ویرگول
ورودثبت نام
یزدان سلطانپور
یزدان سلطانپور
یزدان سلطانپور
یزدان سلطانپور
خواندن ۶ دقیقه·۲ ماه پیش

به زندگی عادت کردیم

به زندگی عادت کردیم. این دنیا برای ما ناآشنا بود. به آن ناآشنایی عادت کردیم. از روزی که به دنیا آمدیم، آنقدر این دنیا غریبه بود که چاره‌ای غیر از گریه نیافتیم. عاجز از حل مشکل، گریه می‌کردیم. هر شب که بیدار می‌شدیم فضایی عجیب با نوری ضعیف که مادرمان برای جلوگیری از ترس ما تعبیه دیده بود روبرو می‌شدیم، به آن تاریکی و فضا عادت کردیم. گرسنگی و درد معده هم ناآشنا بودند و غیر از گریه و فریاد چاره‌ای دیگر نبود. بی‌چاره نبودیم، چاره‌ای بود و آن گریه و فریاد بود که مادر را فرا می‌خواند که به دادم برس و این درد را از من دور کن، چرا معده من درد می‌کند؟ و مادر سینه خود را به دهان کودک می‌گذاشت و گرمای تن مادر ولی آشنا بود.

از زمانی که دیگر مادر کنار ما نبود، تمام آن دردها را به عجز ناآشنایی عادت کردیم. هیچ چیز این زندگی آشنا نیست، فقط بعضی شبیه چیزی آشنا و یا نشانی از آشنایت دارند. به دنبال آن آشنا می‌رویم، اگر گرسنگی و خواب و نیاز بگذارند. هر لحظه با درد جدیدی روبرو می‌شویم که اجازه فکر کردن و یافتن راه رهایی از این غربت را نمی‌دهد؟ چگونه فریاد کنم که فریادرسی نیست و همه‌، حتی مادر، هم گرفتار دردهای پیاپی خود است.

خود ما فریادرس کودکان تازه به دنیا رسیده شده‌ایم. فریاد ما را دیگر کسی رسیدگی نمی‌کند. جان داده و تن تا به بردگی ازدیاد نسل ببرند بندگان خدا را. چگونه فریاد زنم که گوش شهردار، این خداوندگار قادر و شنوا بشنود؟! که درد ما را عاصی کرده. به داد ما برس همان گونه که مادر به داد فرزندش می‌رسد. چرا نمی‌دوی و در آغوشمان نمی‌گیری، اگر از پدر مهربان‌تری؟! چرا نازمان نمی‌کنی تا دردمان بخوابد و فراموش کنیم، که همه این درد در کنار عشق آغوش پدر به حاشیه‌ای دور می‌رود. می خواهیم همیشه درد داشته باشیم تا مگر پدر بغلمان کند و دوباره آن حس آشنا، آن تنها آشنا در بین هزار هزار درد ناآشنا تکرار شود. عشق تنها جایی است که نشانی از آشنایی دارد.

هزاران فیلسوف آمدند و خطابه کردند که "انسان به دنبال چیست؟" به دنبال آشنا هستیم. هر آنچه حسی از آشنایی داشته باشد برای ما مطلوب است، و امیدواریم که هدایتمان ‌کند به سرمنشاء آشنایی، تا از میان تمام غریبه‌ها گذرمان دهد و به سلامت به نزدیکی آن آشنا برساند. عشق یکی از آن راهنمایان است. عشق خاصیتی از آن آشنا دارد. از روز اول به دنبال آشنا می‌گشتیم و جایی آشناتر از آغوش مادر نبود. عقل ما را هبوط داد به زندگی. داعی استقلال کرد و توانایی. درد پشت درد، ولی خود کرده را تدبیر نیست.

آهای آشنا، آغوشت را باز کن و ما را احساس کن که غیر از درد به سراغمان نیامد، پس کجایند وعده‌های عقل و استقلال؟ کجاست آن آرامش موعود، که حتی در غنی هم مسکینی است! به غیر این نیست که هر دفعه تنها نوع درد تغییر می‌کند. غذا سهل الوصول شد و درد گرسنگی درمان شده است، ولی امروز دردهایی جدیدی به سراغمان آمده‌اند. صدایشان می‌کنند panic, fobia, stress, dépression و از این قبیل.

آشنایی رخ نما نکرده است، همچنان صبر کنیم؟ یا راه به کل اشتباه است؟ آیا دردرسی قرار است بیاید؟ آیا آشنایی رخ نمایان می‌کند؟ آیا شاعری از زندگی آشنا نوایی می‌آورد؟ همچنان صبر کنیم و اسم آن را ایمان بگذاریم؟! ایمان به آخری خوش، به پیروزی نیکی بر شر، به ولایت آشنایان جای غریبه‌ها امیدوار باشیم؟ همچنان بعد از این همه قرن صبر همچنان به وعده قدیم اعتماد کنیم؟ و خود را و همفکران خود را ملتی مبعوث شده بخوانیم؟ با کدام حکم؟ با کدام علم؟ ای مومنین، شما چطور به این نتیجه رسیدید؟ بازگو کنید تا من هم بشنوم. اگر لاف نزدید لطفاً برای من هم مسیر اثبات قضیه را توضیح دهید تا مگر آگاهی مرا صبورتر کند.

شب بوی آشنایی دارد. هوا خنک می‌شود و آرامش خانه پدری باز می‌گردد. در آن رخت‌خواب‌های لطیف که والدین تعبیه دیده بودند دراز می‌کشیدیم و کاری و مسئولیتی فردا صبح گریبان ما را نمی‌گرفت. در شب لذت بازی و بی خیالی رو می‌آید و زندگی دردناک لحظاتی کنار می‌رود و حس خانه پدری زنده می‌شود. فریاد دیگر نیاز نیست، به مقصد رسیده‌ایم.

بچه‌ای خوابش می‌آید و به دنبال بهانه‌ای برای گریستن می‌گردد تا نهایتاً یکی از والدین او را بر روی پا بخواباند. برای بالغین بهانه برای گریستن بیشتر است. صدها برابر درد بر این بدن چند ده برابر بزرگتر از بدن کودکان آوار است و دردرسی نیست، الا آن حس آشنایی. برای این حس آشنا زنده‌ایم. آهای آقایان و خانم‌هایی که سؤال از فلسفه زندگی می‌کنید، برای حس آشنا زنده‌ایم تا مگر دوباره تجربه‌اش کنیم و آن خاطره را مرور کنیم و لذت ببریم. برای تکرار آن حس آشنا زیر بار هزار درد می‌رویم. تمام آن هزاران جلد کتاب توصیف کننده وجوه مختلف همین حس آشنا هستند.

بچه‌ی انسان هم باید همچون بچه‌ی حیوانات، در همان لحظات اول بعد از زایمان بپا می‌خواست و آماده فرار بود، ولی ناآشنایی او با این دنیا او را آنقدر هراسان کرده که یک سال او را فلج کرد. کم کم به سفتی زمین عادت کرد و راه افتاد. بعد که قادر به پیمودن راه‌های طولانی شد همچنان بغل پدر خود را ترجیح می‌داد تا از میان ساختمان‌ها و جاده‌های غریبه عبور کند. کودکی که قادر به پوشیدن لباس خود است اظهار ناتوانی می‌کند تا لحظه‌ای ولی خود را روبرو حاضر ببیند و گرمای دست او را در حین پوشاندن لباس حس کند تا یادآور نوازش‌های او شوند. عقل است و میل به استقلال که کم کم کودک را از آغوش والدین دور می‌کند و او را با وعده‌ی یافتن آشنایی بهتر از آغوش والدین به سمت ناشناخته‌ها می‌برد، به سمت تمام آن تصاویری که از بهشت ارائه شدند.

لقمه پنیر و مربایی، ترش و شیرینی که یکی دیگری را خنثی می‌کنند. کوکا کولایی، ترکیبی از شیرینی و قهوه و سرکه که هریک  بخشی از دیگری را خنثی می‌کند. چه هدر رفتی، چه اسرافی! قبل از اینکه شیرینی دل را بزند باید از آن دست کشید، و ترشی بیش از حد آزار می‌دهد.  به این factها رسیده‌ایم و در زندگی بکار گماشته‌ایم. هرچیز به اندازه تا مگر این نظم همان آشنا باشد. نه بیشتر که مجبور شویم خنثی‌اش کنیم و نه کمتر که درد آور باشد. دردها منشأ ندانستن اندازه‌هاست. تا کجا می‌توان پیش رفت که درد به سراغمان نیاید؟ تا کجا می‌توان پرخوری کرد تا بعد دچار مشکل نشویم؟ گفتند قبل از سیری از سفره دست بکشید، تا مگر دچار حاکمیت غریزه و لذت جویی نشوید. غریزه را ارج نهادن هزینه دارد. بیدار که شد، اعلام نیاز می‌کند و اگر رسیدگی نشود، فریاد می‌کند و چه دردناک فریاد می‌آورد که ترجیح خواهی داد هزینه آن را بپردازی و فریاد غریزه بخوابد.

انسان انگورها را در خمره کرد و تخمیر کشف شد و بعد سرخوشی نوشیدن آن آب تخمیر شده. یا اینکه تریاک تدخین کرد و اعصاب خلاص، چاره‌هایی هستند در حد خود کارا. گفت Nico که نشئگی یادآور آغوش پدر برایش بود. نشئگی تریاک و مستی شراب خروج از اندازه‌هاست و دردآور و اسیرکننده. کلید خروج از این اسارت پرداختن به زیبایی‌هاست، به اندازه‌هایی که در تعادلند، همچون طبعیت. گلی که بو و رنگ و لطافت آن نشانی آشناست. هدیه آن به همسر گواهی تأیید آشنایی است.

حالا که به این زندگی عادت کردیم دیگر سخت بتوان آن را ترک کرد. بعد از تحمل این همه درد در مسیری ناهموار، بعد از تجربه‌های موفق و ناموفق در دستیابی به آن حس خوب، تنها بهایی که این زندگی به فروش می‌رسد حس مطلق آشنایی است. عشق بی‌حد و حصر، عشق بدون درد، بدون حقارت، بدون سختی، وگرنه سرخوشیم با همین اندک عشقی که اندوختیم.

زندگیدردعادت
۰
۰
یزدان سلطانپور
یزدان سلطانپور
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید