هرمان ملویل (1819-1891) یکی از بزرگترین رماننویسان آمریکایی قرن نوزدهم است که آثارش تأثیر عمیقی بر ادبیات آمریکا و جهان داشته است. او بیش از همه به خاطر رمان بزرگش، "موبی دیک" (1851)، شناخته میشود، که یکی از برجستهترین آثار ادبیات غربی به شمار میرود. آثار ملویل با مضامین پیچیده فلسفی و روانشناختی، و همچنین نقد اجتماعی و فرهنگی عمیق، شناخته میشوند.
هرمان سومین فرزند خانوادهی ملویل بود. اجداد او از مهاجران اسکاتلندی و هلندی نیویورک بودند و نقش مهمی در انقلاب آمریکا و رقابتهای تجاری و سیاسی ایفا کرده بودند. هرمان ششساله بود که پدرش را از دست داد. پس از مرگ پدر، برادرش امور خانواده را در دست گرفت و کسبوکار پدر را ادامه داد. بحرانهای زندگی هرمان ملویل از زمان ورشکستگی این پیشهی موروثی که تمام خانواده را در تنگنا قرار داد، آغاز شد. برادرش ترتیبی داد تا او را در میان خدمهی یک کشتی که از نیویورک به لیورپول میرفت، به کار گیرند. این سفر اما نه به او و نه به خانوادهاش کمکی نکرد. پس از جستوجو برای یافتن شغل، هرمان ملویل مدتی به تدریس در مدرسهای مشغول شد که بدون پرداخت پولی به او تعطیل شد
. در ژانویهی 1841، هرمان ملویل سفری را با کشتی به سمت دریاهای جنوبی آغاز کرد و ماجراهای زندگی او از آن زمان به بعد شروع شد. گفته میشود که او در همان سال با یکی از همراهانش از کشتی به پایین پریده و حدود 4 ماه را در اسارت قبیلهی آدمخواری به نام تیپی گذرانده است. تجربهی هرمان ملویل از این اسارت موضوع اولین رمان او «تیپی» است. البته نام او در همان تاریخ در میان خدمهی کشتی استرالیایی لوسیآن ثبت شده است، اما به هر روی، چه این داستان در واقعیت رخ داده باشد و چه خیر، این کتاب راوی تأثیر تجارب ملویل بر تخیل اوست. هرمان ملویل با وجود تمام خطراتی که از زندگی در این قبیله شرح میدهد، آن را پناهگاهی امن برای گریز از تمدن خشن و متخاصم زمانهی خود برمیشمارد.
رمان دوم هرمان ملویل، «اُمو»، شرح سفرهای راوی داستان با شبح سرگردان پزشک کشتی است. پیوستن ملویل به شورشیان تاهیتی، دستگیر شدن و فرارش از زندان الهامبخش او برای نگارش این داستان بود. هرمان ملویل در پس این داستان، به تلخی استعمار و تحقیری که بر مردم تاهیتی تحمیل میشود، اشاره میکند.
هرمان ملویل بعد از مدتی دوباره به خانواده ملحق میشود، اما این بار شرایط خانواده به مراتب بهبود یافته است و آیندهی خوبی نیز برای همهی آنان پیشبینی میشود، چرا که برادر بزرگترش پس از انتخابات ریاستجمهوری، به سمَتی منصوب و از شهرت سیاسی برخوردار شده است. هرمان ملویل که پس از سخن گفتن از ماجراجوییهایش، با استقبال و تشویق خانواده برای مکتوب کردن خاطراتش روبهرو شده، به طور جدی دست به کار نوشتن میشود.
فراز و نشیب نویسندگی هرمان ملویل
هرمان ملویل تیپی و اُمو را منتشر کرد، اما نتیجهای را که انتظار داشت دریافت نکرد. رمان سوم ملویل، «ماری»، نیز همانند آثار پیشین او از اقبال چندانی برخوردار نشد. او با پنهان کردن ناامیدی خود از عدم استقبال مخاطبان و منتقدان، به سرعت داستانهای «ژاکت سفید» و «ردبرن» را به شیوهای که از او انتظار میرفت نوشت. منتقدان ژاکت سفید را تحسین کردند و انتقاد قوی آن داستان از نیروی دریایی ایالات متحده، پشتوانهی قدرتمند سیاسی برای این کتاب فراهم آورد.
هرمان ملویل در نیویورک به دنیا آمد و در یک خانوادهٔ بازرگان رشد کرد. پس از مرگ پدرش، وضعیت مالی خانواده دچار مشکلات جدی شد و ملویل مجبور شد به عنوان معلم و سپس به عنوان ملوان کار کند. تجربیاتش در دریا به شدت بر آثار ادبی او تأثیر گذاشت.
آثار برجسته
1. **"تایپی" (1846)**:
- این رمان بر اساس تجربیات شخصی ملویل در جزایر پلینزی نوشته شده است. داستان دربارهٔ یک ملوان است که از کشتی خود فرار کرده و با بومیان یک جزیره زندگی میکند. "تایپی" موفقیت بزرگی برای ملویل به همراه داشت و او را به عنوان یک نویسندهٔجوان با استعداد معرفی کرد.
2. **"اومو" (1847)**:
- ادامهای بر "تایپی" که به تجربیات ملویل در جزایر مارکزاس میپردازد. این رمان نیز با استقبال خوبی مواجه شد و باعث شد ملویل جایگاه خود را به عنوان نویسندهای موفق تثبیت کند.
3. **"موبی دیک" (1851)**:
- شاهکار ملویل و یکی از بزرگترین رمانهای ادبیات جهان. داستان کاپیتان اهب و جستجوی او برای انتقام از نهنگ سفید، موبی دیک، که پای او را قطع کرده است. این رمان به دلیل سبک نگارش پیچیده و مضامین فلسفی عمیقش، در ابتدا با استقبال سردی مواجه شد، اما بعدها به عنوان یکی از مهمترین آثار ادبیات غربی شناخته شد.
4. **"پیر گو (1852)"**:
- این رمان که به شدت از موبی دیک متفاوت است، داستان یک دزد دریایی فرانسوی را روایت میکند. "پیر گو" به دلیل مضامین تاریک و فلسفیاش، با نقدهای متفاوتی مواجه شد و نتوانست موفقیت تجاری کسب کند.
5. **"بارتلبی، محرر" (1853)**:
- داستان کوتاه معروفی که به بررسی وضعیت اجتماعی و روانی انسانها در محیط کار میپردازد. این داستان تأثیر زیادی بر ادبیات مدرن گذاشته و یکی از نمونههای برجستهٔسبک نگارش ملویل است.
بک و مضامین
ملویل در آثارش به مضامین پیچیدهای مانند مبارزهٔ انسان با طبیعت، ماهیت خیر و شر، و جستجوی معنای زندگی پرداخته است. او از تکنیکهای نگارشی پیچیده و نمادگرایی استفاده میکرد که آثارش را چندلایه و پرمحتوا میساخت.
پایان زندگی
ملویل در طول زندگیاش موفقیت تجاری چندانی نداشت و بسیاری از آثارش در زمان خود ناشناخته ماندند. او در سالهای پایانی عمرش به عنوان یک کارمند گمرک در نیویورک کار میکرد و در نهایت در فقر درگذشت. پس از مرگش، آثار او مجدداً کشف و مورد تحسین قرار گرفتند و امروزه به عنوان یکی از بزرگترین نویسندگان تاریخ ادبیات شناخته میشود.
میراث
هرمان ملویل تأثیر بزرگی بر ادبیات پس از خود گذاشته است. "موبی دیک" به ویژه الهامبخش نویسندگان، منتقدان و دانشجویان ادبیات بوده و باقی مانده است. ملویل با توانایی بینظیرش در خلق داستانهای پرمحتوا و تحلیلهای عمیق از انسان و جامعه، جایگاه ویژهای در تاریخ ادبیات دارد.