مقصر همه آن معضلات میدانستند،غافل از اینکه در بحبوحه جنگ بازار محتکران فرصت طلب نیز گرم بود و با انبار کردن مایحتاج و ارزاق عمومی باعث کمبودهای مصنوعیِ حادی می شدند .یادم میآید یک روز که سر صف روغن نباتی کوپنی ایستاده بودم دعوائی در گرفت و مردی که ته صف ایستاه بود با پرروئی گفت :

- نگاه کن،نیمی از این جمعیت جنگزده های قصر و سرپل و گیلان هستند که شهرشان رادست عراقیها داده وفرار کرده اند.همین ها هستند که باعث شلوغی صفها شده اند وگرنه تاقبل از آنکه اینها بیایند وفور نعمت بود و صفی وجود نداشت.

خیلی عصبی شده بودم ولی تربیت خانوادگیم مانع میشد که دهن به دهن آن مرد نامحرم بگذارم.زنی که کنار من ایستاده بود و خودش هم کنگاوری بود جواب دندان شکنی به آن نادان داد:

- برادر محترم!...دولت سهم همین آواره ها را هم همراه سهم ما به مغازه ها داده .همان سهمیه ای را که باید توی شهر خودشان میگرفتند دارنداینجا میگیرند. پس نگران نباش ،از روغن جنابعالی روی برنجشان نمیریزند.درضمن چرا گناه صدام یزید کافر را به گردن هموطنان خودت می اندازی؟ جنگ را آن نامرد شروع کرده نه اینها.اگر هم کمبودی هست بدلیل جنگ است و اگر تا بحال صف نبوده دلیلش آنست که جنگی نبوده.پس توهین نکن و اگر ناراحت هستی برو جبهه و با صدام بجنگ نه با این جنگزده های بیچاره که خودشان قربانی هستند.

جواب آن شیرزن فهیم دلم را حنک کرد .بی اختیار او را در آغوش کشیدم و بر گونه هایش بوسه زدم :

- قربان دهنت خواهر، به خدا اگر جواب آن بی انصاف را نمیدادی از غصه دق میکردم!

زن پرسید:

- از لهجه ات معلوم است که قصری هستی . تو را به خدا از این حرفها ناراحت نشو.همه جور آدم توی این شهر هست .همه مثل این پدر آمرزیده خودبین و خود پرست نیستند. آدم اگر یک جو فهم و درک داشته باشداجازه نمیدهد که این ناملایمات و کمبودها او را از دایره انصاف خارج سازد.شوخی که نیست،نیمی از دنیا پشتیبان صدام هستند .میخواهی آب از آب تکان نخورد؟ این چیز ها طبیعیست .پدر خدابیامرزم از قول پدرش تعریف میکرد که در جنگ بین الملل اول مردم سر یک تکه نان همدیگر را میکشته اند. الآن که شکر خدا همه چیز هست .به خدا خواهر...همین حالا بااین جنگ و ناامنی باز هم وفور نعمت است.البته اگر یک عده از آب گل آلود ماهی نگیرند ، به کمبودها دامن نزنند و احتکار نکنند.

حرفهایش عاقلانه و دلنشین بود .اسمش را پرسیدم،مرضیه نام داشت و دو سال از من بزرگتر بود.او زنی بود با کمالات و صریح اللهجه و دو کوچه پائین تر از کوچه محل سکونت ما مینشست. با مرضیه دوست شدم و تا روزی که در کنگاور سکنی داشتیم با او رفت و آمد میکردم و از مصاحبتش فیض میبرد م.

محمد احسان را همان روزهای اول پیش دکتر متخصص کودکان بردم.چندنوع شربت تقویتی برایش نوشت که ضعف مفرطش را برطرف نماید.سپس مرا ارجاع داد به پزشک متخصص گوش و حلق و بینی. پس از چند جلسه شستشوی گوش و تزریق آمپولهای آنتی بیوتیک حال طفلکم کاملا بهبود یافت و آبی هم زیر پو ستش دوید.دیری نپائید که رنگ و رویش برگشت به وضع سابق ولپهایش گل انداخت و تپل مپل شد.

نرگس و مهدی هم بعد از چندروز که درست تغذیه شدند،بتدریج پرده ای گوشت گرفتند و مثل سابق سرحال و قبراق شدند.

حسین یکهفته بعد بما پیوست .البته قبل از آن هم بصورت تلفنی چند باری با ما تماس گرفته بود و گفته بود که برادرش مصطفی را پیدا کرده ونزد اوست. تقریبا همه چیز روی روال خوبی بود بجز آنکه از پدر خبری نداشتیم .هر کجا میشنیدیم کسی از اهالی قصرشیرین به کنگاور آمده به دیدارش میشتافتیم و جویای احوال پدر میشدیم اما متاسفانه هربار نومید تر از قبل به خانه باز میگشتیم .هر روز که میگذشت من بیشتر از قبل فکر میکردم که دیگر پدر را نخواهم دید و حتی کارم بجائی رسیده بود که آرزو میکردم اسیر شده باشد چون در آنصورت لااقل خیالم راحت بودکه زنده است. .عفریت یاس بر وجودم چنگ انداخته بود و داشت عصاره حیات را از تک تک یاخته هایم میمکید و به بیرون تف میکرد.بی اطلاعی ازحال و احوال پدر خیلی آزارم میداد وخواب و خوراک را از من گرفته بود .حس میکردم نیمی از وجودم را گم کرده ام و تا ابد ناقص خواهم ماند.از این وحشت داشتم که هرگز از سرنوشت پدر اطلاع پیدا نکنم و در همین بی خبری بمیرم.

مادر و خواهرهایم نیز حالی بهتر از من نداشتند.سردی و رخوت عجیبی بر زندگیمان سایه افکنده بود .هیچ خنده ای از ته دل بر نمیخاست و هیچ دقیقه ای از ساعات تنهائیمان بی یاد پدر و غم فقدانش سپری نمی شد. هر شب دیدن خوابهای پریشان آزارمان میداد و صبح روزبعدش هیچکداممان جرات تعریف و باز گو نمودن آن کابوسها را که عموما تصویری جانگداز و غم انگیز از پدر را در خود داشت نمی کردیم. هیچکدام از ما حال و روز خوشی نداشت .زندگیمان جهنم شده بود . گذشت هر شبانه روز ما را نومید تر میکرد .حال آدمی را داشتیم که عزیزش دررودخانه ای عمیق سقوط کرده و زیر آب رفته است و او چشمش به سطح آب است تا شاید حبابی که نشان از تنفسی باشد آشکار گردد و او بتواند پیکر عزیزش را قبل از آنکه دیر شود از آب بگیرد.آری ما همه چشم به راه بودیم و لی هرروز که میآمد و میرفت بیشتر از زنده و سالم بودن پدر مایوس میشدیم . هنگامی که با مادر و خواهرهایم دور هم مینشستیم و در باره پدر صحبت میکردیم هیچکداممان قادر نبودیم جلوی اشکهای خود را بگیریم .حتی بارها حال مادر بد شد و مجبور شدیم او را به درمانگاه برسانیم.

 ############ ########### ######

قیامتی بود که بیا و ببین...توی بازار کنگاور ،در مراسم تشییع پیکر پاک یک شهید رزمنده ،مردم زیادی اجتماع کرده بودند.ازدحام به اندازه ای شدید بود که توی آن هوای سرد پائیزی هم آدم احساس گرما میکرد و عرق میریخت.از بیم آنکه نکند برزمین سقوط کنم و آسیبی به محمد احسان برسد خودم را به کناره دیواری رسانده و همانجا به نظاره کردن جمعیت عزادار مشغول شدم. در حالیکه به سینه میکوفتم اشکهایم روان شد و و بگریه افتادم.مادر و خواهرهای آن شهید بقدری ناخن بر صورت خودشان کشیده بودند که خون از گونه هایشان سرازیر بود. نفسم داشت بند میآمد. غم دنیا روی دلم تلنبار شده بود و آنهمه اشک هم نمیتوانست از سنگینیش بکاهد . بغض داشت خفه ام میکرد .باآنکه های و های میگریستم اما هنوز بغض فرو خورده و نشکسته ای وسط گلویم مثل گلوله ای از سرب نشسته بود و آزارم میداد. عجیب بود .حقیقتا گاهی اوقات تصور میکردم لوله نایم گره خورده و راه تنفسم را بطور کامل سد نموده است.مگر میشد؟...مگر میشد گریه کنی و هنوز بغض داشته باشی؟...مگر میشد غمی تا این حد کشنده و شدید باشد که جسم را نیز تااین حد تحت تاثیر قرار دهد و توان تنفس را از آدمی بگیرد؟به خویشتن نهیب زدم و بخاطر ضعف و ناتوانیم خودرا سرزنش کردم.در تنگنای کشنده ای گیر افتاده بودم .نگاهی به صورت شیرین و معصوم محمد احسان انداختم و باخود گفتم:

- آخر این کودک چه گناهی دارد صدیقه؟ کمی به خودت بیا زن...برخود مسلط شو.اگربلائی سرت بیاید که باعث آن ضعف نفست باشد مدیون بچه های خردسال و معصومت هستی.

این تفکرات باعث شد کمی بر خودغلبه یافته ،آرام شوم و از شدت ناآرامی و تالمات روحی که داشت بر جسم و جانم تاثیر سوء میگذاشت کاسته شود .شکر خدا را بجای آورده و دست دعا به آسمان بلند کردم:

- خدایا قسمت میدهم به خون این شهیدگلگون کفن و همه شهدای اسلام و ایران که پدرم را صحیح و سالم به آغوش خانواده اش باز گردانی...آمین.

تابوت آن جوان شهید روی دوش مردم عزادار بسوی گلزار شهداپیش رفت و من نیزقطره ای شدم در آن دریای خروشان.

##########№########№###№######

درب حیاط راپشت سرم بستم و وارد خانه شدم .مسیری طولانی را همراه مردم تشییع کننده پیموده بودم و شدیداًاحساس حستگی و کوفتگی میکردم. فی الواقع روی پاهایم بند نیودم .مادر شماتتم کرد که:

- آخر تو با این پاهای ناراحت و درد زانو که واجب نبود پابپای مردم راه بروی .والله خداهم راضی نیست به این زحمت و مشقت .بچه کوچک داری .فکر او باش .اگر زمینگیر شوی زبانم لال،کی میتوانداز بچه های قدونیم قدت نگهداری کند؟

- شما درست میگوئی ولی خیلی خسته ام مادر جان.حواست به احسان باشد تا قدری استراحت کنم.

پس از سپردن محمد احسان به مادر،سلانه سلانه خودم را به اتاقی که نورگیر بود رساندم و برای فرار از سرما زیر شعاعی از نور خورشیدکه روی فرش افتاده بود خودم را روی زمین پهن کردم و‌پس از آنکه جفت دستهایم را پشت سر برده وپنجه هایم را در هم قفل کردم .تدریجا احساس راحتی، رخوت و گرمائی دلنشین بسراغم آمد و مرا درخوابی عمیق غرق نمود..

 درمیان فضائی لایتناهی که غرق روشنایی و گرمابودو از درون یک منبع فروزان و بسیار خیره کننده که معلوم بود سر چشمه ی تمامی آن انوار درخشان و گرما بخش است پدر را دیدم که بسمت من آغوشش را باز کرده و لبخند میزند. از همه سو صدای خواهرانم را میشنیدم که مشعوفانه فریاد میزدند: با با آمده...باباآمده.قربانت بروم بابا،فدایت شوم . و صدای مادرم را شنیدم که میگفت : اصغر، دردت روی سرم کجا بودی تا حالا؟تو که ما را نصف جان کردی تصدقت گردم! تو که نمیدانی چه زجری کشیدیم در این مدت!

صداها باهم مخلوط میشدند و پژواکشان در میان هم میپیچید و پدر همچنان با آغوش باز داشت جلو و جلوتر میآمد .معلوم بود که مشتاقانه میخواهد مرا در بر بگیرد.حالی خوش داشتم .خیلی خوش. ولی یک جورهائی انگارمیدانستم که خوابم و همه چیز غیر واقعیست .بااین وجود بقدری خوش میگذشت که تکان نمیخوردم و قدم از قدم بر نمیداشتم که نکند از خواب بیدار شوم و از دیدن چهره نورانی و زیبای پدر باز هم محروم بمانم.

با خود گفتم:

- کاش خواب نبودم ...حیف،حیف!

پدر همینطور داشت نزدیک میآمد و من انتظار شیرینی را تجربه میکردم .انتظاری که راضی بودم تاابد طول بکشد.بعد او کنارم ایستاده بود و داشت توی صورتم خنده میپاشید .ته دلم دوست داشتم دستها را دور گردنش بیاندازم ولی قادر به حرکت نبودم.پدر کف دست راستش را پیش آورد و روی گونه هایم گذاشت .داغی دلپذیری که از دستش به پوست گونه ام میرسید با سرعتی عجیب در خون همه رگها و مویرگهایم دوید و به کل تنم گرمائی بخشید که هرگز تجربه اش نکرده بودم .خیره به صورت زیبا و باشکوهش نگریستم .همان صورتی که منبع دریافت معنای تمامی لغات مبهم زندگیم بود و همواره مفاهیمی را که در قالب کلمات نمیگنجیدند از میان خطوط اسرار آمیز آن کشف مینمودم.

لبانش آرام جنبید و نجواکنان گفت:

- صدیقه جان...دختر نازنین بابا.

بگریه افتادم و با کلماتی شکسته لب به شکوه و گلایه گشودم:

- بابا،کجا بودی ؟ غم دوریت خاکستر نشینم کرد.

همینکه بازهم یادم افتاد دارم خواب می بینم از شدت گریه ام کاسته شد ،با اوصورت به صورت شدم و بوئیدمش و آنگاه با خود گفتم : نه ، این دیگر نمیتواند رویا باشد. این بوی خوب پدر است .قدرت حرکت در دستانم پدید آمد و توانستم محاسنش را لمس نموده و زبری آن را زیر انگشتانم احساس کنم. داشتم اطمینان حاصل میکردم که خود خودش است . آرامشی به دلم راه یافت و با ایمان به اینکه در عالم واقعیت هستم سعی کردم حرکات بیشتری از خود بروز دهم.دست پدر را که روی گونه ام بود میان دودستم گرفته ،به لبانم نزدیک کردم و بوسه ای بر آن نشاندم و آنگاه که بوسه پدر بر پیشانیم نشست چشمانم را باز کردم و اورا دیدم که کنارم نشسته و مهربانانه مرامینگرد.

ناباور و حیران نیم خیز شده و سر جایم نشستم . نمیدانستم که هنوز خوابم یا بیدار.نگاهی دقیقتر به اطرافم کردم.توی خانه بودم و مادر و خواهرهایم،حسین و فرزندانم،همه و همه در دو سویم نشسته بودند. لحظاتی دیگر سپری گشت تا من از آن حالت منگی خارج گردم و بتوانم باور کنم که کاملا بیدارم ولی با وجود این باورش برایم سخت بود که پدر را پس از آن دوران هجران زجر آور و سخت،زنده و سالم، کنار خود میبینم...

در حالیکه لبانم میلرزید و از فرط هیجان قادر نبودم چیزی بگویم خودرادر آغوشش رها کردم و در حالیکه سرم بر شانه های سترگش بود های های گریستن آغاز کردم.

#№#######№#################№###

 نمیخواستیم اذیت شود .همه با هم قرار گذاشتیم که دیگر از جفائی که از دوری وی متحمل شده ایم حرفی نزنیم و فعلا سئوال پیچش نکنیم. فعلاً بگذاریم کمی استراحت کند و هر وقت که خودش حوصله داشت پای صحبتش بنشینیم.

اولین نهاری را که حسابی به تنمان چسبید آنروزبا لذت تمام خوردیم و همانوقت از پدر قول گرفتیم که سر فرصت همه چیز را برایمان تعریف کند.

ساعتی پس از صرف نهار،حسین و سید اسدالله پدر را همراهی کرده وبه حمام عمومی شهر رفتند تا تن و بدنی صفا بدهند. خواهرم طاهره از البسه سید اسدالله چند تکه را که اندازه پدر بود توی بقچه ای گذاشت و به او داد که نو نوار شود و از شر لباسهای کثیف،کهنه و وصله داری که به تن داشت خلاص گردد.حتی سفارش کرد که لباسهای کهنه را همانجا بیاندازد داخل آشغالدانی و آنها راهمراه خوشان باز نگردانند. از حمام که برگشتند من بچه ها را برداشتم و به پارک بردمشان تا پدر بتواند در سکوت خانه چرت دلچسبی بزند و تجدید قوائی بکند.

دم دمهای غروب که به خانه بازگشتیم او از خواب بیدار شده بود و داشت خودش را برای نماز مغرب آماده میکرد. به پیشنهاد سید و به شکرانه سلامتی پدر ،همانجا توی هال نماز مغرب را به جماعت برگزار کردیم و پس از مشاهده اخبار تلویزیون و خوردن شام مختصری که مادر و طاهره تدارک دیده بودند نگاهی به چهره پدر انداختم تا از کم و کیف احوالش آگاه شوم. اثر زیادی از خستگی در صورتش ندیدم و فهمیدم که حالاوقتش است و میتوانیم پای صحبتش بنشینیم.از او پرسیدم:

- بابا...حوصله داری داستان خروجت از قصر را برایمان تعریف کنی؟

پدر اعلام آمادگی کرد . بسرعت همگی اورا دوره کردیم و سراپا گوش شدیم.

 فصل دهم:

( فرجام )

 تنها مانده بودیم. یقین داشتیم که توی همه شهر بجز من و شریعت کسی باقی نمانده است. قصرشیرین دیگر جای ماندن نبود .میدانستیم که از این ببعد عراقیها اگرحتی سایه ای از یک ایرانی ببینند با گلوله سوراخ سوراخش میکنند چون میدانند اگر کسی در شهر باقی مانده باشد یا برای خروج از شهر مشکلی داشته ویا قصد مبارزه دارد.

با شریعت نشستیم و مشورت کردیم . قرار بر این شد که نگذاریم شب صبح شود و هنوز توی آن خانه نشسته باشیم . آری...هر طور که شده باید با تاریک شدن هوا قصررا ترک کرده و خودمان را نجات میدادیم.

نماز مغرب را که خواندیم کمی نان خشک آب زده با مقادیری خرما خوردیم تا برای راهپیمائی طولانی که در پیش بود قوت و قدرت کافی ذخیره کنیم،آنگاه کوله ای را از غذا و آب پر کردیم .اسلحه هایمان را روی دوشمان انداختیم ،فانوسقه ها را همراه با چند خشاب اضافه و نارنجک به کمربستیم ودر حالیکه (وجعلنا) بر زبانمان جاری بود در دل تاریکی وارد حیاط خانه شدیم.ابتدا من درب خانه را گشودم و بدقت بیرون را پائیدم .کوچه کاملا تاریک وخلوت بود . صدای شریعت را از پشت سرم شنیدم :

- الآن احتمالا ساعت شامشان است حاج اصغر.فرصتی بهتر از این دست نمیدهد.باید شتاب کنیم.

از امنیت کوچه که اطمینان حاصل کردم بااشاره دست از شریعت خواستم که بدنبال من از خانه خارج شود:

- بسم الله الرحمن الرحیم.

بی آنکه کوچکترین درنگی داشته باشیم و یا از احتمال دیده شدن بهراسیم بسرعت طول کوچه را پیمودیم. گاهی اوقات آدم مجبور است خودرا بدست تقدیر بسپارد ،خوشبین باشد و فقط به احتمالات خوشایند بیاندیشد. انتهای کوچه ایستادیم .چشمها و گوشهایمان را تیز کردیم که اگر حرکت مشکوکی را متوجه شدیم سریعا پنهان شویم . با سرعتی که حتی درنظر خودمان هم اعجاب آور بود کوچه ها را یکی بعداز دیگری پشت سر گذاشتیپیم .انرژی شگرفی در خود جس میکردم که تا آن لحظه بی سابقه بود .تو گوئی دعاهای من و شریعت اثر معجزه آسایش را گذاشته بود و خداوند از قدرت لایزال خود بما دونفر اعطا کرده بود تا بتوانیم از مهلکه بسلامت بگریزیم و بقول معروف کم نیاوریم. دخترم ،انسان تنها در موقعیتهای سخت طاقت فرساست که امدادهای خداوندی را درک میکند و میفهمد که خودش هیچ نیست و هرچه هست از منشاء لایزال خالق میباشد.توکل به خدا،معجزه گریست بی همتا . باور اینکه ماهیتی مقتدرو محیط برامور مدد دهنده انسان در تنگناهای زندگانیست نعمتیست که اگر نصیبت شود هرگز خودرا بیکس و تنها نمیبینی .این باور ،یاورت میشود،آنهنگام که ازآدمیان همنوع خود کلا نومید و مایوس میشوی و یا همچون بره ای بی پناه و ضعیف خودرامیان دسته ای از گرگان درنده و بی شفقت که نام انسان را بر خود نهاده اند آسیب پذیر می یابی .

