ویرگول
ورودثبت نام
محمد مهدی اسماعیلی
محمد مهدی اسماعیلی
محمد مهدی اسماعیلی
محمد مهدی اسماعیلی
خواندن ۵ دقیقه·۴ سال پیش

مجاهدین خلق

سازمان مجاهدین خلق ایران سازمان سیاسی اسلامگرا و چپگرا با ساختار شبهنظامی است. رهبری این سازمان
با مسعود رجوی و مریم رجوی است. از سال ۱۳۸۲زنده بودن مسعود رجوی در پرده ابهام قرار دارد و در غیاب
وی همسرش مریم رجوی عملاً رهبری این سازمان را برعهده دارد. از ۱۵شهریور ۱۳۹۶دبیرکل این سازمان زهرا
مریخی است. این سازمان در ۱۵شهریور سال ۱۳۴۴به رهبری محمد حنیفنژاد، سعید محسن و عبدالرضا
نیکبین پایهگذاری شد؛ اما بعد از انقلاب سال ،۱۳۵۷عبدالرضا نیکبین از فهرست رسمیِ بنیانگذاران، حذف
شد و علیاصغر بدیعزادگان –که از سال ۱۳۴۵به سازمان پیوسته بود– جایگزین او شد


سازمان مجاهدین پس از شکلگیری، به اقدام مسلحانه بر ضد دودمان پهلوی پرداخت. در سال ۱۳۵۱سازمان
امنیت و اطلاعات کشور (ساواک)، موفق به دستگیری رهبران اولیه این سازمان شده و به حکم دادگاه نظامی وقت،
به جُرم «اقدام علیه امنیت کشور، اعمال تروریستی (ترور اتباع ایرانی و آمریکایی»)، به اعدام، محکوم و برخی نیز
زندانی شدند. در سال ۱۳۵۴خورشیدی، برخی به رهبریِ تقی شهرام و بهرام آرام، اقدام به ترور و حذف اعضای
مذهبی، از جمله، مجید شریف واقفی در بیرون زندان کردند و با بهدست گرفتن بخشی از سازمان، بیانیهٔ اعلام
تغییر ایدئولوژی از اسلام به مارکسیسم را منتشر کردند

پس از آن، اعضای سازمان به دو دسته: مارکسیست به رهبری تقی شهرام و بهرام آرام و نیز مسلمان به رهبری
مسعود رجوی و موسی خیابانی، تقسیم شدند. پس از پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ایران، بخش مذهبی سازمان مجاهدین
خلق به رهبری موسی خیابانی و مسعود رجوی، فعالیت خود را تحت عنوان جنبش ملی مجاهدین، اعلام کردند؛
ولی درباره اختلاف نظر با روحانیان وقت، از جمله روحالله خمینی، به مخالفت بر ضد نظام جمهوری اسلامی روی
آورد. پس از تظاهرات ۳۰خرداد ۱۳۶۰و برکناری ابوالحسن بنیصدر، این سازمان، هدف خود را سرنگونی نظام
جمهوری اسلامی ایران عنوان کرد

اعضای سازمان مجاهدین، دو سال بعد از جنگ ایران و عراق، در سال ۱۳۶۱به عراق رفتند و با همکاری ارتش
عراق، اقدام به تشکیل بازویی نظامی به نام «ارتش آزادیبخش ملی ایران» کرد و در کنار ارتش عراق در جنگ بر

ضد ایران، مشارکت کرد. این نیروی نظامی در طول جنگ ایران و عراق، از سوی خاک عراق، بیش از یکصد
عملیات نظامی بر ضد مواضع نیروهای ایرانی شکل داد.
مهمترین عملیات نظامی سازمان در سال ۱۳۶۷تحت عنوان فروغ جاویدان انجام شد و جمهوری اسلامی در
واکنش به آن اعدام زندانیان سیاسی (تابستان )۱۳۶۷همه اعضای زندانی سازمان را که حاضر به برائت از سازمان
و ابراز ندامت از اعمال خود نشده بودند را در زندانهای ایران اعدام کرد. اگرچه آمار دقیقی از تعداد اعدام شدگان
منتشر نشده ولی گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل متحد تعداد آنها را ۱۸۷۹نفر و دیگر منابع ۳۰۰۰تا ۴۴۸۲
نفر تخمین زدهاند

این سازمان به وسیله حکومت پهلوی سابق و جمهوری اسلامی ایران و دولت عراق به عنوان یک سازمان تروریستی
شناخته شدهاست. برخی دولتهای غربی نیز برای حدود یک دهه این سازمان را در فهرست گروههای تروریستی
قرار داده بودند اما بعداً این سازمان را از این فهرست خارج کردند. در دوران حکومت پهلوی و جمهوری اسلامی
از لقب «مارکسیست اسلامی» برای این سازمان استفاده میشدهاست.
در ادبیّاتِ حکومتی ایران از سازمان مجاهدین خلق با عناوینی چون «سازمان منافقین» یاد میشود. بسیاری از
اعضای جدا شده و همچنین محققان این سازمان را دارای ماهیت فرقهای دانسته و از عنوان فرقه رجوی برای
اشاره بدان استفاده میگردد.


طبق گزارش سال ۱۳۸۸مؤسسه بروکینز این سازمان به نظر غیر دموکراتیک است و محبوبیت ندارد اما به عنوان
یک پروکسی در داخل ایران علیه حکومت تهران حضور عملیاتی دارد. یگانه ترابی خبرنگار رویترز و جاناتان وایت
استاد علوم سیاسی مؤسسه اروپا گفتهاند که این گروه هنوز هم میان ایرانیان نامحبوب است.


قبل از انقلاب سازمان مجاهدین خلق ایران، خواستار قطع ارتباط با آمریکا و افشای اسامی جاسوسان سیا شد. ۱۴
آبان ۱۳۵۴بنیانگذاران این سازمان، محمد حنیفنژاد، سعید محسن و علیاصغر بدیعزادگان که از فعالان مسلمان
جبهه ملی دوم ایران بودند (که پس از تشکیل نهضت آزادی، از فعّالان یا هواداران آن سازمان شدند) و یکی از

اعضای نهضت آزادی به نام عبدالرضا نیکبین رودسری معروف به «عبدی»، گرد هم آمدند و سازمانی را بنیان
نهادند. در نخستین بیانیهٔ سازمان که در ۲۰بهمن ۱۳۵۰پخش گردید، آمدهاست:
... هستهٔ اولیّهٔ سازمان که هماکنون برای اولین بار نام آن را فاش میکنیم در ۶سال قبل و با شرکت برخی از
کادرهای سابق نهضت آزادی ایران … به شکل مخفی بنیاد یافت …
حنیفنژاد در بازجوییهای خود چنین گفت

حاصل آنکه کمکم به فکر حل مسئله افتادم. آنوقت مدّتی بود که با سعید محسن و عبدالرضا نیک بین آشنا
شدم با هم قرار گذاشتیم که مطالعاتی داشته باشیم … قرار بر این گذاشتیم که افرادی را در دور خودمان
عضوگیری کنیم و آنها را به مطالعه بکشانیم

شکلگیری نام و آرم سازمان نام سازمانی گروه، در دورانی «سازمان آزادیبخش ایران» خوانده میشد و سپس
«سازمان مجاهدین خلق» نام گرفت. البته هیچیک از دو نام «آزادیبخش ایران» و «مجاهدین خلق» تا آنجا که
بررسیها نشان میدهد، از سوی بنیانگذاران و کادر مرکزی سازمان برگزیده نشدهاست. لیکن در مورد این که نام
و آرم سازمان از سوی چه کسانی پیشنهاد، تصویب و در چه تاریخی روی آن توافق شد، سکوت شدهاست. تا قبل
از شهریور ۱۳۵۰که بیش از هفتاد تن از بنیانگذاران، کادر مرکزی و شماری از اعضای هواداران و سمپات سازمان

از سوی رژیم شاه بازداشت شدند، هنوز سازمان دارای نام و آرمی نبودهاست. حنیفنژاد پس از بازداشت در
بازجوییهای خود صریحاً اعلام کردهاست که:


... گروه ما اسم نداشت، میگفتیم «سازمان» سعید محسن نیز در این زمینه در بازجوییهای خود یادآور شدهاست:
ما برای سازمان خود اسمی نگذاشته بودیم و چون احتیاجی به معرفی پیدا نکرده بودیم، لذا ضرورت اسمگذاری
معلوم نشده بود. در کلّیه نوشتهها و مابین تمام افراد فقط لغت «سازمان» در اثر تکرار مصطلح شده بود، در مدارک
خارجی ما هم به هیچ وجه نامی جز سازمان مطرح نگردیدهاست. علی میهندوست نیز در بازجوییهای خود اظهار
داشتهاست که

سازمان ما نام مشخصی نداشت. «سازمان آزادیبخش ایران» نام سازمان ما نیست. ما هنوز دارای استراتژی
مشخصی نبودیم.
نام استاد: علی اکبر حسن وند



مجاهدین خلق
۰
۰
محمد مهدی اسماعیلی
محمد مهدی اسماعیلی
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید