کتاب «چگونه تغییر کنیم؟» اثر کیتی میلکمن با عنوان اصلی How to Change: The Science of Getting from Where You Are to Where You Want to Be یکی از آثار شناختهشده در حوزه علوم رفتاری، روانشناسی عمومی و تغییر عادتهاست. میلکمن، استاد دانشکده وارتون دانشگاه پنسیلوانیا و پژوهشگر علوم رفتاری، در این کتاب تلاش میکند توضیح دهد چرا با وجود تصمیم جدی برای تغییر، بسیاری از افراد نمیتوانند رفتار جدید خود را برای مدت طولانی حفظ کنند.

ایده اصلی کتاب این است که مشکل تغییر همیشه کمبود اراده نیست. گاهی فرد مانعی مشخص در مسیر خود دارد و راهکار انتخابشده با آن مانع تناسب ندارد. بنابراین برای ایجاد تغییر پایدار، ابتدا باید عامل بازدارنده را شناسایی کرد و سپس راهبردی متناسب با همان مشکل انتخاب کرد.
بسیاری از افراد در مقطعی از زندگی تصمیم میگیرند رفتار خود را تغییر دهند. ممکن است فرد بخواهد ورزش کند، مطالعه بیشتری داشته باشد، کارهای خود را به تعویق نیندازد، مصرف برخی خوراکیها را کاهش دهد یا عادتهای نامناسب خود را کنار بگذارد.
مشکل معمولاً در مرحله تصمیمگیری نیست؛ بلکه در ادامه دادن مسیر است. تصمیم اولیه ممکن است بسیار جدی باشد، اما پس از مدتی انگیزه کاهش پیدا کند و فرد دوباره به الگوهای قبلی بازگردد.
کیتی میلکمن تلاش میکند این فرایند را از دیدگاه علوم رفتاری بررسی کند و نشان دهد چگونه میتوان به جای تکیه صرف بر اراده، موانع تغییر را شناسایی و شرایط را برای رفتار مطلوب مناسبتر کرد.
رفتار انسان تحت تأثیر عوامل متعددی قرار دارد. عادتهای قدیمی، تمایل به پاداش فوری، فراموشکاری، اهمالکاری، ترس از شکست و بیانگیزگی میتوانند مانع رسیدن فرد به اهدافش شوند.
برای مثال، ممکن است فرد بداند ورزش برایش مفید است، اما ورزش را خستهکننده بداند. در چنین شرایطی، صرفاً نصب یک برنامه هدفگذاری یا تعیین یک هدف بزرگ لزوماً مشکل را حل نمیکند. راهکار مؤثرتر ممکن است پیدا کردن روشی برای لذتبخشتر کردن فعالیت باشد. این نمونه یکی از ایدههای محوری کتاب است: راهکار تغییر باید با مانع واقعی تناسب داشته باشد.
از دیدگاه میلکمن، یکی از نخستین گامها برای تغییر موفق، شناسایی مانعی است که فرد را از رسیدن به هدف بازمیدارد.
ممکن است فردی به دلیل اهمالکاری نتواند کارهایش را به موقع انجام دهد، در حالی که شخص دیگری با مشکل فراموشکاری مواجه باشد. فرد سوم ممکن است به دلیل جذابیت پاداشهای فوری نتواند در برابر وسوسه مقاومت کند.
در چنین شرایطی، ارائه یک نسخه یکسان برای همه افراد منطقی نیست. ابتدا باید مشخص شود مشکل اصلی چیست و سپس ابزار مناسب برای مقابله با آن انتخاب شود.
اهمالکاری یکی از موانع مهم در مسیر تغییر است. انسان ممکن است کاری را مهم بداند اما به دلیل دشواری یا جذاب نبودن، انجام آن را به زمان دیگری موکول کند.
یکی از راههای مقابله با این مشکل، کاهش دشواری شروع کار است. به جای اینکه فرد خود را ملزم به انجام یک فعالیت بسیار طولانی کند، میتواند نخستین گام را بسیار کوچک و مشخص تعیین کند.
شروع کردن یک فعالیت کوچک میتواند مقاومت ذهنی اولیه را کاهش دهد. پس از شروع نیز ادامه فعالیت معمولاً آسانتر از زمانی است که فرد هنوز در مرحله تصمیمگیری قرار دارد.