تعجب من از آن روی شدت بیشتری میگرفت که درد مزمن زانوانم را نیز که هنگام پیاده رویهای طولانی برمن عارض میگشت ،درآن موقع درمان شده یافتم و در ماهیچه و استخوانهایم استحکام و قدرت جوانی را پس از سالیانی طولانی مجدداً تجربه نمودم .نه...من جوان نشده بودم و هنوز همان مرد شصت ساله ای بودم که همیشه یک زانو درد موذی و مزمن در مواقعی آزارش میداد ولی چون در آن موقعیت حساس نیاز جدی و بی چون و چرا به نیرو و توان جهتِ تحرک بی وقفه و مدام داشتم،بدنم هم ناز کردن را کنار گذاشته بود و خداوند با کرامتش داشت یاریم میداد.

از خیابان نخست بسلامت عبور کردیم . در قسمتی از آن چند خودرو وجود داشت که عده ای عراقی در اطرافشان پرسه میزدند . البته بدلیل تاریکی مطلق هوا ونبودن ماه در آسمان از انظار نهان بودیم و کسی نمیتوانست مارا ببیند.در خیابانهای بعدی هرجا اثری از سرباز ،کامیون ،تانک و نفر بر یا هر وسیله نقلیه دیگری میدیدیم در پناه دیواری خودرا پنهان میکردیم تا خطر رفع شود و آنگاه حرکت را از سر میگرفتیم.به نزدیکیهای حمام خودمان که رسیدیم دلم بد جور گرفت.برای لحظاتی ایستادم و ساختمان حمام را نگاه کردم .میخواستم تصویری ماندگار از محلی که سالها محل کسب رزق و روزی خانواده ام بود در ذهن ثبت کنم ،شاید هرگز نمیتوانستم برگردم ،کسی نمیدانست.

حوالی مسجد کوچیکه مجددا جمعی از عراقیها را دیدیم .گویا آنجارا هم مقر خودشان کرده بودند چون بر خلاف بقیه ساختمانهای متروکه چند لامپ در آن روشن بود و موتور برق پر سرو صدائی داشت کنارش کار میکرد.شریعت باناراحتی گفت:

- حتم دارم فرشهای مسجد را هم به یغما برده اند ،مخصوصا آن دو تخته فرش نفیس دست بافتی که حاجی صبائی هدیه داده بود.گمان نمیکنم این لاشخورها بتوانند از آنها بگذرند و حرمت مسجد را نگاه دارند.هر کدام از آن فرشها یک پیکان میارزند...نمی ارزند حاجی؟

درست میگفت .دوتخته 12 متری فرش کاشان اصل آنتیک توی صحن مسجد پهن بود که لنگه اش توی قصر پیدا نمیشد.جاجی صبائی خدابیامرز وقتیکه آنها را با دستان خودش انداخت توی صحن سفارش کرد که مواظبتشان کنیم و حالا بعثیهای کافر احتمالاً بعنوان غنیمت آنها را به بغداد میبردند .

مسجد کوچیکه را رد کردیم وحدودنیم ساعت دیگر با زحمت فراوان از لابلای نیروهای دیگری که در جای جای مسیرمان مستقر بودند عبور کردیم تا به حوالی پل نصر آباد رسیدیم و چون آنجا را خاموش و خلوت یافتیم در پناه نیزارهای کناره الوند قدری استراحت کردیم .سکوتِ آن محل که گهگاه باصدای قورباغه های کنار آب وزنجره های میان بوته ها شکسته میشد به ما قدری قوت قلب داد. دلم میخواست کمی آنسوتر از نیزار کنار رود روی خاک مرطوب دراز بکشم ،چشمها را ببندم وزیر نسیم خنکی که از جانب الوند میوزید افکارم را رها کنم و این کار را مثل کاری که انجامش انگار واجب بود انجام دادم .فقط چند ثانیه توانستم رهائی اندیشه و بی زمانی را تجربه کنم و همه جارا خالی از زشتی و پلیدی متصور شوم. دنیا با ذات بهشتی و ملکوتیش و خالی از هوشهای منحرف و مخربی که همه چیز را به گند کشیده اند چقدر زیبا بود..آری دنیا همچنان زیبا و شکوهمندبود چون ذات ملکوتیش هرگز خدشه دار نمیشد. گرچه هوشهای منحرف و شیطانی پی در پی می آیند ، رشد میکنند ، خرابی و نکبت ببار میآورندو در نهایت مرگ آنها را میبلعد ولی فطرت پاک دنیا استواراست و هرگز خدشه ای بر آن نمی افتد چون همیشه بلاواسطه به خداوند متصل است.

روبه شریعت کرده و گفتم:

_این قورباغه ها و جیر جیرکها هم عجب عالمی دارند سید .بیشه را روی سرشان گذاشته اند از بس که سرو صدامیکنند.شاید دارند همدیگر را به ضیافتی دعوت میکنند ...

- حاجی وقت تنگ است ها...نرویم؟

اصدای شریعت بمرا از عاام خیال بیرون کشید .

براه افتادیم و آمدیم بالای پل .حالا باید از عرض جاده میگذشتیم و از مسیری که من با آن کاملا آشنائی داشتم خودرا به سرپل میرساندیم .بطور حتم این سخت ترین عبور آن شب بود چون محال بود پل نصرآباد نگهبان نداشته باشد. حتی شاید بیشتر از یک نفر .سرم را کمی از لبه سیمانی بالا آوردم و قسمت جنوبی پل را دید زدم .اشتباه نکرده بودم ، دو نگهبان مسلح در دوسوی جاده و در منتهی الیه قسمت جنوبی مشغول قدم زدن بودند .نمیتوانستیم از پل بگذریم .تنها راه چاره مان این بود که قدری درحاشیه رود خانه راه بپیمائیم و چند متر آنور تر ،یعنی در جائی که صدای احتمالی شالاپ شولوپ آب بگوش نگهبانها نرسد تن به رود خانه بزنیم و خودمان را به آنسویش برسانیم. همین کاررا کردیم و در حین عبور بدلیل عمق زیاد آب پای شریعت سر خورد و اسلحه اش در رودخانه افتاد. شریعت بزحمت توانست مجددا سر پا بایستدولی پیش از آنکه بتوانداسلحه اش را بگیرد جریان آب آنراباخود برد و در نقطه ای نامعلوم غرق کرد.

در سمت دیگر رود از آب خارج شدیم و کمی نشستیم . شریعت شدیدا ناراحت بود و من در سکوت شانه هایش را گرفتم بعلامت اینکه جای ناراحتی نیست و پیش آمدیست که رخ داده . فکر میکردیم خطر را ردکرده ایم ولی زهی خیال خام!حتی پس از پل و درست لبه جاده دو نگهبان دیگر هم ایستاده بودند و موقعیتشان طوری بود که سد راهمان بودند .توی دلم بی اختیار به فرماندهی که این آرایش را برای پاسداری نگهبانان جاده طراحی کرده بود آفرین گفتم.بالاخره آدم بعضی اوقات میتواند حتی از دشمنش هم درسهای آموزنده بگیرد. خلاصه...موقعیت پیچیده ای بود.آن دو نگهبان دقیقا جایی ایستاده بودند که مسیر ناگزیر و بی بدیل عبور ما بود و اگر میخواستیم برویم باز هم میبایست راه دورتری را بسمت غرب رودخانه پیش میگرفتیم و از خیلی آنسوتر راهی جدید بطرف جاده پیدا میکردیم . نیاز نبود که با شریعت کلمه ای رد و بدل کنم چون او هم هر چه را من میدیدم میدید. اینجا دیگر خودم را خیلی تنها حس میکردم چون شریعت بدلیل ناآشنائی با منطقه،نمیتوانست ایده ای ارائه دهد و چشم امیدش به من و تدابیری بود که باید ارائه میدادم تا از ناحیه خطر عبور کنیم.نگاهش که میکردم وچهره هراسانش را که میدیدم دلم بحالش میسوخت و باخودم فکر میکردم که حالا پدرو مادرش چه حالی دارند و چه میکشند ؟ توجهم بسمت ساختمان کافه ای که در سینه تپه مشرف به رودخانه قرارداشت و حالا ظاهرا متروک بنظر میرسید جلب شد .مسلما اگر در این تاریکی مطلق کسی در آن ساختمان میبود باید چراغ،فانوس یا شمعی روشن میکرد. باید از تپه بالا میرفتیم.ریسک بود ولی چاره ای نداشتیم .من فرض را بر این گذاشته بودم که ساختمان کافه خالیست و تصمیم داشتم از پشتش عبور کنیم و پس از طی نمودن مسیری طویل و پائین رفتن از شیب بعدی تپه در جائی دورتر از محل نگهبانی سربازان ،جاده را قطع کرده و به آنطرفش برسیم . در حقیقت این تنها گزینه بود و باز هم توکل و امید به امداد خداوندی تنها امیدمان بود.فاصله مان با عراقیها زیاد نبود.نه تنها نمیتوانستیم باهم صحبت کنیم بلکه اگر صدائی از تماس اسلحه ،کوله ها و فانوسقه و نارنجکهایان ایجاد میشد ،صدای بعدی که میشنیدیم و در حقیقت آخرین صدائی که بگوشمان میرسید رگبار شلیک بعثسها بودو یک عاقبت خونین و دردناک برای مادو نفر.کمال احتیاط و نرمش را در حرکت بخرج دادیم و خودمان را به پشت ساختمان کافه رساندیم . آنجا توانستیم چند لحظه توقف کرده و نفسی تازه کنیم. خوشبختانه حدسم درست درآمده بود و ساختمان خالی بود . کافه ای که همیشه از نامش تنفر داشتم حالا جان پناهم شده بود.بهر حال ساختمانها که گناهی ندارند این آدمها هستند که از اماکن استفاده نادرست میکنند .آن کافه در زمان رژیم شاه پاتوق عرقخورهای قهارشهر بود و چه خانمانها که بواسطه فسق و فجور در همین کافه بر باد نرفته بود.بارها شنیده بودم مردان مست و لایعقل نیمه های شب به خانه آمده و همسران بیچاره شان را بباد کتک و ناسزا گرفته بودندو خیلیهایشان کارشان به طلاق ه کشیده شده بود. حتی یک مورد قتل هم بر اثر عوارض مستی یادم مانده بود.و حالا آن ساختمان پرشر و شور و بدنام ساکت و خاموش ایستاده بود و درحالیکه به نفسهای بریده ما گوش میداد ما را از چشم نامحرم دشمن مخفی نگاه میداشت.بعد از تجدید قوا به حرکت ادامه دادیم .همه انرژیمان را جمع کردیم و شیب تند تپه را یک نفس رو به بالاپیمودیم.در خط الراس تپه کارمان تاحدودی به مشکل برخورد.بااشاره به شریعت فهماندم که باید سینه خیز برویم اما سینه خیز رفتن مشکل سر و صدای وسایل همراهمان را ایجاد میکرد و این نکته را شریعت با زبان اشاره بمن فهماند.قدری در منتهی الیه شیب روبه بالای تپه مکث کردیم . صداهای عراقیها را که گفتگو میکردند میشنیدیم .نسیم نسبتا خنکی شروع به وزیدن کرد.پیدا بود که موقع مناسب همان وقت است چون نسیم و جهت آن بسود ما بود.آن باد ملایم کمک میکرد که صداها ی ناشی از حرکت ما به سمت مخالف برود .اینرا از قوت گرفتن صدای عراقیها فهمیدم. درنگ جایز نبود.بسرعت ادامه دادیم و بصورت سینه خیز خط الراس تپه را طی کرده و به شیب منفی رسیدیم.

در شیب منفی اوضاع بمراتب ایده آل تر بنظر میرسید. نگهبانان عراقی تا اندازه دلگرم کننده ای دور بودند و من فکر کردم میتوانیم بااحتمال خطر کمتری از تپه سرازیر شویم وخودمان را به جاده نزدیک سازیم . باد هنوز میوزید و حتی کمی شدت گرفته بود که جای خوشحالی داشت زیرا باعث میشدمطمئن شویم که صداهای ایجاد شده ناشی از تحرک ما بگوش عراقیها نمیرسد.معادله ساده ای بود .چون ما صدای آنها را خیلی ضعیف میشنیدیم پس آنها هم به همان نسبت صدای مارا ضعیف میشنیدند ولی باز هم چون احتیاط شرط عقل است هردویمان حداکثر کوشش را برای حرکت در سکوت به خرج میدادیم.

راحت و بی دردسر به پائین تپه رسیدیم .همانجا نشستیم که تجدید قوائی کنیم و باتمرکز و حوصله بیشتری بقیه راه را تا لبه جاده و آنطرف آن ادامه دهیم .فاصله زیادی با جاده نداشتیم ولی با عراقیها فاصله مان تقریبا زیاد بود و همین بما دلگرمی میداد که تقریبا از خطر جسته ایم و بزودی در موقعیتی ایمن تر قرار میگیریم و با اضطراب کمتری به مسیر ادامه میدهیم.حالا تنها مشکلی که موجب می شد نتوانیم از جاده عبور کنیم این بود که روی سربازان عراقی به سمت آن قسمتی از جاده بود که قصد داشتیم قدم درآن بگذاریم.آن دو نگهبان ایستاده بودند، سیگار میکشیدند ودر حین گفتگو جاده را مینگریستند. دهان به گوش شریعت چسباندم :

- جاده را اگر بسلامت رد کنیم گوئی نصف راه را رفته ایم چون یکی از خطرناکترین مراحل است.چشمانمان باید به آنها باشد .بمحض آنکه رویشان را بهر دلیلی برگردانندو من به پشتت زدم با حد اکثر سرعت ممکن حرکت میکنیم .

انتظارمان زیاد طول نکشید .نگهبانان روی پل آنها را صدازدند.نمیدانم به چه دلیل ،ولی هردویشان بطرف پل براه افتادند. فرصت طلائی مورد نظرمان فرا رسیده بود و بیش از این درنگ جایز نبود. آرام به پشت شریعت زدم و حرکت کردیم. چند لحظه بعد در آنسوی جاده بودیم .آنطرف مکثی نداشتیم بلکه راهمان را ادامه دادیم و آنقدر رفتیم که کاملا از جاده فاصله گرفتیم .

ساعتی بعدکه به نزدیکیهای روستای سید خلیل رسیدیم تصمیم گرفتیم چند دقیقه استراحت کنیم .ناگهان نور یک جیپ نظامی را از دور دیدیم .خوب شد که فکرم کار کرد و همان لحظه با عجله گفتم:

- سید فانوسقه ات را باز کن ،بی معطلی... و حرکت کن ....

خودم هم بلافاصله فانوسقه ام را باز کردم و همراه با اسلحه ام کنار هم روی زمین گذاشتم.حالا فقط کوله همراهم بود. باتفاق شریعت از محلی که نشسته بودیم دور شدیم .همانطور که حدس میزدم دیده شدیم و فرمان ایستی بزبان عربی بما داده شد .شریعت گفت:

- اسیر شدیم حاجی!

- نترس .تومحمد چوپانی ومن رحیم دکاندار،یادت باشد.

ایستادیم و دستهایمان را بعلامت تسلیم بالا بردیم.نور افکنی را که به جیپ وصل بود درست توی چشمانمان انداختند و صدایی از پشت نور به عربی پرسید:کی هستید؟

- محمد...راعی...

- رحیم ...دکاندار...

شریعت معنای عربی چوپان را بلد بود ولی من فقط به اسم دکاندار اکتفا کردم چون دکان یک لفظ عربیست و برایشان مفهوم بود.

برخلاف انتظارمان زیاد قضیه را جدی نگرفتند .حتی چهره هایشان را هم ندیدیم چون جیپ در میان حیرت و ناباوری ما بسرعت دور شد ود رحین دور شدنشان صدای آواز و خنده هایشان را شنیدم و ضرب گرفتنشان را روی چیزی.شاید مست بودند و بهمین دلیل قضیه را راحت و به شوخی برگزار کردند. نمیدانم ولی بخیر گذشتن این برخورد جراتمان را زیاد کرد .شریعت خواست بطرف محل انداختن فانوسقه ها و اسلحه من برگردد که ازجهت مخالف جیپی که رفته بود صدائی بگوشمان خورد.صدای یک موتور سیکلت بود که داشت نزدیک میشد .همانجا بحالت ایستاده ماندیم و باز هم دستانمان را بالا بردیم .کم کم نور موتورسیکلت پدیدار شد در حالیکه یک جیپ هم پشت سرش بود .هردو کنار ماایستادند.موتور سوار چیزی نگفت اما درجه داری که کنار راننده جیپ نشسته بود به کردی هویتمان را پرسید.اینبار من بجای هردویمان جواب دادم:

- من رحیم هستم .د کاندارم و این هم محمد است که زراعت میکند.

باور کنید نمیدانم چرا اینبار شغل شریعت یا همان محمد را چوپان نگفتم .گرچه مهم هم نبود.درجه دار کرد پرسید:

- دارید به سرپل میروید؟ از دست عراقیها فرار میکنی رحیم؟

- بله ...به سرپل میرویم.امروز همه مردم قصر را نیروهای خودتان بردند ولی برای ما جا نبود مجبور هستیم با پای خودمان برویم .

- آزادید ...میتوانید بروید.گویا خیلی خسته اید،بیائید بالا تا کمی شما را نزدیک کنیم .

میدانستم با سوار شدنمان اسلحه و فانوسقه ها را از دست میدهیم ولی اگر هم سوار نمیشدیم حتما بما مشکوک میشدند و بهمین دلیل هردویمان سوار شدیم و جیپ حرکت کرد.درجه دار پرسید:

- محمد چرا ریش داری؟ شکلت به پاسدارها میخورد،مواظب باش ...

شریعت عاقلی کرد و فقط خندید چون او کردی بلد نبود واگر جوابش را به فارسی میداد آن درجه دار شک میکرد و برایمان گران تمام میشد

من بلافاصله گفتم:

- اتفاقا محمد اهل ریش گذاشتن نیست ولی تیغ و دستگاه ریش تراش نداشت

درجه دار کرد برگشت،بادقت بیشترنگاهی بمن و شریعت انداخت وگفت:

- تو که داشتی ،به محمد هم میدادی .

- آخر ما باهم زندگی نمیکنیم ...توی راه او را دیدم و رفیق شدیم ...

خدا کمک کرد که مکالمه مان زیاد ادامه دار نشد وگرنه حتما یک جائی لو میرفتیم و کار خراب میشد.جیپ به یک دو راهی رسید که یک سمتش به مقر عراقیها میخورد و سمت دیگرش بطرف بازی دراز میرفت.درجه دار دستور توقف دادو خطاب بمن گفت:

- محمد!... تا سرپل راه زیادی مانده.همه مثل ما نیستند که اذیتتان نکنند .جوری بروید که عراقی شمارا نبیند .عراقی خوب دارد و بد دارد.خداحافظ.

پیاده شده وتشکرکردیم .ترسیدم لهجه شریعت از خداحافظیش پیدا باشد ولی شریعت گفت: شکراً منهم گفتم : ممنون و براهمان ادامه دادیم .

جیپ که کاملا دور شد از شریعت پرسیدم:

- حالا چرا به عربی گفتی؟

- حاجی ...حواسم جمع است.اگر یک اصطلاح رایج فارسی را برای تشکر بکار میبردم حتما به کرد نبودنم پی میبرد ولی با گفتن شکراً نگذاشتم متوجه شود چون چه کرد و چه فارس الفاظ عربی را تقریبا به یک صورت ادا میکنند.

به هوش و درایتش درود فرستادم و گفتم:

- درهرصورت این دوبار را خداکمک کرد که گیر نیافتادیم ولی دیگر نباید عراقی جماعت مارا ببیند. معلوم نیست دفعه بعد بقول آن درجه دار کرد طرفمان عراقی خوب است یا عراقی بد!

- چشم حاجی ،حواسم هست .ولی من آخرش نفهمیدم،چوپانم یا زارع!؟

- حالا چه فرقی دارد؟ هم کشاورزی میکنی هم گاو وگوسفند داری! مگر نمیشود ؟!

_چرا نشود...حلال بودن کسب مهم است نه اسم و رسمش.

_اصلا دفعه بعد شما محمد، معلم باش و من رحیم ، دکاندار.موافقی؟

شریعت درحالیکه میخندید سری بعلامت موافقت پائین آورد و بعد بیاد اسلحه و فانوسقه ها افتاد:

- دیدی چطور مفت و مسلم اسلحه ها و مهماتمان را از دست دادیم؟

- چه میشد کرد سیداولاد پیغمبر.چاره ای نبود.نمیتوانستیم سوار جیپ نشویم.قسمت بود که جابگذاریمشان.عمدی که نبود.

خیلی راه رفتیم .فکر کنم از لحظه ای که خانه محل اختفایمان را ترک گفته بودیم بیشتراز چهار،پنج ساعت میگذشت .نمیدانم چه ساعتی خانه را ترک کرده بودیم ولی از محدوده کوه بازی دراز که عبور کردیم ساعت مچیم سه نیمه شب را نشان میداد.خیلی خسته بودم و حس میکردم بند بند مفاصل هردوپایم دارد از هم بازمیشود.پیشنهاد کردم چند دقیقه استراحت کنیم چون از زمان پیاده شدن از جیپ تا آن هنگام، چون شاد و سرحال بودیم بی وقفه راه پیموده بودیم.هردویمان روی تخته سنگ بزرگی نشستیم وبعدش شریعت دراز کشید.روحیه مان قوی تر از قبل بود .قسمت زیادی از راه را پیموده بودیم .شاید نصف کمتر راه را ولی بادور شدن از قصرشیرین دیگر زیاد مهم نبود که به روشنی هوا میخوریم یا نه چون احتمالا از تعدادگشتیهای عراق کاسته میشد و راحت تر میتوانستیم به راهمان ادامه دهیم.البته پس از آن دوباری که گزندی از جانب عراقیها ندیده بودیم تا حدود زیادی دلگرم و نترس شده بودیم و به اندازه قبل از برخورد کردن با گشتی هایشان هراس نداشتیم.گرچه هشدار درجه دار کرد در مورد حذر کردن از برخورد مجدد با عراقیها را هنوز بخاطر داشتم ولی باز هم ته دلم زیاد قضیه را جدی نمیدیدم و همین موجب میشد که کمتر احتیاط کنیم و باصطلاح بی خیال باشیم.

#########

 یک ساعتی میشد که راهپیمائیمان را مجدداًشروع کرده بودیم .ساعتم را نگاه کردم، پنج و ربع بود و بازهم توی یک کوره را افتادیم .احتمالاً راهی بود که به یکی از آبادیهای آن حوالی منتهی میشد.برایم مهم نبودکه آن کوره راه به کدام روستا میرسد چون من مسیر خودم را بلد بودم و از روی جهت جغرافیائی میدانستم که باید مسیررابسمت شرق ادامه دهم . کمی که رفتم در نقطه ای که شاید تشخیصش مشکل ولی ممکن بود میبایست بسمت شمال مسیرم را کج کنم تا به سرپل برسم .در ادامه آن راه در جائی که جلوی راهمان یک گردنه کوچک باشیبی تند،روبه بالا قرارداشت شریعت مکثی کرد و گفت :

-حس میکنم دارم صدائی میشنوم...مثل صدای جیپ یا موتور نیست .نمیدانم شاید هم گوشم اشتباهی میشنود.

گوشهای من همانطور که همه میدانید زیاد قوی نیست ولی فرض را بر این گذاشتم که صدا متعلق به ماشین عراقیهاست و از پشت آن گردنه دارد میآید. به شریعت پیشنهاد کردم بااینکه از اصل مسیردورمی شویم ولی بهتر است آن جاده راه را رها کنیم و از لابلای تپه ماهورها ادامه مسیر بدهیم چون ممکن است باز هم با وسایل نقلیه نظامیان عراقی مواجه شویم. شریعت بی چون و چرا اطاعت کرد و راهمان را کج کردیم .درست هنگامیکه داشتیم در شیار مابین دوبرآمدگی حرکت میکردیم تا تپه ای را دور بزنیم، وانت تویوتائی باسرعت سرسام آور توی جاده ظاهر شد و از بخت بد درست در یک لحظه بسیار حساس مارا دید.شاید اگر نیم ثانیه دیر تر از سینه کش جاده بالا کشیده بود درپیچ شیارپنهان شده بودیم و مارا نمیدید ولی بمحض رسیدنش به بالای گردنه بطرفمان تیراندازی کردند . خودمان را روی زمین انداختیم و ماندیم تا ببینیم چه میشود.صدای ایست دادنشان را شنیدیم و من فریاد زدم:

- تسلیم...تسلیم.

نمیخواستم بعداز اینهمه رنج و مشقت حالا مفتی مفتی گلوله بخوریم و دفتر زندگیمان بی ثمر بسته شود . ازکجا معلوم؟ شاید اینها هم مثل دوتای قبلی رهایمان میکردند.وانت حرکتی بسمت چپ کرد و نورچراغش را روی ما تنظیم نمود.دوسرباز از پشتش پائین پریدندو بطرفمان آمدند اولش دویدند ولی نزدیکیهای ما محتاط تر عمل کردند شاید فکر میکردند مسلحیم.خطاب به شریعت گفتم:

- دستت را بالا ببر بفهمند تفنگ نداریم.

و در همان حالت خوابیده روی شکم ،بااینکه مشکل بود ولی دستهای خالیمان را نشان دادیم .سربازها که به ما رسیده بودند با نوک اسلحه اشاره کردند که بلند شویم و لحظاتی بعد داشتیم پیشاپیش آنها بطرف وانت میرفتیم.افسری که معلوم بود درجه بالائی داردو توی وانت بغل دست راننده نشسته بود ،با چراغ قوه ای که در دست داشت پائین آمد و طبق معمول ابتدا پرسید:

- الی این ؟

من جواب دادم :

- ایران...سرپل...

و باز هم مثل گشتیهای قبلی اسممان را پرسید ومن جواب دادم:

- ان رحیم ،دکاندار و هذا محمد، معلم...

و چه اشتباه بزرگی کردم که اینبار شغل شریعت را معلم اعلام کردم چون حالت چهره افسر که تا آن لحظه بی تفاوت بود تغییر کرد و بر آشفت .بزبان عربی گفت:

- اینمرد معلم نیست.او پاسدار خمینیست!

اینبار شریعت که عربیش از من کاملتر بودجواب داد:

- من معلم هستم....معلم بچه ها.

افسر خشمگین تر از قبل جلو آمد،ریش او را گرفت،کشید و گفت:

- نه...تو ریش داری...پاسداری،چراریش داری؟معلم که ریش ندارد.

با عربی دست و پاشکسته به او فهماندم که ده روز است شهر اشغال بوده و این مرد تیغ و دستگاه ریش تراش نداشته است.

در حالیکه سرباز ها دستان شریعت را با سیم بهم میبستند راننده وانت به دستور افسر بعثی کوله ام را جستجو کرد و از شانس بد ماشین ریش تراش را از آن بیرون آورد و به وی نشان داد.افسر خنده تمسخر آمیزی کرد،ریشتراش را از راننده گرفت و جلوی صورت من پاندول وار به حرکت درآورد:

- محمد تعصب خمینی داردکه ریشش را نتراشیده.

و من باهمان عربی نیم بند خواستم باو بفهمانم که ما در راه یکدیگر را دیده ایم و همدیگر را نمیشناسیم ولی فایده ای نداشت.شریعت را پشت وانت انداختند.من که شدیداًاحساس عذاب وجدان داشتم از افسر خواستم که مرا نیز اسیر کند.گفتم او یک مادر پیر دارد یا آزادش کنید یا مرا هم همراهش ببرید.افسر با خونسردی گفت:

- پس توهم سوارشو...ولی تو پیر هستی انقدر میزنیمت که بمیری!

بطرف وانت که رفتم شریعت گفت:

- حاجی این چه کاریست؟ تو چرا خودت را اسیر میکنی؟بالا نیا.

- نه ...بهتر است با هم باشیم .

شریعت لبخند زنان گفت:

- خوابم را یادت هست ؟ تقدیر من اسارت بود، تو مقصر نیستی .من راضی نیستم اسیر شوی .بالا نیا...برو.

گوشم بدهکار نبود .دستم را به لبه وانت گرفتم که بالا بیایم شریعت که از فرط ناراحتی و عصبانیت سرخ شده بود فریاد زد:

- دختران بیچاره ات برای سلامتی تو زجر بسیار کشیدند حالا تو حق نداری دلبخواهی اسیر شوی و دل آنها را بشکنی . با لا نیا حاجی ...تو را به عصمت زینب قسمت میدهم.

یادآوری حال شما و زجری که بخاطر نجاتم متحمل شده بودید تلنگری به من زد و دریافتم که متعلق به خود نیستم زیرا شما بمن نیاز دارید.بهمین دلیل همانجا سر جایم ماندم .نظامیان عراقی همگی سوار شدند و در برابر دیدگان غمزده من شریعت را با خود بردند

###############

 تا هنگام روشن شدن هوا همانجا کنار جاده ،جایی که شریعت اسیر شده بود نشسته بودم و نمیتوانستم حرکت کنم . خواب شریعت تعبیر شده بود و من به حقیقتِ تقدیر که در زندگی همه ما حکمفرماست ایمان کامل پیدا کرده بودم .یکجورهائی مطمئن بودم حتی اگر صدبار دیگر هم عراقیها جلویم سبز شوند اسارتی درکار نیست و همین یقینی که به آن رسیده بودم باعث شد که بقیه راه را بدون هیچ گونه احتیاط یا ترس بپیمایم و نزدیکی های عصر به خاکریز نیروهای خودی برسم .در آنجا سراغ فرمانده سپاه قصرشیرین را گرفتم و خبر اسارت شریعت را به وی دادم.فرمانده با شنیدن این خبر به گریه افتاد و گفت:

- او مرد بزرگیست حاج اصغر مطمئنم اسارت را نیز تاب خواهد آورد فقط بخاطر حال مادر پیرش ناراحتم .او چگونه تحمل خواهد کرد و ما چگونه فقدان اورا تاب بیاوریم که در صحنه رزم یار و یاوری شجاع و خوش فکر بودو به همه همرزمانش در شرایط سخت دلگرمی میداد؟

در همان خط مقدم سرپلذهاب چندین روز به رانندگی وانت حمل مهمات مشغول شدم البته از چند نفر از بچه های قصر که آنجا بودند خبر سلامتی شما را گرفتم و فهمیدم حسین باشماست . یک روز فرمانده خاکریز مرا فراخواند و گفت:

- حاج اصغر چرا تلفنی به خانواده ات نمیزنی؟

- تلفن؟...آخر من که نمیدانم کجا رفته اند.

- پس بهتر است بروی، پرس و جو کنی و سری به آنها بزنی...درست است که تو از سلامت آنان مطمئنی ولی آنها هنوز از تو بی خبرند....

و باور کنید فضای جبهه طوری مرا مشغول کرده بود که اصلاً فکر این را نکرده بودم شما با چه دلشوره هائی دارید دست و پنجه نرم میکنید .بهرحال نصیحت فرمانده را گوش کردم .ابتدا به کرمانشاه رفتم ودر آنجا از اقوام خبر گرفتم که شما در منزل طاهره هستید و حالا هم که اینجا پیش شما نشسته ام.

 آری...شریعت همانگونه که در خواب دیده بود اسیر شد ولی ما پدر را در کنار خود داشتیم.گرچه بودن پدر درصحت و سلامت شاد مان کرده بود ولی هرگز نمیتوانستیم از ته دل خوشحال باشیم.ما دیگر آن آدمهای چند ماه قبل نبودیم .بما(آواره) و ( جنگزده) میگفتند و این یعنی با بقیه مردم فرق داشتیم .شهر نداشتیم.خانه و کاشانه نداشتیم.هویتمان لطمه دیده بود و باید خیلی تلاش میکردیم تا با هویت جدید خودمان خو بگیریم و به آن عادت کنیم.دوران آوارگی و خانه بدوش بودنمان خود یک داستان کامل است .گرچه بار رنج و اندوهش به اندازه داستان قصرشیرین ویرا ن شده نیست ولی باز هم به اندازه ای مشقت وناکامی درآن هست که دل آدم را به درد بیاورد.

اکنون سالیان سال است که به شهرمان باز گشته و آنرا از نو ساخته ایم.حسین بازنشسته شده. نرگس شوهر کرده و دوتا پسر دارد مهدی و محمداحسان هم تشکیل زندگی داده اند و شکرخدا وضعشان روبراه است .گرچه هیچکدامشان در قصر ساکن نیستند چون اینجا وضعیت کسب و کار ثبات و اعتباری ندارد .

قصر دیگر قصر قدیم نیست .از (قصرشیرین) فقط اسمش مانده و بس.بقول حسین مغزش خشکیده و پوستش مانده! ساختمانها و کوچه و خیابانها همه جدیدند و زیبا ولی لطف قدیم را ندارند. از صمیمیت سابق در شهرمان کمتر اثری میتوانی پیدا کنی چون پر شده از غریبه ها .غریبه هائی که فقط برای کسب در آمد به این شهر می آیند و تعلق خاطری به آن ندارند.قبلا هم غریبه ها به دلیل رونق کسب و کار و تجارت از نقاط مختلف کشوربه قصرشیرین میآمدند ولی اعلبشان ماندگار میشدند،آخر این شهر همیشه غریبه نواز و مهاجرپذیر بوده و هست.مردم ازدیرباز معتقدبوده اند که( خاک قصر دامنگیر است).سابقاً مهاجرینی که به این دیار میامدند به آن احساس تعلق میکردندولی حالا اینطور نیست .غریبه هائی که حس و عِرق (قصری بودن) ندارند در مقاطع کوتاه زمانی که کسب و کارمرزی بدلیل برنامه ریزی های بی ثبات و موقتی مسئولین که اکثرا غیر بومی هستند رونقی میگیرد ،میآیند بهره ای میبرند وبعد قصر را رها میکنندو میروند شهر های خودشان .اما گوش به زنگند تا اگر باز هم رونقی موقت آغاز شد بیایند ،چند صباحی مبلغی جمع کنند و بروند توی شهرها و روستاهای خودشان سرمایه گذاری کنند.قصرشیرینِ حقیقی و اصیل درزیر خروارها کم لطفی و بیرحمی و نامردمی پنهان شده و کسی آنرا نمیبیند.گاهی اوقات که از دور (چهار قاپی) ویران شده یا(بان قلعه) و (حاجی قلعه سی) را میبینم تازه میفهمم که این شهرپیشترها چه بوده والآن به چه حال و روزی افتاده است.شهری که قبل از جنگ قریب به شصت هزار نفر جمعیت داشت حالا کمتر از 15 هزار نفر در آن ساکنند و از این عده شاید کمتر از یک سومشان باقیمانده خانواده های اصیل قصری هستند .مرز این شهر مظلوم مانند سابق رونق ندارد .مسیر عبور زوار کربلا و نجف که ما قرنها به میز بانیشان افتخار میکردیم دیگر اینجا نیست .مردم اصیلی که در شهرشان هنوز ساکنند بسختی امرار معاش میکنند ولی ایستاده اندبه این امید که باز هم (قصر)، (شیرین) شود .کی؟...خدا میداند...شاید روزی که من دیگرنه در این شهر باشم و نه در این دنیا.ولی بازهم به امید آن روز!

پایان.مهرداد میخبر

ساعت : | نویسنده : cintelrom

پدرخانهآنتی بیوتیکامام خمینی
۵
۰
مهردادمیخبر
مهردادمیخبر
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید