محض رضای خدا هم که شده، گاهی به خودتان فرصت بدهید بیرون از مترها، جدولها و شاخصهای توسعهی فردی زندگی کنید. کمی از این پرسشهای تمامنشدنی فاصله بگیرید که «چند درصد بهتر شدهام؟»، «چقدر بهرهورترم؟»، «عادت صبحگاهیام چند روز دوام آورده؟» و «چند کتاب دیگر لازم است تا نسخهی بهتری از خودم شوم؟»
ایدهی توسعهی فردی، در حد خودش، مفید است. آدم باید برای وقتش، بدنش، فکرش و مسئولیتهایش برنامه داشته باشد؛ باید بتواند عادت بدی را اصلاح کند یا کاری را بهتدریج پیش ببرد. اما مشکل از جایی شروع میشود که زندگی به یک پروژهی بیپایانِ بهینهسازی تبدیل میشود. آنوقت آدم حتی استراحتش را هم با احساس گناه میگذراند، دوستیهایش را با معیار سودمندی میسنجد، مطالعهاش را به ابزار پیشرفت تبدیل میکند و مدام در حال اندازهگیریِ خودش است.
در این فضا، انسان کمکم از زندگیِ واقعی دور میشود. همهچیز باید خروجی داشته باشد: کتابخواندن، پیادهروی، سفر، گفتوگو، خواب و حتی سکوت. انگار هیچ کاری حق ندارد فقط برای لذت، فهم، همدلی یا تجربهکردنِ خودِ زندگی انجام شود. توسعهی فردی، وقتی بیحدوحصر شود، بهجای آنکه آدم را آزادتر کند، او را زندانیِ تصویری میکند که از «نسخهی کاملترِ خودش» ساخته است.
برای همین، کمی داستان بخوانید؛ رمان بخوانید؛ زندگینامه و قصهی آدمهایی را بخوانید که در موقعیتهای سخت زندگی کردهاند، ترسیدهاند، انتخاب کردهاند، شکست خوردهاند و ایستادهاند. روایت قهرمانان جنگ را بخوانید؛ نه فقط برای آشنایی با تاریخ، بلکه برای دیدن انسان در لحظههایی که شجاعت، رفاقت، مسئولیت و ایثار، دیگر واژههای قشنگ نیستند و قیمت واقعی پیدا میکنند.
داستان به شما نمیگوید «پنج گام تا شجاعت» چیست؛ شجاعت را در جانِ یک موقعیت نشان میدهد.
نمیگوید «چگونه روابط مؤثر بسازیم»؛ پیچیدگیِ محبت، وفاداری، سوءتفاهم و ازخودگذشتگی را پیش چشمتان میگذارد.
نمیگوید «با ترس مواجه شوید»؛ آدمی را نشان میدهد که میترسد، اما در همان حال تصمیم درستش را میگیرد.
شاید کمی کمتر به ساختنِ رزومهی درونی مشغول شویم و کمی بیشتر زندگی را تماشا کنیم. کمتر اسیرِ توهمِ «هر روز بهترشدن» باشیم و بیشتر یاد بگیریم انسانتر، عمیقتر و خوشذوقتر زندگی کنیم.
رشد فقط این نیست که منظمتر، سریعتر و کارآمدتر شویم. گاهی رشد یعنی بتوانیم با یک داستان خوب گریه کنیم، از سرگذشت یک انسان شجاع تکان بخوریم، پیچیدگیِ یک رابطه را بفهمیم و از جهانِ کوچکِ اهداف شخصیمان بیرون بیاییم.
کمی از توسعهی فردی فاصله بگیرید؛ نه برای اینکه رشد نکنید، بلکه برای اینکه رشدتان شبیه زندگی باشد، نه شبیه یک پر از نمودار و شاخص! داشبورد داشبوردِ پر از نمودار و شاخص.