کتاب مستاجر، رمانی طنز، سیاه سورئال و بسیار عمیق و تکان دهنده، نوشتهی نویسندهی فرانسوی رولان توپور است. همچنین آوانامه کتاب صوتی مستاجر، با ترجمه کورش سلیم زاده و صدای آرمان سلطانزاده را منتشر کرده است.
این کتاب داستان مرد مجرد جوانی به نام " ترلکوفسکی" هست که مدتی هست که به دنبال آپارتمان جدیدی می گردد. یکی از دوستانش آپارتمانی را برای او پیدا می کند و ترلکوفسکی به آنجا می رود و با صاحبخانه (موسیو زی) درباره قیمت خانه مذاکره میکند و همچنین موسیو زی شروطی را برای او شرح می دهد که ترلکوفسکی در صورت رعایت نکردن آن ها مجبور به ترک آپارتمان می شود. ترلکوفسکی از تمام پس انداز و سرمایه اش برای کرایه کردن اتاقش در آپارتمان استفاده می کند.
داستان از آنجایی شروع می شود که ترلکوفسکی متوجه می شود که مستاجر قبلی خانمی به نام سیمون شول بوده و به دلایل نامعلومی دست به خودکشی زده است و البته هنوز نمرده است. ترلکوفسکی برای پی بردن به وضعیت او و همچنین برای خاموش کردن حس کنجکاوی اش به ملاقات او در بیمارستان می رود و سیمون شول را روی تخت بیمارستان در حالی که از سر تا پا باند پیچی شده میبیند. در آنجا هم با یکی از دوستان او به نام استلا آشنا می شود.
سیمون میمیرد و او به آپارتمان نقل مکان میکند. اوایل ترلکوفسکی با وجود تلاش های فراوانش برای مراعات کردن حال همسایه ها و حقوق آنها، با مشکلاتی به خاطر نارضایتی همسایه ها از او رو به رو میشد و به نظرم این ترس از این مشکلات، کم کم جای خود را به ترس عمیقی دادند که در نهایت موجب تحول شخصیتی ترلکوفسکی شد.
ترلکوفسکی کم کم بعد از نقل مکان کردن به آپارتمان جدید، از دوستان خود فاصله گرفت و چون چمدانش هم دزدیده شده بود، به نحوی با گذشته اش هم فاصله گرفت و از خاطراتش دور شد. به طرز عجیبی از ابتدای ورود ترلکوفسکی به آپارتمان، همسایه ها و ... سعی داشتند که جزئیات مربوط به شخصیت سیمون شول، سلایق و ... او را به ترلکوفسکی بگویند و به نحوی غیر مستقیم او را تشویق و یا شاید مجبور کنند که شبیه سیمون شول عمل کند.
اتفاقهای عجیبی که در آپارتمان رخ میدهند، باعث میشوند که او احساس کند توطئهای در کار بوده که باعث خودکشی سیمون شده وحالا نوبت اوست. او متوجه دگرگونی شخصیت خودش می شود و احساس میکند که این توطئه ها زیر سر همسایه های وی است که می خواستند به طور او را به سیمون شول تبدیل کنند. برای مثال سرایدار محل خودکشی سیمون شول را به او نشان داده بود و یا مثلا صاحب کافه نزدیک آپارتمان به او گفته بود سیمون شول معمولا چه چیزی را سفارش میداد و ترلکوفسکی هم نمیدانست چرا به نوعی دوست داشت کارهایی را که سیمون شول انجام میداد را انجام دهد.
شاید بتوان گفت در این رمان، ترلکوفسکی، نماد انسان و خانه، نماد جهان هست و این رمان زندگی انسانهایی را نشان می دهد که در جهان مدرن امروزی به خاطر حوادث و یا حتی اشخاصی که حتی ممکن هست خیالی هم باشند، هویت و یا حتی شاید بتوان گفت انسانیت خود را هم از دست میدهند. این رمان به خوبی نشان دهنده تاثیر محیط و انسان های اطرافش را بر طرز تفکر و ناخودآگاه او سپس بازتاب این تغییر در تفکر بر روی زندگی ترلکوفسکی و واکنش محیط اطرافش را نشان می دهد.
خواندن این کتاب را به تمامی افرادی که به دنبال کتابی هستند که برایشان بسیار تکان دهنده و همچنین سرگرم کننده باشد و ذهنشان را تا مدتی درگیر مفاهیم موجود در کتاب کند، پیشنهاد میکنم.
این پست برای چالش کتابخوانی طاقچه نوشته شده است.