جان سخت(داستان کوتاه)

نوشته مهرداد میخبر

(داستانی که می خوانید کاملاً واقعی میباشد وبیان مو به موئیست از تجربیات من در دوران خدمت سربازی که مصادف بود با جنگ رژیم وقتِ عراق بر علیه کشورمان )

#################################

بعداز یک مرخصی۱۳ روزه، شب اولی که به منطقه برگشتم وقتی متوجه شدم گروهبان نگهبان نام مرا درلوح نگهبانی نوشته  بد جور کفری شدم و این قضیه بقدری برایم سنگینن بود که چند روز بعد به بهانه ای واهی که ربطی به نگهبانی و اینجور چیزها نداشت از خجالتش درآمدم و فحش بارانش کردم.  گروهبان نگهبانهای گردان معمولاً هوای بچه های تازه رسیده را داشتند و شب اول در حقشان ارفاق میکردند ولی این یکی انگار با من لج بود.
از شبی که گردان ۲۲۰تانک توسط سازمان مجاهدین ضربه خورده و متلاشی شده بودیک پست نگهبانی هم در ارتفاعات پشت گروهان ارکان گذاشته بودند که از محل دسته و سنگرها یمان خیلی دور بودطوریکه باید حدود ۱۰ دقیقه در تاریکی راهپیمائی میکردیم و از تپه ای نسبتاً مرتفع هم بالا میرفتیم تا به دیدگاهِ نگهبانی برسیم.بخاطرِ بُعدِ مسافت اغلب شبها از سرکشیِ پاسبخش هم خبری نبود و توی آن ظلمات و خلوتِ دهشتناک آدم واقعاً میترسید. من بیشتر از آنکه از کماندوهای عراقی یا مجاهدین بترسم که بیایند سرم را از پشت با گبوتین ببرند از اجنه و موجودات خیالی وحشت داشتم و گاهی به سرم میزد که برای فراموش کردنِ ترس با تلفنِ قورباغه ایِ داخل دیدگاه زنگی به مخابرات گردان بزنم و مثلاً بگویم یک چیزی دیده ام که دارد تکان میخورد و بعداً بگویم نخیر اشتباه دیدم، گراز بود ! این شیطنتی بود که بعضیها میکردند و من هیچوقت نکردم گرچه وسوسه انجامش همیشه قلقلکم میداد.
از سمت جنوبِ گردانِ ما بتدریج تپه ها کوتاهتر و زمین مسطح میشد تاجائی که در دوردست (فکه) آغاز میشد که تحویل لشگر ۷۷ بود. فکه ناحیه ای بی آب و علف و‌پوشیده از رَمل است که میگفتندکمتر از دوسالِ قبل در حمله دهم اردیبهشت عده زیادی موقع عقب نشینی در آن منطقه سرگردان بیابانها شده و از تشنگی به شهادت رسیده اند.
هنوز نیم ساعت از پستم نگذشته بود که در آسمانِ فکه صدها منور چترگشودند تا صحنه یک نبردِبزرگ را نورپردازی کنند.
به علت فاصله بعیدی که وجودداشت زیبائیِ بدیع و چشم نوازی دیده میشد و صدای انفجارها بسیارضعیف بگوش میرسید .روز بعد از طریق رادیو مجاهد شنیدیم که عملیاتی بنام "آفتاب"در فکه انجام داده اند و بازهم نعره شادی و رجز خوانی برای کشتن سربازهایِ هموطنشان گوش فلک را کر میکرد.
طیِ دو سالی که من در متن جنگ حضور داشتم شاهدِ نابرابریِ فاحش درمقدار تسلیحات و توان سخت افزاریِ دوطرفِ نبرد بودم. عراقیهاگاهی حتی بدون آنکه قصد حمله داشته باشد منطقه را زیر آتشِ بی هدفِ گلوله های سنگین قرار میدادند.صفت "بی هدف"را از این بایت بکار میبرم که بسیاری از گلوله هایشان در محلهائی منفجر میشد که هیچ نیرو یا تاسیسات نظامی وجود نداشت و معلوم بودفقط قصد قدرت نمائی و عرض اندام دارند و این عمل آنها نشان میداد که  جنگشان بیشتر روانیست و برای تاثیر بر روح و روانِ ما‌مثل ریگ پول خرج میکنند و از پول مفتِ نفت مایه میگذارند. من هیچوقت ندیدم که توپخانه ایران بدون هدف خطوط عراق را زیرآتشِ حجیم بگیردو به جرات میتوانم بگویم که در مقابل هزار شلیک عراق،پاسخ ایران فقط یک شلیک بود که حتماً آنهم حساب شده بود.
