چند روز پیش یک مطلب گذاشتم دربارهٔ استیتمنت چهار سالهام روی Myfxbook
در دایرکت و کامنتهای اینستاگرام، چند نفر تقریباً یک چیز را نوشتند. یکیشان دقیقاً این بود:
«۱۶۷ درصد تو چهار سال؟ داداش صندوق درآمد ثابت سالی ۳۵ درصد میده، چهار سالش میشه بالای ۲۰۰ درصد. بدون ریسک.»
راستش اولش خواستم یک خط جواب بدهم و رد شوم. بعد دیدم این حرف آنقدر رایج است و آنقدر منطقی به نظر میرسد که حیف است یک خط جواب بگیرد. مشکل این حرف در حسابش نیست؛ در واحدش است. و برای اینکه این را نشان بدهم، به جای بحث کردن، چهار نفر را فرض کردم و برایشان این موضوع را کاملا حساب کردم.
چهار نفر، یک روز، یک مبلغ
مرداد ۱۴۰۱. دلار حدود ۳۰ هزار تومان. چهار نفر هر کدام ۲۰۰ میلیون تومان دارند و میخواهند چهار سال به آن دست نزنند.
علی میرود بانک. بهترین کاری که میشود کرد را میکند: سپردهٔ سهساله با سقف قانونی ۲۲.۵ درصد، سودش را هم برنمیدارد که مرکب شود.
فرهاد بورسباز است و بانک را قبول ندارد. میرود سراغ صندوق درآمد ثابت، آن هم نه هر صندوقی؛ افران، که بزرگترین صندوق ETF بازار است و این چهار سال تقریباً همیشه بالای بقیه بوده. سودش سال به سال بیشتر هم شد: حدود ۲۶ درصد در ۱۴۰۱، ۲۹ در ۱۴۰۲، ۳۳ در ۱۴۰۳ و ۳۶ در ۱۴۰۴.
جان در آمریکا زندگی میکند. معادل همان ۲۰۰ میلیون، یعنی ۶۶۶۷ دلار، را میدهد به Citadel؛ همان صندوقی که از نظر سود انباشته، سودآورترین هجفاند تاریخ است. (بله میدانم با ۶۶۶۷ دلار راهت نمیدهند. فرض است. صبر کنید.)
کیوان همان ۲۰۰ میلیون را دلار تبدیل به دلار میکند که میشود ۶۶۶۷ دلار و سپس همان دلارها را با یک سیستم معاملاتی مکانیکی کار میکند. سیستمی که در همین چهار سال روی حساب عمومی Myfxbook ۱۶۷ درصد ساخته.
حالا شهریور ۱۴۰۵ است. دلار ۲۳۰ هزار تومان. ببینیم هر کدام چه دارند.
علی
۲۰۰ میلیون ضربدر ۱.۲۲۵ به توان چهار. میشود حدود ۴۵۰ میلیون تومان.
علی راضی است. پولش دو برابر و ربع شده. ولی اگر همین ۴۵۰ میلیون را تقسیم بر ۲۳۰ هزار کنید، میشود ۱۹۵۸ دلار. روز اول ۶۶۶۷ دلار داشت. یعنی با «به خیال خودش سود گرفتن»، ۷۱ درصد قدرت خریدش را از دست داده. این را دوباره بخوانید. هفتاد و یک درصد.
فرهاد
فرهاد از علی خیلی زرنگ تر است. با آن سودهای صعودی، ۲۰۰ میلیونش شده حدود ۶۲۰ میلیون تومان. سه برابر و خردهای. در مهمانیها به علی میخندد و سرزنشش میکند
۶۲۰ میلیون تقسیم بر ۲۳۰ هزار: ۲۷۰۰ دلار. یعنی ۵۹ درصد قدرت خریدش را از دست داده. فرهاد هم باخته، فقط کمی آهستهتر از علی. و این با بهترین صندوق بازار است. با میانگین صندوقها، که این سالها بین ۲۲ تا ۲۸ درصد بوده، به ۴۹۰ میلیون میرسید و تقریباً میشد همان علی 😉
آن کسی که هیچ کاری نکرد
قبل از جان و کیوان، یک نفر پنجم را هم تصور کنید که فقط دلار خرید و گذاشت توی کشو. ۶۶۶۷ دلار ضربدر ۲۳۰ هزار: یک میلیارد و ۵۳۳ میلیون تومان.
این آدم، بدون هیچ دانش و هیچ ریسکی، سه و نیم برابر علی و دو و نیم برابر فرهاد پول دارد. این نکته را نگه دارید چون مهمترین نکتهٔ این نوشته است.
جان
Citadel در این چهار سال چه کرد؟ ۳۸ درصد در ۲۰۲۲ (که فقط چهار ماه آخرش سهم جان است)، ۱۵ درصد در ۲۰۲۳، ۱۵ درصد در ۲۰۲۴، ۱۰ درصد در ۲۰۲۵ و ۱۲ درصد از اول ۲۰۲۶ تا الان. همه بعد از کسر کارمزد. روی هم میشود حدود ۸۰ درصد.
۶۶۶۷ دلار جان شده حدود ۱۲ هزار دلار. به تومان امروز: دو میلیارد و ۷۶۰ میلیون.
جان تنها کسی در این جمع است که پولش واقعاً زیاد شد و ۸۰ درصد در چهار سال، وقتی از بهترینهای دنیا حرف میزنیم، عدد بسیار خوبی است.
من جان را برای این آوردم که بدانید «خوب» در دنیا یعنی چه ، نه ۳۵ درصد سود به تومانِ بانکها و صندوقهای درآمد ثابت ایرانی
کیوان
۶۶۶۷ دلار ضربدر ۲.۶۷ میشود ۱۷۸۰۰ دلار. ضربدر ۲۳۰ هزار: چهار میلیارد و ۹۴ میلیون تومان.
همهشان کنار هم
علی — بانک: ۴۵۰ میلیون تومان، یعنی ۱۹۵۸ دلار، قدرت خرید منفی ۷۱ درصد
فرهاد — بهترین صندوق درآمد ثابت: ۶۲۰ میلیون تومان، یعنی ۲۷۰۰ دلار، منفی ۵۹ درصد
دلار توی کشو: ۱۵۳۳ میلیون تومان، یعنی ۶۶۶۷ دلار، صفر
جان : ۲۷۶۰ میلیون تومان، یعنی ۱۲۰۰۰ دلار، مثبت ۸۰ درصد
کیوان — دلار + سیستم: ۴۰۹۴ میلیون تومان، یعنی ۱۷۸۰۰ دلار، مثبت ۱۶۷ درصد
حالا برگردیم به آن کامنت
«صندوق سالی ۳۵ درصد میدهد.» درست. تومانی.
«شما ۱۶۷ درصد در چهار سال.» درست. دلاری.
این دو عدد را اصولا نمیشود کنار هم گذاشت و قیاس کرد مثل این است که شما بگویید «ماشین من ۱۴۰ تا میره، مال تو فقط ۱۱۰ تا» و بعد معلوم شود یکی کیلومتر است و یکی مایل. در کشوری که پولش در چهار سال یکهفتم شده، هر درصد تومانی را باید اول تبدیل کنید و بعد مقایسه کنید. بعد از تبدیل، علی و فرهاد هر دو منفیاند. منفی. با سود.
بانک برای اینکه فقط به «دلار توی کشو» برسد باید سالی ۶۶ درصد میداد. برای اینکه به کیوان برسد، سالی ۱۱۳ درصد.
چند چیز که باید صادقانه بگویم
اول اینکه بخش بزرگ رشد کیوان از خودِ دلار است، نه از سیستم. دلار ۷.۷ برابر شد؛ سیستم آن را ۲.۶۷ برابر دیگر کرد. من این را پنهان نمیکنم، چون اتفاقاً قویترین بخش حرفم است: حتی اگر به من و سیستمم صفر اعتماد دارید، به همان آدم پنجم نگاه کنید که فقط دلار خرید. بانک و صندوق جلوی او هم باختهاند.
دوم، این چهار نفر فرضیاند. من ادعا نمیکنم کسی ۲۰۰ میلیون را ۴ میلیارد کرده. سیستم روی یک حساب واقعی ۱۶۷ درصد ساخته و آن حساب برای همه قابل دیدن است؛ مبلغ اولیهاش هم خصوصی است و به این مثال ربطی ندارد.
سوم، مقایسهٔ من با Citadel از نظر ریسک اصلاً منصفانه نیست و ادعایش را هم ندارم. آنها با هفتاد میلیارد دلار و افتهای خیلی کوچک این بازده را میسازند. سیستم من در همین دوره یک افت ۳۳ درصدی را رد کرده؛ از ۱۴۵ درصد سود رسید به ۶۴ درصد سود و دوباره بالا آمد. زیر سرمایهٔ اولیه هیچوقت نرفت، ولی آن دوره برای هر کسی قابل تحمل نیست و کسی که تحملش نمیکرد به ۱۶۷ نمیرسید.
چهارم، دلار همیشه ۷.۷ برابر نمیشود. من دربارهٔ چهار سال گذشته حرف زدم، نه چهار سال آینده. و عملکرد گذشتهٔ هیچ سیستمی، از جمله مال من، تضمین آینده نیست.
چرا این را نوشتم
نه برای اینکه بگویم بانک بد است. برای اینکه یک عادت را عوض کنم: عادتِ مقایسه کردن درصدها بدون نگاه کردن به واحدشان. اگر از این نوشته یک چیز بماند، باید همین باشد: دفعهٔ بعد که کسی گفت «فلانجا سالی ۳۰ درصد میدهد»، اول بپرسید به چه واحدی، بعد ذوق کنید.
همهٔ اعداد این مقاله منابع مشخص دارد — آرشیو روزانهٔ دلار در tgju، مصوبهٔ نرخ سود بانک مرکزی، گزارشهای سالانهٔ صندوق افران، و برای Citadel گزارشهای Reuters و CNBC و Forbes. محاسبه را قدم به قدم با لینک هر منبع اینجا گذاشتهام تا خودتان با ماشینحساب گوشی تکرارش کنید:
🔗https://bahramrakhshani.com/bank-vs-system.html
و استیتمنت زنده، مثل همیشه:
🔗https://www.myfxbook.com/members/saeid1370/saeid-soltanara/10229398
بهرام رخشانی
این نوشته آموزشی است و توصیهٔ سرمایهگذاری نیست. معامله در بازارهای مالی میتواند به از دست رفتن سرمایه منجر شود.