در حسرت نوستالژی

گاهي آدم حيران ميماند که چي ميخواهد: فراموشي يا يادآوري. مثلاً روزهاي اول مهر هر سال همهي ما که سالهاست از مدرسه فاصله گرفتهايم، دچار نوستالژي ميشويم و دلمان براي بوي کيف و کتاب و دفتر چهل برگي و مداد خروسنشان و بعدها استدلر و خيلي چيزهاي ديگر تنگ ميشود. تقريباً همهي ما ياد بوي چوبِ نيمکتهاي مدرسه ميافتيم که انگار لامصب به طور اختصاصي براي اين کار ساخته شده بودند... شايد آن روزها يکي از بزرگترين تصميمات زندگيمان اين بود که کتابهايمان را امسال پلاستيکي جلد کنيم يا کاغذي. اما خب يک چيزهايي هم هست که شک دارم بچههاي اين نسل تجربه کرده باشند. يکي از بزرگترين لذتهاي ماه مهر، دير رسيدن کتابهاي درسي بود. مثلاً ميشد ۲۰ روز از مهر بگذرد و هنوز کتابهاي علوم تجربي، تاريخ و ادبيات نيامده باشد. آي حال ميداد که کلاسهاي مربوط به اين درسها تعطيل ميشد و زودتر ميرفتيم خانه يا توي حياط مدرسه دنبال توپ ميدويديم تا زنگ بعد؛ و تمام اين مدت ته دلمان ميگفتيم خدا بزرگ است، شايد هفتهي ديگر هم کتاب نيامد. ربطي به اين نداشت که درسخوان بوده باشي يا نه، تعطيل شدن کلاسها تقريباً براي همه لذتبخش بود؛ يک لذت رهاشدگي در اين اتفاق بود که سالي چند بار فقط اتفاق ميافتاد. بماند که وقتي کتابها دير ميرسيدند معلم ها براي جبران فرصت از دست رفته، دور تند درس ميدادند. همچنان که معلم تنها موجودي است که در ذهن چندده دانشآموز هر روز پايش ميشکند و ماشين زيرش ميگيرد و توي ترافيکي سنگين گير ميکند. کلاس چهارم که بوديم معلممان زخم معدهاش را عمل کرد و حدود يک ماه نتوانست بيايد سر کلاس، به جايش ناظم ميآمد و ناظمها فقط بلدند در نقش ناظم، ناظم باشند، در نقشهاي ديگر حساب کار از دستشان در ميرود و کلاس ميشود کويت! شده بود. بعد از آن من سالها آرزو ميکردم يکي از معلمهايم زخم معده بگيرد يا يک چيزي توي همين مايهها، درد و مرضي که دوسه هفته و حداکثر تا يک ماه خانهنشيناش کند، بيشتر از اين فايدهاي نداشت، چون معلم جايگزين ميکردند. هر سال آخرين روزهاي شهريور ميرفتم راسته کتابفروشان بازار رشت (همانجايي که قبلاً گفته بودم هرچيزي ميفروشند الا کتاب) تا عطر مدرسه و کيف و خودکار و مداد و چسب نواري براي جلد کردن کتابها و مدادرنگي و اينجور چيزها بپيچد در وجودم و غم از دست رفتن گذشتهي تکرارنشدني را تجربه کنم و بنالم از نوستالژي... اما انگار همين نوستالژي هم خودش يکي از سرمايههاي بزرگِ آدم است که مثل خيلي چيزهاي ديگر قدرش را نميداند (اين را گفتم چون قافيه به تنگ آمد، وگرنه آدم هيچ چيز ندارد که بيشتر قدرش را نگه دارد) و وقتي نيست، به وحشت ميافتد. امسال اين وضعيت را تجربه کردم. امروز هفتم مهر است و من تازه فهميدهام فصل مدرسه رسيده و حيرانم که چطور فراموش کرده بودم، بله فراموشي که هميشه آرزويش را ميکردم. در واقع از نبود حسِ نيست بودن يک چيز ترسيدم، آدمي موجود عجيبي است، به تمام چيزهاي رنجآورش احتياج دارد