بر اساس متون مقدس و منابع تاریخی، جایگاه کوروش بزرگ در سنتهای مختلف به این صورت است:
کوروش در قرآن (ذوالقرنین)
بسیاری از مفسران معاصر، ذوالقرنین را که در سوره کهف (آیات ۸۳ تا ۹۸) از او یاد شده، با کوروش بزرگ یکی دانستهاند . در قرآن، او پادشاهی قدرتمند، دادگر و خداپرست معرفی شده است که به او قدرت و حکومت عطا شده بود، به غرب و شرق عالم لشکرکشی کرد و سدی آهنین و مسین برای مهار کردن اقوام یأجوج و مأجوج ساخت . یکی از دلایل اصلی این تطابق، اشاره به یک پادشاه «دو شاخ» در تورات است که در رؤیای دانیال نبی به عنوان نماد پادشاهی ماد و پارس دیده میشود .
کوروش در انجیل و تورات (مسیحا و برگزیده خدا)
در کتاب مقدس عبری، کوروش جایگاهی بینظیر دارد. او نه تنها یک پادشاه فاتح، بلکه «مسیح» (یا منجیِ برگزیدهی خداوند) خوانده شده است . در کتاب عزرا و اشعیا، از او به عنوان شخصی یاد شده که به فرمان خدا، به یهودیان اجازه داد از اسارت بابل بازگردند و معبد اورشلیم را بازسازی کنند . در استوانهی کوروش نیز که یک سند تاریخی است، او از بازگرداندن مجسمههای خدایان و تبعیدیان به سرزمینهایشان سخن گفته که با این روایت هماهنگ است .
کوروش در اندیشهی هرمس (متنهای کورانیدس)
در ادبیات کهن جادویی و پزشکیِ منسوب به هرمسِ سهگانه، کتابی به نام «کورانیدس» وجود دارد که گفته شده توسط «کورانوس، پادشاه پارس» (همان کوروش) نگاشته شده است . این متن باستانی، که مدعی است حاوی دانشی است از هرمس، مجموعهای از خواصِ رمزیِ گیاهان، سنگها و جانوران است .
ویژگیهای کوروش در زرتشت (پیرو آیین مزدایی)
بر اساس منابع کلاسیک یونانی (مانند کسنوفون و هرودوت)، کوروش یک فرد بسیار خداپرست و پیرو آیین مغان (زرتشتی) بود . او در بامدادان به خدایان نیایش میکرد، به مغان برای انجام آیینها احترام میگذاشت و پس از مرگش، مغان مأمور نگهداری از آرامگاه او شدند . درست است که نام زرتشتی «اهورا مزدا» در کتیبههای کوروش یافت نشده، اما تمام شواهد از جمله تداوم آیین مغان در زمان او و فرزندانش، نشان میدهد که او به آیین مزدایی (زرتشتی) پایبند بوده است .