
نویسنده: راز جنایت
مقدمه
در سالهای اخیر، کمتر پروندهای در فضای مجازی ایران به اندازه «سحر تبر» بحثبرانگیز بوده است. دختری که با انتشار تصاویری عجیب و غیرعادی در اینستاگرام، نهتنها در ایران بلکه در بسیاری از کشورهای جهان شناخته شد. رسانههای خارجی او را «دختری که میخواست شبیه آنجلینا جولی شود» معرفی کردند و میلیونها نفر درباره ظاهر، زندگی و سرنوشت او صحبت کردند.
اما آیا واقعاً سحر تبر بیش از ۵۰ عمل جراحی انجام داده بود؟ آیا تمام عکسهای منتشرشده واقعی بودند؟ چرا بازداشت شد؟ اتهامات او چه بود و پس از آزادی چه گفت؟
در این پرونده تلاش شده است با تکیه بر اطلاعات منتشرشده در منابع عمومی، روایت کاملی از زندگی و حواشی سحر تبر ارائه شود و میان واقعیتها و شایعات تفاوت گذاشته شود.
سحر تبر کیست؟
«سحر تبر» نامی است که بیشتر مردم میشناسند، اما نام واقعی او فاطمه خویشوند است. او در تهران متولد شد و از دوران نوجوانی علاقه زیادی به شبکههای اجتماعی، بهویژه اینستاگرام داشت.
در سالهایی که اینستاگرام به محبوبترین شبکه اجتماعی ایران تبدیل شده بود، بسیاری از کاربران تلاش میکردند با تولید محتوای متفاوت دیده شوند. بعضی با سفر، بعضی با آشپزی، بعضی با طنز و برخی با سبک زندگی خاص.
اما فاطمه تصمیم گرفت مسیر متفاوتی را انتخاب کند؛ مسیری که در مدت کوتاهی او را به یکی از شناختهشدهترین چهرههای فضای مجازی تبدیل کرد.
تولد شخصیت «سحر تبر»
او برای فعالیت اینترنتی خود نام «سحر تبر» را انتخاب کرد.
هیچگاه دلیل رسمی این نام اعلام نشد، اما بسیاری معتقد بودند این نام با شخصیت ترسناک و متفاوتی که در فضای مجازی ساخته بود، هماهنگی داشت.
به مرور، شخصیت اینترنتی «سحر تبر» آنقدر مشهور شد که بسیاری حتی نام واقعی او را نمیدانستند.
آغاز شهرت
در ابتدا تصاویر منتشرشده توسط او تفاوت چندانی با سایر کاربران نداشت، اما پس از مدتی سبک عکسهایش بهطور کامل تغییر کرد.
او از آرایشهای غلیظ، گریم حرفهای، لنزهای خاص، نورپردازی متفاوت و برنامههای ویرایش تصویر استفاده میکرد تا چهرهای غیرعادی خلق کند.
نتیجه این کار، تصاویری بود که بسیاری از کاربران را شوکه کرد.
شایعه شباهت به آنجلینا جولی
نقطه عطف شهرت او زمانی بود که برخی رسانهها و صفحات مجازی ادعا کردند:
«دختری ایرانی برای شبیه شدن به آنجلینا جولی دهها عمل زیبایی انجام داده است.»
این خبر به سرعت در سراسر جهان منتشر شد.
در برخی گزارشها حتی ادعا شد که او بیش از ۵۰ عمل جراحی انجام داده است؛ ادعایی که هیچ مدرک پزشکی معتبری برای آن منتشر نشد.
سالها بعد، خود فاطمه خویشوند نیز توضیح داد که بخش زیادی از ظاهر عجیبش نتیجه گریم، آرایش و ویرایش تصاویر بوده است.
انفجار شهرت در فضای مجازی
پس از انتشار این شایعات، تعداد دنبالکنندگان صفحه اینستاگرام او به سرعت افزایش یافت.
کاربران از کشورهای مختلف وارد صفحه او میشدند.
برخی باور داشتند تصاویر واقعی هستند و برخی دیگر معتقد بودند همه چیز با فتوشاپ ساخته شده است.
هر عکس جدید او هزاران نظر، بازنشر و واکنش دریافت میکرد و نام «سحر تبر» تقریباً هر روز در رسانهها دیده میشد.
واکنش رسانههای جهان
شهرت سحر تبر تنها به ایران محدود نماند.
رسانههای بینالمللی نیز تصاویر او را منتشر کردند و درباره ظاهر متفاوتش گزارش نوشتند.
در بسیاری از این گزارشها ادعای شباهت به آنجلینا جولی بدون بررسی دقیق تکرار شد؛ موضوعی که بعدها با انتشار تصاویر واقعی او مورد تردید قرار گرفت.
حقیقت پشت تصاویر
پس از مدتی و با انتشار تصاویر واقعی فاطمه خویشوند، مشخص شد فاصله زیادی میان چهره واقعی او و عکسهای اینستاگرامی وجود دارد.
کارشناسان تصویر نیز اعلام کردند که بسیاری از عکسها با استفاده از گریم، زاویه دوربین، نورپردازی و ویرایش دیجیتالی ساخته شده بودند.
به همین دلیل، بسیاری از تصاویری که میلیونها نفر دیده بودند، بازتاب دقیقی از ظاهر واقعی او نبودند.
شخصیتی که برای دیده شدن ساخته شد
به نظر میرسد «سحر تبر» بیش از آنکه یک چهره واقعی باشد، یک شخصیت اینترنتی بود؛ شخصیتی که با هدف جلب توجه کاربران ساخته شد.
در سالهایی که الگوریتم شبکههای اجتماعی محتوای عجیب و جنجالی را بیشتر نمایش میداد، این روش باعث شد نام او به سرعت در سراسر اینترنت شناخته شود.
جمعبندی بخش اول
پرونده سحر تبر نشان میدهد که چگونه ترکیب شبکههای اجتماعی، شایعات، رسانهها و تصاویر ویرایششده میتواند در مدت کوتاهی یک فرد عادی را به سوژهای جهانی تبدیل کند.
اما داستان اصلی هنوز تمام نشده است.
در بخش دوم به بازداشت سحر تبر، جزئیات اتهامات، روند دادگاه، اعترافات تلویزیونی، حکم صادرشده، آزادی او و واکنشهای گسترده داخلی و بینالمللی خواهیم پرداخت.
پرونده کامل سحر تبر؛ از شهرت جهانی تا بازداشت و آزادی (بخش دوم) بازداشتی که همه را غافلگیر کرد
پس از ماهها انتشار تصاویر جنجالی و افزایش شهرت سحر تبر در اینستاگرام، در مهرماه سال ۱۳۹۸ خبر بازداشت او منتشر شد. این خبر ابتدا بهصورت کوتاه در برخی رسانههای داخلی منتشر شد، اما خیلی زود به تیتر اول بسیاری از خبرگزاریهای ایران و رسانههای خارجی تبدیل شد.
بازداشت سحر تبر تنها به دلیل شهرت او نبود. در همان دوره، برخورد با تعدادی از چهرههای شناختهشده اینستاگرامی نیز در دستور کار قرار گرفته بود و پرونده او در همین چارچوب مورد بررسی قرار گرفت.
خبر بازداشت، موج بزرگی از واکنشها را در فضای مجازی ایجاد کرد. برخی کاربران از این اقدام حمایت میکردند و معتقد بودند فعالیت برخی صفحات اینستاگرامی باید تحت نظارت باشد. در مقابل، گروهی دیگر این اقدام را مورد انتقاد قرار دادند و آن را محدودکننده فعالیت کاربران در فضای مجازی دانستند.
اتهامهای مطرحشده
بر اساس گزارشهای منتشرشده، برای سحر تبر چند عنوان اتهامی مطرح شد که از جمله آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
تشویق به فساد کسب درآمد نامشروع از طریق فعالیت در فضای مجازی انتشار محتوای خلاف هنجارهای اجتماعی برخی اتهامهای مرتبط با فعالیت در شبکههای اجتماعی
در همان زمان، رسانههای مختلف جزئیات متفاوتی از پرونده منتشر کردند و به همین دلیل بخشی از اطلاعات موجود درباره این پرونده با یکدیگر تفاوت داشت.
انتقال پرونده به دادگاه
پس از بازداشت، پرونده برای رسیدگی قضایی به دادگاه ارسال شد.
جلسات رسیدگی در چند مرحله برگزار شد و وکیل او نیز در رسانهها درباره وضعیت موکل خود توضیحاتی ارائه داد.
یکی از نکاتی که در آن زمان مطرح شد این بود که فاطمه خویشوند هنگام شکلگیری بخشی از پرونده سن کمی داشته و وکیل او خواستار توجه دادگاه به این موضوع شده بود.
اعترافات تلویزیونی
یکی از جنجالیترین بخشهای این پرونده، پخش اعترافات تلویزیونی سحر تبر بود.
در این برنامه، او درباره فعالیت خود در فضای مجازی صحبت کرد و بخشهایی از زندگی شخصیاش نیز مطرح شد.
پخش این برنامه با واکنشهای فراوانی روبهرو شد.
برخی کاربران از آن حمایت کردند، اما بسیاری از روزنامهنگاران، فعالان اجتماعی و سازمانهای حقوق بشری نسبت به پخش اعترافات افراد پیش از پایان کامل روند قضایی انتقاد کردند.
این بخش از پرونده حتی در رسانههای بینالمللی نیز بازتاب گستردهای داشت.
واکنش کاربران
پس از انتشار خبر بازداشت، هشتگ «سحر تبر» بار دیگر در شبکههای اجتماعی داغ شد.
برخی کاربران نوشتند:
«تمام این ماجرا نتیجه شهرت بیش از حد در فضای مجازی بود.»
عدهای دیگر معتقد بودند:
«او تنها یک تولیدکننده محتوا بود و نباید چنین پروندهای برایش تشکیل میشد.»
در مقابل، گروه دیگری اعتقاد داشتند فعالیت برخی صفحات اینستاگرامی باعث ترویج استانداردهای غیرواقعی زیبایی میشود و باید با آن برخورد شود.
حقیقت درباره عملهای زیبایی
پس از گذشت مدتی، یکی از مهمترین واقعیتهای این پرونده مشخص شد.
بر خلاف شایعاتی که سالها در اینترنت تکرار میشد، هیچ مدرک معتبری وجود نداشت که نشان دهد او دهها عمل جراحی انجام داده است.
خود فاطمه خویشوند نیز بعد از آزادی توضیح داد که بیشتر عکسهای مشهور او حاصل گریم، آرایش، نورپردازی و ویرایش دیجیتالی بودهاند.
همین موضوع باعث شد بسیاری از رسانههایی که سالها قبل خبر «۵۰ عمل جراحی» را منتشر کرده بودند، گزارشهای خود را اصلاح کنند.
حکم دادگاه
در ادامه رسیدگی به پرونده، اخباری درباره محکومیت او منتشر شد.
برخی رسانهها از صدور حکم حبس خبر دادند، اما روند پرونده ادامه پیدا کرد و امکان اعتراض به رأی وجود داشت.
در همان زمان، جزئیات حقوقی پرونده در رسانهها بهطور کامل منتشر نشد و تنها بخشهایی از آن در دسترس عموم قرار گرفت.
آزادی
مدتی بعد، خبر آزادی سحر تبر منتشر شد.
او پس از آزادی در یک مصاحبه تلویزیونی حاضر شد؛ مصاحبهای که بسیاری از مخاطبان را غافلگیر کرد، زیرا چهره واقعی او تفاوت زیادی با تصاویر مشهور اینستاگرامی داشت.
او در این گفتوگو توضیح داد که تصاویر جنجالی بیشتر حاصل ویرایش و گریم بودهاند و بسیاری از باورهایی که درباره ظاهر او شکل گرفته بود، با واقعیت مطابقت نداشت.
بازتاب جهانی
پرونده سحر تبر در بسیاری از رسانههای خارجی نیز بازتاب یافت.
برخی رسانهها از او به عنوان نمادی از تأثیر شبکههای اجتماعی بر شهرت یاد کردند.
برخی دیگر نیز این پرونده را نمونهای از قدرت تصاویر ویرایششده در شکل دادن به افکار عمومی دانستند.
جمعبندی
پرونده سحر تبر نشان داد که در عصر شبکههای اجتماعی، گاهی یک تصویر میتواند میلیونها نفر را تحت تأثیر قرار دهد و مرز میان واقعیت و تصویر ساختهشده بسیار کمرنگ شود.
داستان سحر تبر تنها درباره یک اینفلوئنسر نیست؛ بلکه درباره قدرت رسانه، شایعه، ویرایش تصاویر و تأثیر فضای مجازی بر افکار عمومی است.
۳