کشاورز و دلال
مردی بود بلندبالا و چهارشانه، با چهرهای سرخگون و موهایی که به پشت شانه میکرد و هر روز بر سفیدیشان افزوده میشد. گیوه میپوشید و وقتی بیکار میشد، خودش میبافت. خوشخنده بود و تودلبرو. وقتی لب از هم میگشود، دو ردیف دندان سفید و محکم در میان سبیلهای کلفتش، مثل آفتاب نیمروز چشم را قلقلک میداد.
سقف بالای سرش، آلونکی کاهگلی بود که با چوب و چلیکه ساخته شده بود؛ به قوطی کنسرو غولآسایی میمانست که چون نتوانستهاند درش را باز کنند، از هم دریده باشندش. بچههای قد و نیمقدش را به لطف دو هکتار زمین اجدادی بزرگ میکرد که تابستانها پر میشد از خوشههای زرد گندم. همین زمین بود ممر درآمد و دلخوشیاش در تمام آن سالها.
تابستان که میشد، به خوشهها لبخند میزد، کیفور میشد و نیرویی تازه در وجودش میجوشید.
خوشهها که زرد شدند، شالمهاش را به دور کمر بست، داسش را تیز کرد، کمر خوشهها را میگرفت و به دو نیم میکرد. خوشهها را کوله کرد و بعد از چند روز خرمنشان کرد. وقتی سر خوشههای زرد را میکوبید، این عرق جبینش بود که پیشانی داغ دانهها را میشست. سرانجام با بازوهای قویاش لنگههای دهمنی را روی هم انداخت و با صدای شرشر دانههای گندم در گونیها، دلش غنج رفت.
هنوز عرق پیشانیاش خشک نشده بود که وانت «ممد دلال» پیدایش شد. دلال مردی قوزی بود با صورتی که از چربی ورم داشت. چشمهای کدرش مدام به گونیها خیره بود و با پرههای لوچ بینی، همهجا را بو میکشید. شالمهی دور سرش را برداشت و مثل جوکیان هندی روی یکی از گونیهای گندم نشست. چون رگ خواب کشاورز دستش بود و از حال فلاکتبارش خبر داشت، معرکهگیری را شروع کرد: «صرفه نداره! دانههای گندمت لاغرمردنیان. منی سیصد خریدارم، آن هم به مهلت!»
اشک در چشمان کشاورز جمع شد. حالیش شد که این بها، پول کارگری و زحمت خودش هم نمیشود. چند بار با دلال سر قیمت کلنجار رفت، اما او هر بار جریتر میشد.
کشاورز بیچاره چون فهمید از این امامزاده کسی خیری ندیده است، به ناچار رضا داد و دلال و نوچههایش گونیهای گندم را ــ که بوی نان و عرق پیشانی میدادند ــ با ولع بار زدند. دلال حساب را در کتابش نوشت و با وانت آبیرنگش، در کورسوی جادهی خاکوخولگرفته، بهسوی شهر رفت تا مزد عرقهای کشاورز را در شکم گشاد جیبش بگذارد و لذتش را ببرد...
✍️ مجتبی شریفی
