خاک غریب

سالهای خیلی دور، ما به شهر تازه‌ای آمده بودیم که آشنای چندانی در آن نداشتیم، یا لااقل مامان که همه‌ی عمر در شهر خودش زندگی کرده بود هیچ آشنایی آنجا نداشت. دوران، دوران کیوسک و تلفن سکه‌ای بود‌. می‌رفتیم دم کیوسک در نوبت می‌ایستادیم و اگر آن کسی که توی باجه بود زیادی لفتش می‌داد با سکه تق و تق به شیشه می‌زدیم تا زودتر تمامش کند. تمام این‌ها برای یک بچه‌ی شش ساله یک عمر کسالت‌بار طول می‌کشید. مامان عادت داشت بعد از تلفن برود سراغ دیوار نزدیک کیوسک. دیوار‌ی که مثل یک تابلوی اعلانات پر از اعلامیه ترحیم بود. شاید خواندن تمام آن اعلامیه ها ۵ دقیقه هم طول نمی‌کشید. اما برای بچه‌ای که کلی در صف تلفن و بعد مکالمه ایستاده بود، آن چند دقیقه دویدن در وقت اضافه بود. مدام این پا و آن پا می‌کردم و مانتویش را می‌کشیدم و می‌گفتم «بریم، برییییم!» و بعد از ناامیدی ظرف همان چند دقیقه‌ی محدود آنقدر خمیازه می‌کشیدم که فک‌ام صدای تلق تولوق می‌داد. مامان با دقت تمام اسم‌های روی اعلامیه را می‌خواند. اسم بستگان، آدرس مسجد و زمان برگزاری مجلس ختم. چشمش روی تمام اعلامیه‌ها می‌چرخید. روی اعلامیه‌ها دنبال چه می‌گشت؟ تو که اینجا آشنایی نداری، کسی را نمی‌شناسی! شاید هفت هشت ماه از آمدنمان گذشته بود. همان روند صف، سکه به شیشه‌ی کیوسک، مکالمه با خانواده‌ی مادری و ایستادن جلوی دیوار اعلانات طی شده بود، که با صدایی کمی بلندتر از حد معمولش گفت «آقا بیوک بنگاهی مرده». نه متعجب بود و نه ناراحت، شاید حتی رد کمی خوشحالی را هم می‌شد در صدایش زد. آقا بیوک آن کسی بود که خانه‌مان را قولنامه کرده بود. مامان بعد از خواندن اعلامیه وقتی پا روی پیاده رو گذاشت جوری راه می‌رفت که در شهر خودش راه می‌رفت. جوری که پای آدم به زمین زیر پایش مطمئن است. نهیب می‌زند که تو مال منی، من مال توام. مامان در شهر جدید بالاخره یک نیمچه آشنا را از دست داده بود و حالا می‌توانست بگوید آدم این شهر شده.

سالها گذشته، در همان شهر، که دیگر تازه نیست، نشسته‌ام و باز دارم «صد سال تنهایی» می‌خوانم. خوزه آرکادیو بوئندیا به اورسولا می‌گوید:« هنوز مرده‌ای در اینجا نداریم. وقتی کسی مرده‌ای در خاک ندارد، به آن خاک تعلق ندارد.» بر می‌گردم به خاطره‌ی سالهای دور، وقتی که ما به این شهرِ تازه آمده بودیم...

نازیلا دلیرنیا