یکی دیگر از موضوعات مهم کتاب، نقش وسوسه و پاداشهای فوری در تصمیمهای انسان است. بسیاری از رفتارهای نامطلوب در کوتاهمدت جذاب هستند، در حالی که نتیجه رفتار مطلوب ممکن است مدت بیشتری بعد ظاهر شود.
برای مثال، استراحت کردن ممکن است در لحظه لذتبخشتر از انجام یک کار دشوار باشد. همین تفاوت میان پاداش فوری و پاداش بلندمدت میتواند باعث شود فرد برخلاف اهداف اصلی خود تصمیم بگیرد.
میلکمن پیشنهاد میکند به جای اینکه همیشه با وسوسه مبارزه کنیم، در برخی شرایط میتوان از جذابیت آن برای تقویت رفتار مطلوب استفاده کرد. کتاب نمونههایی از روشهایی ارائه میکند که در آن فعالیت مطلوب با چیزی لذتبخش همراه میشود.
زمان شروع تغییر نیز میتواند اهمیت داشته باشد. بعضی از دورههای زندگی فرصت مناسبی برای کنار گذاشتن الگوهای قدیمی و ایجاد رفتارهای جدید فراهم میکنند.
تغییر شغل، شروع یک دوره آموزشی، نقل مکان یا آغاز یک مرحله جدید زندگی میتواند فرد را از برخی عادتهای قبلی فاصله دهد. چنین موقعیتهایی ممکن است به فرد کمک کنند الگوهای جدید را راحتتر در زندگی خود وارد کند.
میلکمن در کتاب بر این ایده تأکید میکند که زمانبندی میتواند یکی از عوامل مؤثر بر موفقیت در تغییر باشد.
رفتار انسان تنها نتیجه تصمیمهای آگاهانه نیست. محیط نیز میتواند انتخابهای روزانه را تحت تأثیر قرار دهد.
اگر انجام یک رفتار مطلوب دشوار باشد و رفتار نامطلوب بسیار آسان، احتمال انتخاب گزینه دوم افزایش پیدا میکند. بنابراین یکی از راههای ایجاد تغییر، تغییر دادن محیط به شکلی است که رفتار موردنظر آسانتر شود.
برای مثال، فردی که قصد دارد مطالعه کند میتواند کتاب موردنظر را در محلی قرار دهد که بهراحتی در دسترس باشد. در مقابل، کاهش دسترسی به عوامل حواسپرتی نیز میتواند به حفظ تمرکز کمک کند.
گاهی فرد قصد تغییر دارد، اما به دلیل مشغله روزمره یا فراموشکاری، رفتار موردنظر را انجام نمیدهد. در این شرایط مشکل لزوماً نبود انگیزه نیست.
استفاده از یادآورها، تعیین زمان مشخص و پیوند دادن رفتار جدید با فعالیتهای روزانه میتواند احتمال انجام آن را افزایش دهد. وقتی یک رفتار در زمان و موقعیت مشخصی قرار بگیرد، نیاز به تصمیمگیری مداوم کمتر میشود.
عادتها بخش مهمی از زندگی روزمره را تشکیل میدهند. بسیاری از رفتارها بدون تصمیمگیری آگاهانه و به صورت خودکار انجام میشوند.
به همین دلیل، تغییر یک عادت قدیمی ممکن است دشوار باشد. فرد باید نهتنها تصمیم بگیرد رفتار جدیدی انجام دهد، بلکه شرایطی ایجاد کند که رفتار جدید به مرور به بخشی از روال زندگی تبدیل شود.
کتاب تلاش میکند نشان دهد ایجاد تغییر موفق نیازمند شناخت سازوکارهای رفتاری و انتخاب راهبرد مناسب است، نه صرفاً تلاش بیشتر.
مشوقها میتوانند در شکل دادن به رفتار نقش داشته باشند. هنگامی که یک رفتار با پیامد مطلوب همراه شود، احتمال تکرار آن ممکن است افزایش پیدا کند.
این مشوق الزاماً نباید مالی باشد. انجام یک فعالیت لذتبخش، دریافت بازخورد مثبت یا تجربه احساس پیشرفت نیز میتواند نقش انگیزشی داشته باشد.
با این حال، مشوق زمانی مؤثرتر است که با رفتار موردنظر و ویژگیهای فرد تناسب داشته باشد.
موضوع کتاب تنها تغییر فردی نیست. اصول مطرحشده میتوانند برای افرادی که به دیگران در مسیر تغییر کمک میکنند نیز کاربرد داشته باشند؛ از جمله مدیران، معلمان، مربیان و افرادی که مسئول ایجاد تغییر رفتاری در یک گروه هستند.
در این شرایط نیز شناخت مانع اهمیت دارد. برای مثال، اگر فردی دانش لازم را ندارد، آموزش میتواند راهکار مناسبی باشد؛ اما اگر مشکل اصلی فراموشکاری یا نبود انگیزه باشد، آموزش بیشتر الزاماً مشکل را برطرف نمیکند.
یکی از پیامهای مهم کتاب این است که اراده بهتنهایی ابزار کاملی برای تغییر نیست. اگر فرد هر روز مجبور باشد در برابر یک وسوسه شدید مقاومت کند، احتمال خستگی و بازگشت به رفتار قبلی وجود دارد.
به همین دلیل، تغییر محیط، طراحی شرایط مناسب، ایجاد مشوق و استفاده از زمانهای مناسب میتواند فشار واردشده بر اراده را کاهش دهد.
این نگاه، تغییر را بیشتر به یک مسئله قابل طراحی تبدیل میکند تا آزمونی برای سنجش قدرت اراده.
این کتاب میتواند برای افرادی مناسب باشد که بارها برای تغییر یک رفتار تلاش کردهاند اما نتوانستهاند آن را حفظ کنند. همچنین برای کسانی که به موضوعاتی مانند شکلگیری عادت، اهمالکاری، بهرهوری، خودکنترلی و علوم رفتاری علاقه دارند، قابل توجه است.
افرادی که در حوزه مدیریت، آموزش، مربیگری یا هدایت گروهها فعالیت میکنند نیز میتوانند از ایدههای کتاب برای درک بهتر فرایند تغییر رفتار استفاده کنند.
نسخه اصلی کتاب با عنوان How to Change: The Science of Getting from Where You Are to Where You Want to Be در سال ۲۰۲۱ منتشر شده است. نسخه انگلیسی منتشرشده توسط Portfolio دارای ۲۷۲ صفحه است و پیشگفتار آن را آنجلا داکورث نوشته است.
این اثر در ایران با ترجمههای مختلف منتشر شده است. یکی از نسخههای فارسی با عنوان «علم رسیدن از آنچه هستیم به آنچه میخواهیم باشیم» توسط محمدحسن شریفیان ترجمه و از سوی انتشارات ترجمان علوم انسانی منتشر شده است؛ نسخه الکترونیکی این ترجمه ۲۴۴ صفحه دارد.
نسخههای فارسی دیگری نیز با ترجمههای متفاوت در بازار نشر ایران وجود دارند؛ از جمله ترجمه حورا دائمی با عنوان فرعی «بهکارگیری راهبردی متناسب با هر چالش» و ترجمه مهدی رمضانی با عنوان «دانش رسیدن از جایی که هستید به جایی که میخواهید باشید».
«چگونه تغییر کنیم؟» کیتی میلکمن کتابی درباره علم تغییر رفتار است که تلاش میکند توضیح دهد چرا تغییر برای بسیاری از افراد دشوار است و چگونه میتوان با شناسایی مانع اصلی، راهبرد مناسبتری انتخاب کرد.
اهمالکاری، وسوسه، فراموشکاری، عادتهای قدیمی، زمانبندی و تأثیر محیط از جمله موضوعاتی هستند که در این چارچوب اهمیت پیدا میکنند. پیام اصلی کتاب این است که برای تغییر موفق، تنها تعیین هدف کافی نیست؛ باید موانعی را که میان فرد و هدف قرار گرفتهاند شناخت و شرایط را به گونهای طراحی کرد که رفتار مطلوب آسانتر و پایدارتر شود.
در مجموع، «چگونه تغییر کنیم؟» را میتوان اثری در حوزه علوم رفتاری و خودیاری علمی دانست که تلاش میکند میان پژوهشهای دانشگاهی و مشکلات واقعی زندگی روزمره ارتباط برقرار کند.