هیچوقت به این فکر کردی که رگ و ریشههات از کجاها میان؟ شاید مادربزرگت تعریف کرده که یه جد دور از قفقاز اومده یا یکی از پدربزرگها ترکمن بوده. اما چقدر این روایتها واقعیان؟
چند وقت پیش که با دوستم درباره تبار و ریشههامون حرف میزدیم، برام سوال شد که واقعاً من از کجا اومدم؟ چون از یه طرف مادرم لرستانیه، از طرف دیگه پدرم اصالتاً اهل خراسانه، اما توی خانوادهمون همیشه حرفهایی از ترک بودن و حتی عرب بودن بعضی نیاکان هم زده میشد. این شد که تصمیم گرفتم یه آزمایش تبارشناسی انجام بدم.

آزمایش AncestryX دقیقاً همین رو بهت میگه؛ اینکه درصد ترکیب ژنتیکیت مربوط به چه مناطق یا کشورهایی هست. مثلاً ممکنه بفهمی ۴۵٪ ژنهات مربوط به مناطق شمال ایران هست، ۲۰٪ از قفقاز، ۱۵٪ از آسیای مرکزی و حتی یه درصدی از جنوب اروپا یا شبهقاره هند!
وقتی نتیجه آزمایش رو دیدم، شوکه شدم. خیلی چیزها با چیزی که توی خونواده شنیده بودم فرق داشت. مثلاً اصلاً اثری از ژنهای عربی نبود، ولی درصدی از ژنهای قفقازی و اروپای جنوبشرقی توی ترکیبم دیده میشد. این تجربه، یه جرقهی جدید توی ذهنم زد؛ انگار یه آینه گرفتم جلو تاریخ شخصیم.
جالب اینجاست که شناختن ترکیب نژادی، فقط یه سرگرمی یا کنجکاوی نیست. وقتی
بفهمی که مثلاً بخشی از ریشههات از کوههای قفقاز میاد، شاید بخوای بری اونجا رو ببینی، موسیقیهاش رو گوش بدی یا غذای اون فرهنگ رو امتحان کنی. یه جور بازگشت به اصله، بدون اینکه حتماً سنتی یا ناسیونالیستی بشی.
این آزمایش یه زاویه جدید هم به داستان مهاجرتها و تعامل فرهنگی مردم توی ایران میده. کشوری که قرنها محل عبور کاروانها، مهاجرت اقوام مختلف، و شکلگیری تمدنهای متنوع بوده. وقتی ترکیب ژنهات رو میفهمی، بیشتر درک میکنی که چرا ایران اینقدر پرتنوعه؛ چون خودت هم یه ترکیبی از این تاریخ زندهای.
حالا تصور کن اگر ایرانی نبودی، دوست داشتی ریشههات از کجا باشه؟ برای من، همیشه فرهنگهای اسکاندیناوی جذاب بوده. شاید به خاطر سینمای آروم و سردشون یا طراحیهای مینیمالیستیشون. یا مثلاً بعضیها عاشق فرهنگ ایتالیا هستن، به خاطر غذا، هنر یا سبک زندگیشون.
اما حقیقت اینه که این سوال «اگه ایرانی نبودی، کجایی بودی؟» بیشتر از اینکه بخواد ملیت رو عوض کنه، بهت کمک میکنه بفهمی چه بخشهایی از فرهنگ یا سبک زندگی رو بیشتر دوست داری. یعنی از بیرون به درون نگاه کنی؛ چی باعث میشه با یه فرهنگ احساس نزدیکی کنی؟
در نهایت، تبار ما فقط یه برچسب روی ژنهامون نیست، بلکه مسیریه که ما رو به شناخت خودمون میرسونه. چه اون تبار از نیاکان ترک و لر و بلوچ باشه، چه از یونانیها و ارامنه و کردها. هر تکه از این پازل، هویتیه که ما رو کاملتر میکنه.
شاید وقتش باشه یه بار هم خودت رو از چشم DNA ببینی. شاید بفهمی اون چیزی که فکر میکردی هستی، فقط بخشی از داستان واقعیه.