من شاعر نبودم. همه چی از آنجا شروع شد که فهمیدم وقتی پول نداری، ماشین نداری، باید روح لطیف داشته باشی. بیشتر هم خوششان میآید. کاری هم ندارد. دو تا شعر از شاملو حفظ باشی و ادای آدمهایی را در بیاوری که شعرهایش را میفهمند کافی است. شعرهایش را میخواندم و برای دیگران میفرستادم. اما جواب نمیداد. ولی من پیگیر بودم، میرفتم سراغ شعر بعدی، و شعر بعدی، و دفتر بعدی، و دفتر بعدی و شاعر بعدی، غرق شعر شدم.
تا این که یک روز به این شعر ریچارد براتیگان رسیدم:
«همۀ دختران باید
شعری داشته باشند، که برای آنان نوشته شده باشد.
حتی اگر لازم باشد برای این کار
آسمان به زمین بیاید.»
گفتم ای کلک. پسکهاینطور. چرا خودم شعر نگویم. این بار جواب داد.
من شاعر نبودم. اما دخترها خوششان میآمد. راستش وقتی میوز (الهۀ الهام هنری) باشد کاری هم ندارد. کافیست نگاهش کنی، تصورش کنی و افسار احساسات و عواطفت را رها کنی و خودت را بسپاری به جریان آزادشان تا هرکجا که میخواهند، ببرند، هرچه میخواهند بکنند. کلمات کمکم از راه میرسند و همدیگر را مییابند و کنار هم قرار میگیرند، قلقل شعر میجوشد و فوران میکند. البته کیفیت کار بسته به الهۀ شعر و شدت جریان عواطفی که در تو برانگیخته، متفاوت خواهد بود. خلاصه یکی دو تا کلمه را کنار هم میگذاشتم و میرفتم خط بعدی و در آخر هم یک سه نقطه میگذاشتم و میگفتم این شعر توست، شعری از آن خودت، برای تو سرودهام.
در دنیایی که برای یغما گلرویی کلی کف و سوت و هورا میکشند، چند نفری هم پیدا خواهد شد تا بگویند اووووف تو چقدر شعرات خوبه. چرا میگفتند؟ آیا شعرهایم خوب بود؟ خیر، عدهای فقط عاشق اووووف گفتن هستند. بهبه و چهچه میکنند و به تو نزدیک میشوند. هر کسی از راهی. این هم راهی است به هر حال، همه که حال و حوصلۀ درگیری با واژهها را ندارند.
آن زمان آنقدرها هم مبتذل نشده بود. الان هر دختری سه چهار نفر را دارد که برایش شعر میگویند. لعنت بهشان، بازی را یاد گرفتهاند.
شعر مینوشتم و میفرستادم و انصافا این بار جواب میگرفتم. حاضر بودم دنیا را زیر و رو کنم تا درخشش چشمان الههام را ببینم. لحظۀ رهایی هیولا –هیولایی که الهۀ مرا داشت از درون میخورد و نابود میکرد تا راهی به رهایی بیابد و نمییافت– الهۀ من بالهای زیبایش را میگشود، و اوج میگرفت و نور میپاشید. آن موجود غمگین و افسردهای که احساس میکرد هیچکس او را نمیبیند، نامرئیست، حالا ایزدبانویِ خونریزی شده بود که درخششش در آسمان شهر چشمها را خیره میکرد. هر چقدر هم دور میشد، باز میتوانستم پرتو درخشانش را ببینم و دلگرم شوم.
من شاعر نبودم اما آسمان شهر را پر ستاره دوست میداشتم.
من شاعر نبودم، اما میتوانستم آن درخششهای تیره را در عمق چشمها ببینم، و حاضر بودم دنیا را زیر و رو کنم تا لحظۀ شعلهور شدن و فوران آن نیرو را ببینم.
حالا چه کنم؟ حالا که نمیشود شعر گفت و همچنان دستم از هر چیزی جز واژه خالیست، از پول و ماشین هم خبری نیست، چه کنم؟ با هجوم شبانۀ واژهها چه کنم؟ با این آسمانِ ستارهخوردۀ مرگبار که مثل بختک روی خالیِ شهر ویرانم خیمه زده چه کنم؟ با این شهر چه کنم؟
من شاعر نبودم، درختی بودم گوشۀ این شهر که دلخوش به پرندههایی بود که روی شاخ و برگش آشیانه کرده بودند، با خالیِ لانههاشان چه کنم؟ من پرنده نیستم، پرِ پرواز ندارم. درختم. ریشههایم در سنگ و خاک این شهر نفوذ کردهاند. چطور باید از این شهر ریشه بکنم؟ درخت اگر بودی میفهمی برای رفتن، راه چقدر ناهموار است. من اینجا منتظر بازگشت پرندهها میمانم.
جلیلی | ۲۷ خرداد ۱۴۰۴
۱۴۰۴