شناختی که من براثر تجربیات و مشاهداتم در طول دوران جنگ و با مطالعاتِ بعدیم در مورد جنگها و ملتهای دیگر جهان بدست آورده ام این است که برخی از ملتها مثل ملت ایران دارایِ یک پیوستگی و اتحادِعمیق و زیر پوستی هستند که درهنگامه های سخت مانند هجومِ بیگانگان آشکار میشود و سازوکارش اینچنین است که با وجود تنوعات قومی،قبیله ای و مذهبی و اختلافات ریز و درشتی که وجود دارد، ملت هنگام روبرو شدن با نیروی متخاصمِ بیگانه همه دشمنی ها را کنار گذاشته و متحد و یکپارچه به مقابله میپردازند و اجازه تصرف یا دست اندازی به دشمن نمیدهند در حالیکه در بسیاری از کشورهای خاورمیانه مانند عراق و افغانستان چنین اتحادی وجود ندارد و اختلافاتشان را حتی هنگام جنگ با ببگانگان نیز همچنان بقوت ادامه میدهند و بهمین دلیل نمیتواننددفاع درستی انجام دهند.
خصیصه مورد نظرکه نوعی منیتِ کارساز و‌مفید است باعث میشود ملتی رنگارنگ تحت لوایِ یک نام ویک پرچمِ بنام وطن  اختلافاتشان به ائتلاف مبدل شود .

بعد از عملیات مجاهدین که به لشگر همجوارِما ضربه بزرگی زده بود،تکاپوئی درسطحِ گردان پدید آمدو معاون گردان طیِ جلسه ای که با دسته ما گذاشت گفت که تیپ دستور داده گردانها برای آگاهی ازتحرکاتِ جدیدِ ارتشِ عراق و تخلیه اطلاعاتی و جلوگیری از غافلگیری، از خط عراق اسیر بیاورند.
فقط همین ، یک دستور که شفاهاً به ماابلاغ شد و بقیه کارها را باید خودمان انجام میدادیم.
همه هیجانزده بودیم . من ، منوچهر،آراز و چند نفر دیگر داوطلب شدیم و همراه با سرگروهبان در تاریکیِ قبل از شفق با لندکروزر بسمت خطِ گروهان سوم حرکت کردیم. براساسِ مندرجاتِ لوحِ نگهبانی بعثیها که بتازگی توسط بچه ها زیر یکی از دیدگاههایِشان پیداشده و تاریخش هم جدید بود، پستِ نگهبانیِ دیدگاهِ خاکریز دوم ساعت ۶ صبح تمام میشد وپس از آن ساعت دیدگاه خالی میشدو ما میتوانستیم از خط دوم عبور کرده و به خطِ یکم نفوذ کنیم بنابراین دقت در محاسبه ساعتِ دقیقِ حرکت بسیار واجب و حیاتی بود.
ساعت هایمان را باهم میزان کرده و پشت معبر گروهان صبر کردیم تا عقربه آمد روی ساعت ۶‌ و ۵ دقیقه، سپس به آرامی از گذرگاهِ خروجیِ خاکریز خارج شدیم و پس از مسافتی کوتاه به شیار وارد شدیم ،غافل ازاینکه در حال ارتکاب چه اشتباه هولناکی هستیم.
این اشتباه مربوط به غفلت از یک نکته بدیهی بود.ساعتِ رسمیِ کشورِ عراق نیم ساعت عقب تر از ساعت ایران است و در واقع ماداشتیم بدون استتار و اختفا بسمت دیدگاهی می رفتیم که فکر میکردیم خالیست ولی نگهبان داخلش بود و رویِ ما دیدِ کامل داشت.
متاسفانه رده هایِ بالا فقط دستور میدادندوبجز تمرینات بدنی و بعضی از آموزشهای سخت افزاری ،هیچگونه آموزش تکنیکی یا علمی درمورد جوانبِ دیگرِ کار وجودنداشت و نیروی متخصص و خبره ای در کنارمان نبود که برایِمان برنامه ریزی کند.در واقع همه چیزاز طراحی تا انجام چنین عملیات حرفه ای و خطر ناکی بر عهده خود ما گذاشته شده بودو فرماندهانِ عالی رتبه  برای جان و سلامتیِ ما کمترین ارزشی قائل نبودند.
به نقطه ای رسیدیم که شیار تمام میشد.باید از ِآن خارج شده و باعبور از تپه کوچکِ انتهای شیاربسمتِ دیدگاه میرفتیم. سرگروهبان و بقیه بچه ها داخل شیار ماندند و من با وسواس تمام باز هم ساعتم را چک کردم . ۶ و ربع بود. طبق قرار قبلی، ابتدا منوچهرومن و پشت سر من بافاصله، آراز که بچه گنبد بوداز شیار خارج شده و پشت تپه کوچکی که کنار شیار بود توقف کوتاهی کردیم. منوچهر دستورِ آغاز حرکت را داد و از استتار تپه خارج شدیم.
تا دیدگاه عراق حدود ۲۰ متر باقی مانده بود و ما بسرعت به زیرِ آن رسیدیم . ناگهان متوجه تغییر رفتارِ عجیبِ منوچهر شدم . با دستانش اشارات گنگی به من کرد و با مشت به پشت من کویید. سپس با سرعت تمام به سمت عقب گریخت و من تنها ماندم. نفهمیدم منوچهر به چه منظور آن اشارات را کرد وچرا گریخت. همینطور که گیج و منگ بودم صدائی مرا متوجه سمت چپم کرد و دیدم که از سینه کشِ خاکریز نارنجکی بسمت پائین در حال قِل خوردن است. نارنجک پس از برخورد به مانعی در سینه خاکریز و موازاتِ سرِ من متوقف شد و تا من سر به پائین خم کردم  با صدائی مهیب منفجر شدو ترکشها ازبالای سرم رد شدند. من که هنوز نفهمیده بودم چه شده است از رویِ غریزه بسرعت به سمت عقب دویدم و خودم را به پشت تپه رسانده و داخلِ شیار پرت کردم.
همگی با آخرین توان بسمت خطِ خودی گریختیم و مثل همیشه آتش خمپاره عراق چند ثانیه بعد همه جارا به جهنم مبدل کرد.
در حقیقت ما با ناشیگری از یک پستِ نگهبانی ساده و روتینِ عراقیها برای خودمان کمینی خطرناک ساخته بودیم و به عقلِ ما یا حتی سرگروهبان باتجربه مان نرسیده بودکه ساعت رسمیِ دو کشور باهم متفاوت است و باید این مورد را در نظر بگیریم.
شاید از ما که همگی سربازانی جو ان و بی تجربه بودیم انتظاری نمیرفت ولی سرگروهبان  بعنوان یک پرسنل کادر ارتش که  آن زمان پنجمین سال حضورش در جبهه بود نباید به این مورد بی توجه میبود و البته دردناک تر از همه بی خیالی و سهل انگاریِ سران گردان و تیپ بود که ما را در چنین موقعیتِ خطیری به خودمان واگذاشته بودند.
پس از جان به در بردن از حادثه انفجارِ نارنجک باورِ بی مرگی در من رشد بیشتری کردزیرا دلایل قانع کننده ای برایش داشتم.
من ابداً بخاطر زرنگی، هوش سرشار یا مهارت و ورزیدگی از آن حادثه جان به در نبرده بودم.نه تنها در همه ماموریتهای گشتی کاملاً متکی به سرگروه بوده و خودم شخصاً هیچ تدبیر یا نقشه ای در راستایِ احتیاط واستتار نداشتم بلکه بطرزی نگران کننده بی خیال بودم.

مثلاً در تشخیصِ موقعیتهای جغرافیائیِ مناطق مورد شناسائی و بخاطر سپاری و رصدِ عوارضِ زمین درمسیر رفت و برگشت بشدت ضعیف عمل میکردم وبهیچوجه اهمیتی نمیدادم. به سرپرست گروهِ گشت کاملاً اطمینان میکردم و خودرا به وی میسپردم بطوریکه میتوانست با ارتکاب خطا براحتی مرا در منجلاب خطر بیاندازد.
اکثر بچه ها ، حتی آنها که بعداز من آمده بودند یک نقشه کُلی از پستی بلندیها ، شیارها ونیزارهای مابین خطوطِ گردان با خط عراق را ناخودآگاه در ذهن خویش ذخیره کرده بودند ولی من لازم نمیدیدم که تصاویربه درد بخوری از آنها در حافظه داشته باشم . شاید قابل باور نباشد ولی در جریانِ تمامیِ گشتیها غرق عالمِ شخصیِ خود،کمترین توجه را به وضعیت خطیری که در آن بودم داشتم وگرچه ظاهراً احتیاط میکردم ولی در درون خودم معتقد بودم که نیازی نیست برای حفظِ جان به مراقبت و پایِشِ اطراف بپردازم.یک جورهائی احتیاط و ترس و مراقبت را فقط بازی میکردم!
معمولاً در موقعیتهای پرچالش، اضطراب باعث میشود که انسان به کوچکترین تصویر، تحرک و صدا حساس شود و بطور غریزی به اطرافش توجهِ صد در صدی بکند در حالیکه من حینِ شناسائی گوئی در صحنه یک نمایشِ مهیج هستم و انگار نه انگار در معرض دید و آتش مستقیم دشمن بودم و در هر قدم امکان داشت به مین، تله انفجاری یا کمین و گشتیِ عراقی برخورد کنم.
این حالات را همقطارانم به حساب شجاعت و زرنگیم میگذاشتند و مرا یک آدم نترس و فروتن میدانستند در حالیکه فقط خودم میدانستم اینگونه نیست.
من شجاع نبودم بلکه درسهائی که از رخدادها گرفته بودم مرابه این باور رسانده بود که لحظه مرگ مقدراست و خواهی نخواهی فراخواهد رسیدپس ترسیدن یا نترسیدنِ من هیچ چیزی را عوض نمیکند. من فقط باید با رخدادها همراه شوم و بدون آنکه قبل از هر ماموریتی به خطرهایِ آن فکر کنم وتردید و نگرانی به خود راه بدهم، با اطمینان و آرامش پیش بروم و اجازه بدهم که در لحظه تصمیمهای مقتضی گرفته شود.
اولین بار بود که به یک حقیقت بزرگ پی میبردم:
(هنگامی که به لحظه حال اطمینان میکنی نه خودِ تو بلکه نیروئی برتر تدابیر و عکس العملهایِ مقتضی را پردازش میکند)
این اولین جمله از مانیفستِ شخصیِ من محسوب میشد و کشفی خارق العاده بود.برای نخستین بار توانسته بودم به تفسیری شسته رفته و قابل بیانِ از هستیِ خود دست پیدا کنم. این روشنائیِ کوچک که بر من میتابید تاثیراتش را به شکلِ شجاعت، طمانینه و زرنگی نشان میداد.
جسارت در من قوت گرفته بود.بی آنکه از ماموریت قبلی درس عبرتی گرفته و فهمیده باشم اسیر آوردن از خط عراق کار من و امثالِ من نیست مجدداً در ماموریت دوم نیز که هولناکتر پیش رفت داوطلب شدم.
از نظر سران رده های بالای تیپ خط گروهان دوم برای این عملیات مناسب تشخیص داده شده بود زیرا مابین خاکریز ما و خاکریزدومِ عراقیهاشیاری عمیق وجودداشت که دقیقاً تا ابتدای میدان مین ادامه پیدامیکرد و پس از میدان مین هم  خاکریزِ عراق کم ارتفاع بود و شیب ملایمی داشت.
طبق معمول با افسران گردان هیچ جلسه ای نداشتیم وحتی یادم نمیآید شب قبل از آن عملیات خودمان هم دورِ هم نشسته  و نقشه به درد بخور و کاملی کشیده باشیم.مثل دفعه قبل همه چیز را به شانس و اقبال وانهاده بودیم .
فرمانده گروه بهروز ، بچه کرمانشاه و رفیق علی احمدِ مرحوم بود.یکی از بیگلوها، قادری بچه تبریز، رضا بچه گرگان ،‌من و دو نفر دیگرهم که اسمشان رابیاد نمیآورم اعضای گروه بودند.
بعداز عملیاتِ مجاهدین خلق در فکه که تحرکاتِ دشمن شدت گرفته بود  پست نگهبانیِِ خاکریزِ دوم عراق که قبلاً فقط از تاریکیِ شب تا ۶ صبح برقرار بودحالا بی وقفه و۲۴ ساعته ادامه داشت و این تغییرات رده های بالا را نگران میکرد و باعث میشد گرفتن اسیر رابرای کسب اطلاعات ضروری بدانند وبرانجام آن اصرار بورزند.
همگی داخلِ شیار نشسته بودیم . آن شیار عارضه ای طبیعی و شکل گرفته از سیلابهایِ گرمسیری بود که عمقی بیشتر از قدیک انسان داشت. بیگلو با خوشحالی و غروری رقتبار چاقویِ ضامن دارِ کارِ زنجانش را از غلاف چرمیِ متصل به فانوسقه  خارج کرد و به من نشان داد سپس بآهستگی با فارسی دست و پاشکسته ای که در طول یک سالِ اخیر همانجا یاد گرفته بود گفت: اینو ببینه ها...خودشِ خیس میکنه...آره...عراقیِ بیشرف...
بعد ادای زدنِ چاقو به حریف را درآورد. به او اخم کردم و بااشاره فهماندم که ساکت باشد.من که میدانستم آن بینوا هیچ آموزشی ندیده ودر برابر هر خطری بشدت آسیب پذیر است ولی خودش انگار خبر نداشت.

بهروز که جلوتر از ما در انتهای شیار مشغول استراق سمع بود برگشت و آرام گفت: خوبه... کیا میرن؟
پس از نگاهی کوتاه که مابینمان رد و بدل شد و بیگلو سرش را پائین انداخت، تصمیم گرفتیم من و رضا و قادری اقدام کنیم. از انصراف بیگلو راضی بودم زیرا اگر او داوطلب میشدمن همراهیشان نمیکردم.
الآن که فکرش را میکنم انگشت به دهان میمانم که چگونه تا این اندازه غیر حرفه ای و بچگانه عمل میکردیم. ما حتی انتخابِ  نفراتِ پیشرو را نیز قبلاً مشخص نکرده بودیم و تصمیماتِ اساسی و خطیر همانجاو همان لحظه داشت اتخاذ میشد.
طبق اطلاعاتی که داشتیم داخل کانال نگهبانِ ثابت و مستقر وجود نداشت وفقط یک نفر بصورت سیار در بین دیدگاهها حرکت میکرد و خط را میپائید .
آرام و بااحتیاط به بیرون سرک کشیدم. دیدگاه خالی بود.همگی گوشهارا تیز کردیم .باد نمیوزید و سکوتی عمیق بر محیط حکمفرما بود.هر سه نفر سرهایمان را بهم نزدیک کرده و پس از مکالمه ای کوتاه و سریع تصمیم بر این شد که بعد از عبور از سیم خاردار، ابتدا من و سپس آندو بصورت سینه خیز خود را داخل کانال بیاندازیم و در نقطه ای مناسب کمین کرده، منتظر رسیدن نگهبانِ عراقی بمانیم.
رضاگردنبندِ اللهِ دور گردنش را بوسید  : یا خدا به امید خودت...یاامام رضا...
بزودی از معبر میدان مین که علامات مشخص کننده داشت عبور کرده،به دو ردیف سیم خاردار حلقوی رسیدیم. با اینکه لحظاتی قبل از داخل شیار سیم خاردارها رادیده بودیم ولی به فکرمان خطور نکرده بود که چگونه از آن عبور نمائیم و حالا مانده بودیم که چه تدبیری باید اندیشید. کمی آنطرفتر متوجه یک تابلو ی ترکش خورده شدیم که روی آن به خط عربی چیزی نوشته شده بود .تابلو به دو نبشیِ تقریباً بلندجوش شده بود و انگار برایِ کمک به ما آنجا گذاشته شده بود.
عجب شانسی!
آنرا برداشته و روی حلقه های سیم خاردار گذاشتیم. سنگینیِ تابلوباعث شد حلقه ها بخوبی روی زمین بخوابند و راه هموار شود.
من براحتی از روی نبشی ها قدم برداشته ،به آنسو رفتم .آنگاه روی زمین چمپاتمه زده وچشمانم را به دریچه دیدگاه دوختم.
همانطور که چشمانم میخِ دیدگاه بودو منتظر عبور و پیوستنِ رضا و قادری بودم صدای نواختنِ سوت آهنگینی از داخل کانال خون را در رگهایم منجمد کردوپیش از آنکه قادرباشم حرکتی انجام دهم نیم تنه یک سرباز عراقیِ تفنگ بردوش در دهانه دیدگاه پدیدار شد . پس از کمتر از یک ثانیه که با وحشت وحیرت به هم زل زدیم ازجاجهیدم به درون حلقه های  سیم خاردار پانهادم و به دام افتادم زیرا از شدت سرآسیمگی بجای آنکه مجدداً از روی نبشی ها عبور کنم خودرا به داخل حلقه های بهم گره خورده انداخته بودم .
هرچقدر برای رهاشدن تقلا میکردم بیشتر گیر میافتادم و خارهای سمج اجازه نمیدادند خارج شوم . یک‌پا را بر میداشتم پای دیگرم گیر میکرد .بقدری تقلا کردم که اسلحه از دستم افتاد. رضا و قادری بسرعت به کمکم آمده،بازوانم را چسبیده و با تمام قدرت بسمت خودشان کشیدند. شلوارم از ران به پائین   تکه پاره شد و خارهای تیزِ متصل به سیمها خراشهائی  عمیق بر پاهایم  انداختند . عاقبت چون سیم خاردارها فرسوده بودند و شکستگیهائی داشتند باکوشش آندو از آن مهلکه بیرون آمدم . تمام این اتفافات بیش از سه یا چهار ثانیه بطول نیانجامید.در آخرین لحظه که پیکرم  داشت توسط رضا و قادری کشیده میشد دست دراز کردم و در حالیکه دهها خراش عمیق  نیز بر دستم می افتاد موفق شدم کلاشینکف راکه میان سیمها معلق مانده و هنوز برزمین نیفتاده بود بیرون کشیده و در حالیکه غرق خون بودم راه گریز را پیش بگیرم.
قادری و رضا که از نجات من مطمئن شده بودند بسرعت گریختندو من بقدری سرآسیمه و هراسان بودم که معبر را گم کردم و به قسمتی از میدان مین وارد شدم که مینهایِ پیدا و پنهانِ آن خنثی نشده بودند.
بسرعت تمام میدویدم و نمیدانم چگونه منی که هول بودم و اینهمه اشتباه میکردم توانستم از میان آنهمه مینِ ریز و درشت عبور کنم و‌پایم روی هیچکدامشان نرودو باز هم نمیدانم چرا طیِ چند ثانیه ای که در تیررس نگهبان عراقی بودم شلیکی بسمتم نکرد.
هنوز هم بعد از گذشتِ این همه سال جواب هیچکدام از این سوالها برایم روشن نشده و فکر میکنم اگر محافظیِ قدرتمنددر ضمیرِ من حاضر نبود،در آن حادثه قطعاً باید کشته میشدم. خلاصیِ من از میان دوحلقه بزرگِ سیم خاردار، شلیک نکردن نگهبان ونرفتن پاهایم روی مین سه معجزه بود که در عرض کمتر از ۱۰ ثانیه اتفاق افتاده بود.

🔹مثل همیشه شلیکهای سبک و سنگین عراقیها امانمان نداد و انفجارهای پی در پی خط را به آتش کشید. هنگامیکه از معبر خاکریز خودی وارد محوطه گروهان شدیم متوجه شدم سربازها که چند نفرشان مشغول والیبال بودند به درون سنگرها دویدند.
توانم تحلیل رفت و کنار یکی از سنگرها برزمین سقوط کردم.به پاهایم که نگاه کردم آه از نهادم برخاست. آش و لاش شده بودم.
رضا کمکم کرد و مرا به داخل سنگربرد. بقدری شلوارم خون آلود بود که از رفتن به داخل امتناع کردم و همانجا توی کفش کن نشستم.
در آن لحظات گرچه داشتم از درد به خود میپیچیدم ولی خوشحال بودم که اسلحه ام را جا نگذاشته ام.
قضیه محافظت از اسلحه یکی از مهم ترین ترین مشغولیات ذهنی و فکری یک سربازبودبطوریکه واقعاً حفظ اسلحه بر حفظ جان ارجحیت داشت.اگر سربازی اسلحه سازمانی اش را از دست میداد مبدل به یک بدبخت کامل میشد زیرا نه تنها باید غرامت آنرا که مبلغ هنگفتی بود پرداخت میکرد بلکه ماهها زندانی میشد و بعداز آن  اضافه خدمت میخورد. هیچ توجیه و دفاعی هم برای دادگاهِ ارتش قابل قبول نبود.
این حادثه تتمه تردید من نسبت به تقدیر را از بین برد و به من اثبات کرد که اگر قرار بر مردنِ شخص نباشد هیچ عاملی نمیتواند باعثش شود و آنرا پیش بیاورد. این حقیقت در مورد هر رخدادِ دیگری نیز میتواند صادق باشد.
نمیتوانست اتفاقی یا شانسی باشد که سرباز عراقی در طول زمانی بیشتر از پنج ثانیه که ماسه نفر مشغول تقلا کردن و در تیررسش بودیم نتوانسته باشد اسلحه اش را از روی دوش برداشته و به ما که هدفهای سهل الوصولی بودیم و کمتر از ۵ متر بااو فاصله داشتیم شلیک کند.
نجات از میان دوحلقه بزرگ سیم خاردار که ارتفاع آنها تا زیر کمرم میرسید هم اتفاقی نبودو نکته عجیب تر عبور ازآن میدان مین هولناک بود. هنوز گامهایم را که از کنار مینهای آشکار از زیر خاک برداشته میشد بیاد دارم. من دقیقاً توانسته بودم گامهای شتابزده ام را مابین مین ها بگذارم و مهمتر از همه اینکه آن میدان تعداد زیادی مین پنهان در زیر خاک و تله انفجاری هم داشت که من به هیچکدام از سیمهای آنها نخورده بودم.
با وجود آنهمه خراش و زخم کسی مرا به بهداری گردان منتقل نکرد که  دست و پاهایم را پانسمان کنندزیرا اصولاً چنین جراحاتی جزئی محسوب میشدندو خودمان میبایست درمانش میکردیم . شانس آوردم که یک شلوار دیگر هم داشتم که بپا کنم ولی غصه مهمِ دیگرم این بود که باوجود بی پولی در مرخصیِ بعدی میبایست شلوار جدیدهم میخریدم .
به یگان که رسیدم به کمک رضا زخمهایم را باآب گرم شستیم سپس رضا که کمی با درمانهای سنتی آشنائی داشت  مقداری پارچه پشمی را آتش زد ،خاکسترِ آن را روی جراحاتم گذاشت و با چند پارچه تمیز زخمها را محکم بست.
محکمیِ پانسمان برایم دلچسب بودو
حس خوبی  به من میداد . اصلاً دوست نداشتم این زخمها باعث شوند لنگ بزنم  و ضعفم آشکار شود بهمین دلیل سعی میکردم باوجود دردی که داشتم درست راه بروم و خم به ابرو نیاورم.
از رضا و قادری تشکر کردم زیرا اگر آنها ترسیده بودند و میگریختند من میان حلقه هایِ سیم خاردار توسط سرباز عراقی  تیر باران شده بودم‌.

پایان

پایان(بهمن۴۰۲)