مامانم میگوید: «باید ببینی معدهام چه ورمی کرده!» اولش عصبانی میشوم. تظاهر او به بیماری برای جلب توجه، مرا تا سرحد مرگ خشمگین میکند. معمولاً سعی میکنم با نادیده گرفتنش، وادارش کنم از این رفتار دست بردارد. بعد به این فکر میکنم که اگر این کار را نکند، بهانهای برای گفتوگو پیدا نمیکند—نه با من، نه با هیچکس.
پس جواب میدهم: «فردا دکتر را میبینی؟» حتی به پاسخش گوش نمیدهم. یاد گرفتهام وقتی نمیخواهم صدایی را بشنوم، وانمود کنم حضور دارم. اینطوری از خودم مراقبت میکنم، بیآنکه دیگران را برانم. کسی هم به هجوم افکار ذهنم راه نمییابد، و من میتوانم سالها با آنها سرگرم، آشفته، نگران یا داستانپرداز باشم.
داستان زندگی آدمها لحظهای رهایم نمیکند—شاید هم این من هستم که آن را رها نمیکنم. دستآویز من برای غرق نشدن در افسردگی، پوچی و زوال، همین است. حالا که مرور میکنم، میبینم زیاد از کلماتی مثل «دستآویز»، «سکوی امید»، «لنگرگاه نجات» و «روزنهٔ امید» استفاده میکنم.
حس میکنم زندگیام در وقت اضافه جریان دارد و همیشه فقط چند دقیقه فرصت دارم تا نتیجهٔ بازی را تغییر دهم. انگار هر لحظه، اولین و آخرین شانس من است. ملالی بیپایان با ظاهری آرام و مقتدر—شبیه به سندرم اردک.
با این افکار آشفته و داستانپردازیهای ذهنیام، میدانم پشت همهٔ رفتارهای اغراقآمیز مامان، فقط احساس تنهایی است. زنی که در سالهای آخر دههٔ ششم زندگیاش، در چرخهٔ معیوب حسرت گذشته و ترس از مرگ قریبالوقوع گیر افتاده. احتمالاً آنچه در مامان مرا آزار میدهد، درون من، در سیاهچالهای زندانی شده: ترس از تنهایی. این ترس در من با اصرار به انزوا عجین شده. من هرگز دست از تنها کردن خودم برنداشتهام—مامان هم همینطور.
ما به شکلی ناخوشایند، زندگی والدینمان را تکرار میکنیم، با این توهم که «اشتباهات آنها را تکرار نخواهیم کرد». «من هرگز مثل مامان غرغرو نمیشوم... هرگز ایرادگیر نخواهم بود... نمیگذارم هیجانات زودگذر زندگیم را مدیریت کنند.»
اما آیا واقعاً رفتار درست را انجام میدهم، یا از ترس شباهت به مامان، همهٔ عواطف انسانیام را سرکوب میکنم؟ جالب اینجاست که تحقیقات نشان میدهد آدمهای غرغرو کمتر دچار بیماریهای روانتنی میشوند!
به رشتهامراض گوناگونی فکر میکنم که از نوجوانی تا امروز دست از سرم برنداشتهاند. آنها هشدار میدهند که زندگی، زیر پوست من—حوالی معدهام—به شکلی دیگر جریان دارد. پنج سال پیش، روز اول جلسهٔ مشاورهام را به یاد میآورم؛ وقتی درد مزمن معده امانم را بریده بود و پزشکان پاسخی نداشتند. ناامید روبروی مشاور نشسته بودم، گویی او آخرین تکیهگاه برای نجات از ملال بیپایانم بود. فکر میکردم با عصای جادوییاش، در یک چشمبههمزدن درمانم میکند—اما نه آن روز، نه بعدها، چنین اتفاقی نیفتاد.
درمانگر و تو، در اتاق درمان، اول فقط با نمای بیرونی مشکلاتت روبهرو میشوید. حالا دوباره به مامان نگاه میکنم: تجربههایش بارها او را به لبهٔ پرتگاه کشانده، اما هرگز سقوطش را ندیدهام. بابا میگفت: «آدم در اوج، تازه معنای سقوط را میفهمد.» من در زندگی مامان اوجی ندیدهام، ولی پرتگاههای بسیاری دیدهام.
گروه آدمهای دقیقهنودی
آدمهایی که وقت زیادی برای تغییر نتیجهٔ بازی ندارند. در هر لحظه تلاش میکنند شاید—فقط شاید—بتوانند باخت حتمی را به برد تبدیل کنند. بداقبالیشان اینجاست که همیشه از دقیقهٔ ۹۰ بازی را شروع میکنند. کمکم بازی را همینگونه میآموزند، میپذیرند، و رویای یک رقابت منصفانه را با خود به گور میبرند.
هرچقدر از شباهتهایم با مامان فرار کنم، میدانم بخشی از او در من زندگی میکند—حالا چه در ظاهر، چه در ژرفا. من—و تو—خوب میدانیم که من هم از آدمهای دقیقهنودی هستم.
اگر یک روز همهٔ ما دقیقهنودیها دست از تلاش برداریم و بازی را رها کنیم، چه برسر سرمربی تیم و تماشاچیان میآید؟ چه کسی حماسه میآفریند؟ چه کسی هر فرصت را به گل تبدیل میکند؟ اگر این هویت را از خود جدا کنیم، آیا اصلاً بلدیم بازی را از ثانیهٔ صفر شروع کنیم؟
اولین جستار من
-پریزاد