درود، من کارگاه های آنلاین زیادی داشتم، منتها دیگه از تکرار دروس خسته شدم. پس به جای اینکه توی هر انجمن نویسندگی بخوام کارگاه برگذار کنم، اینجا در چند قسمت براتون آموزش میدم. فکر می کنم سایت ویرگول بهتر از جا های دیگست و خلاصه آره، این بستر برای آموزش بهتره. حداقل افرادی هستن که واقعا برای یادگیری و مطالعه اومدن. نه چیز دیگه ای! قبل از شروع، برای معرفی باید بگم که من فاطمه السادات هاشمی نسب هستم از استان یزد، شهرستان اردکان که حدود هشت ساله می نویسم. در ژانر فانتزی به طور اختصاصی و حرفه ای کار می کنم و شدیدا طرفدار رمان های شهر هلالی و دسته چهارم هستم. همچنین قلمروی خار و رز و پادشاه پریان رو خیلی دوست دارم. هری پاتر هم که جای خودش رو توی قلبم داره. مجموعه آثار من نیز: مجموعه جادوی کهن، مجموعه کابوس افعی و مجموعه ماه سوار که به زودی منتشر میشه.
بسیار خب، بیاین به مهم ترین بخش رمان نویسی، یعنی قلم خوب بپردازیم. قلم خوب یعنی چی؟ ظاهر یک رمان باید عالی باشه تا مخاطب رو جذب کنه. منظورم از مخاطب کسانی نیست که رمان های تلگرامی می خونن و از یک رمان بی سر و ته با فاقد بار ادبی و علائم نگارشی لذت می برن. نه بلکه کسانی که کتاب های چاپ شده خاص رو می خونن، روی لحن نگارش و نوع قلم هر نویسنده حساسیت دارن و واقعا اهل مطالعه هستن. بلکه ادا در نمیارن.
برای اینکه قلمتون خوب بشه بهتره کتاب زیاد بخونید. البته، کتاب خوب! چند نمونه از کتاب های چاپی که نسبتا قلم خوبی دارن و ارزون هم هستن شامل: کارد، چاشنی و اندکی عشق، تاج دو قلو ها، وقتی که از ماه زاده شد و... کتاب هایی که نویسنده واقعا قلم پخته ای هم داره شامل: شهر هلالی، سریر شیشه ای، دسته چهارم و... برای آثار انتشار مجازی هم رمان های: ماه تمام من، جادوی کهن (اثر خود بنده هست)، کوچ پرستو ها و...
خب، برای داشتن قلم خوب اولین چیز رعایت علائم نگارشی هست. من روش درست نگارش علائم ویراستاری رو براتون میگم. از ساده ترین شروع می کنیم. توجه داشته باشید که علامت باید به حرف قبلی چسبیده و از حرف بعدی فاصله داشته باشه. به همین راحتی.
نمونه:
به نام خدا ، من فاطمه السادات هاشمی نسب هستم ، نویسنده رمان های ، فانتزی و عاشقانه ، که ، اهل استان ، یزد. هستم. ❌
به نام خدا، من فاطمه السادات هاشمی نسب هستم. نویسنده رمانهای فانتزی و عاشقانه که اهل استان یزد میباشم. ✅
توجه: استفاده بیش از حد از ، و . باعث سکته در متن می شود.
توجه: به فاصله ها توجه کنید.
توجه: نیم فاصله ها باید رعایت شوند.
نکته: رعایت همین علامت های ساده باعث میشه شما از نظر ظاهری یک قلم خوب داشته باشید.
نمونه:
لیلا به او نگاه کرد و گفت:
- سلام.
آرش که سعی میکرد خود را خونسرد نشان بدهد فقط به تکان دادن سرش اکتفا نمود.
نکته: خط دیالوگ مهمه، قبل هر دیالوگ باید باشه تا مونولوگ و دیالوگ رو جدا کنه. باید حتما دیالوگ در خط بعدی نوشته بشه و ادامه خط مونولوگ نباشه.
نکته: علامت : بسیار مهم است.
حالا بعد از علائم نگارشی به نیم فاصله میرسیم.
نمونه:
میبینم، می اید، می گوید، امده اند، میایند ❌
میبینم، میآید، میگوید، آمدهاند، میآیند ✅
نکته: کلاه آ بسیار مهم است.
نکته: سعی کنید در متن و در جمله های مونولوگی از فعل های تکراری استفاده نکنید. یا حداقل پشت سر هم نباشند.
خب بعد از تمام این ها، حالا ما ظاهر قلم خوبی داریم. پس میرسیم به خود قلم، یعنی نگارش اصولی متون فارسی داستانی.
خب بیاید اول از اصطلاحات براتون بگم. ما در ادبیات داستانی سه نوع روایت داریم.
اول شخص: یعنی کسی که در داستان شخصیت اصلی است، برای مخاطب داستان را توضیح می دهد و داستان از دید او پیش می رود. نمونه: دستم را بالا آوردم و برای مادر که آنطرف خیابان ایستاده بود تکان دادم.
دوم شخص: یعنی از زاویه دید نفر دوم روایت می شود. یا به زبان دیگر ضمیر تو، مثلا: به دستهایت نگاه کن. میدانم که میبینی، من نیز میبینم. تو از نظر روحی آزرده شدهای و این از دستهای لرزانت مشخص است.
سوم شخص: در دید سوم شخص یک نفر انگار بیرون این ماجرا دارد داستان را روایت می کند. ضمیر او در اینجا استفاده می شود. مانند: او آرامآرام به طرف ماشین پارک شده در آنطرف خیابان حرکت کرد. باران میبارید و صدای قطره ها با برخورد به چتر سفید بالای سرش، گوشش را نوازش میداد.
حالا، ما اینجا یه راوی دیگه داریم که بین نویسنده ها معروفه به دانای کل، دانای کل کیه؟ کسی که همزمان از ضمیر او سوم شخص استفاده می کنه اما به کل اتفاقات واقفه و گاهی نویسنده از این طریق می تونه بعضی چیز های توی رمان مثل گره های داستانی، یا نکاتی در مورد شخصیت رو اضافه کنه. مثلا: او روح زخمیش را به دست باد سپرد، ایستاده در بالای پرتگاه، چشمهایش را بست. مدتها میگذرد که دیگر به آن روز های قدیم فکر نمیکند. اما امروز دوباره آن صحنهها را به یاد آورده بود. همانهایی که هر بار روحش را آزار میداد. آخرینبار کی بود؟ وقتی که پدرش دوباره روی او، روی اندام ظریف زنانهاش دست بلند کرد؟
این یک تمونه از روایت دانای کل هست، در صورتی که برای سوم شخص نویسنده فقط می تونه فضا و مکان و حالت رو توصیف کنه.
و حالا، می رسیم به سبک من که ترکیبی از سوم شخص و اول شخصه، یعنی قالب روایت سوم شخصه ولی گاهی خود راوی به روح، انسان یا هرچیز دیگری تبدیل میشه و وارد مکان های رمان میشه. برای نمونه می تونید مجموعه کابوس افعی و جادوی کهن رو بخونید.
به عنوان کسی که هشت سال تجربه نوشتن داره، بهتون میگم از دانای کل استفاده کنید اما به اندازه، کل اطلاعات مهم رو لو ندید، بذارید شخصیت ها در حالی که مراحل سخت زندگی رو طی می کنن، به نکات مهم برسن و خواننده هم همراهیشون کنه.
پایان قسمت اول
کسانی که از این آموزش استفاده کردن، نظر یادتون نره. که بدونم چقدر مفید بوده.