
مهارت یادگیری یکی از مهارت های مهم زندگی است که با دانستن قواعد و اصول آن قطعا یک قدم جلو تر از بقیه خواهید بود.
در گذشته یادگیری به عنوان یک مهارت شناخته نمی شد و تصور بر این بود که یک امر ذاتی است و برخی قدرت یادگیری بالاتری نسبت به بقیه دارند. اما امروزه یادگیری علاوه بر ذاتی بودن، به عنوان یک مهارت نیز در نظر گرفته می شود که قابلیت تقویت و آموزش را دارد.
تحقیقات حال حاضر نشان دهنده آن است که مهارت یادگیری از طرق مختلفی بهبود می یابد و باعث می شود پیشرفت های چشم گیری حاصل شود. در واقع همه از قدرت یادگیری بهره مند هستند اما آنچه افراد را متمایز می کند داشتن مهارت های لازم برای یادگرفتن است. در این مقاله به شما گفته خواهد شد که چگونه با افزایش تمرکز و سرعت یادگیری، مهارت یادگیری خود را افزایش دهید و تمرکز فوق العاده ای داشته باشید.
در ابتدا بهتر است با مفهوم کلی یادگیری آشنا شویم تا درک بهتری از آن داشته باشیم. مفهوم یادگیری را می توان به صورت های مختلف تعریف کرد: کسب دانش و اطلاعات، آموختن رفتار های خوب یا بد، یادگیری راه کار های مختلف حل مسئله و … . پس می توان این طور نتیجه گرفت که یادگیری حوزه های بسیار گسترده ای را در بر می گیرد و ارائه یک مفهوم کلی دشوار است. هرگنهان (Hergenhahn) و السون (Olson) گفته اند «یادگیری یکی از مهم ترین زمینه ها در روانشناسی امروز و در عین حال یکی از مشکل ترین مفاهیم برای تعریف کردن است.» معروف ترین تعریف یادگیری به شرح زیر است:
ایجاد تغییر نسبتا پایدار در رفتار یا توان رفتاری که حاصل تجربه است و نمی توان آن را به حالت های موقتی بدن مانند آنچه بر اثر خستگی، مصرف دارو و … پدید می آید نسبت داد.
همچنین باید توجه داشت که گرچه هر نوع یادگیری به تغییر می انجامد، اما هر نوع تغییری یادگیری به حساب نمی آید.
افزایش مهارت یادگیری
همانطور که گفته شد تمرکز یکی از ارکان های اصلی در یادگیری است. در واقع هرچه تمرکز شما بیشتر باشد بازدهی شما در یادگیری نیز به همان نسبت افزایش خواهد یافت. حال سوال اصلی این است که راه های افزایش تمرکز و یاد گیری کدام اند؟ در ادامه همین مطلب به طور کامل به این سوال پاسخ داده خواهد شد. همراه ما باشید.
به تمرکز نیز باید به عنوان یک مهارت نگاه کرد که قابلیت بهبود و یادگیری دارد. همه افراد خواهان تمرکز بالا روی انجام کارهایشان هستند. اما به واقع چند درصد افراد موفق خواهند بود؟ تمرکز به این معناست که هنگام انجام کاری، توجه و انرژی شما کاملا همسو با انجام کار باشد و عوامل بیرونی و حتی درونی حواس شما را پرت نکند و شما باید توانایی حفظ این حالت تا اتمام کار را داشته باشید. در ادامه با ارائه چند راه کار شما توانایی متمرکز شدن را خواهید یافت یا اگر از ضعف تمرکز خود رنج می برید، با انجام این روش ها قدرت تمرکز شما بسیار بهبود خواهد یافت.
توجه داشتن به کیفیت خواب یکی از اصلی ترین نکاتی است که باید مورد توجه قرار دهید. در واقع کیفیت خواب شما ارتباط مستقیمی با حافظه و تمرکز شما دارد. اگر فردا یک قرار کاری مهم یا امتحان سخت دارید که نیازمند توجه و تمرکز بالاست، حتما امشب به اندازه کافی بخوابید چرا که خواب آشفته و ناکافی حتما شما را به دردسر خواهد انداخت. همیشه به یاد داشته باشید که اگر کیفیت خواب پایینی داشته باشید، به همان میزان تمرکز و حافظه شما نیز ضعیف خواهد شد.
به عضلات بدن خود نگاه کنید. با کمی دقت متوجه خواهید شد عضلاتی که مدام استفاده می شوند ورزیده تر هستند. مغز هم همین طور است و هرچه بیشتر به مغز تمرین دهید آماده تر خواهد بود. با انجام تمرینات ساده مانند حل سودوکو، حل جدول کلمات، شطرنج و به طور کلی کارهایی که نیازمند تفکر هستند مغز خود را آماده نگه دارید. یک مغز ورزیده یک تمرکز قوی را برای شما به ارمغان خواهد آورد.
طی یک سری از تحقیقات انجام شده، به این نتیجه رسیدند که وجود گیاه در دفاتر کار، باعث افزایش تمرکز کارمندان شده. پس اگر از آن دسته از افراد هستید که مدت هاست به دل طبیعت نزده اید بهتر است اوقات فراغت خود را در طبیعت بگذرانید. وجود چند گیاه در یک اتاق تاثیر گذار بود، فکر کنید بودن در طبیعت چه معجزه ای خواهد کرد. اما اگر این امکان برای شما فراهم نیست، حتی رفتن به حیاط خانه یا پارک نزدیک منزلتان نیز مثمر ثمر خواهد بود.
مطمئن باشید با نداشتن تحرک و ثابت ماندن هیچ چیزی نصیبتان نخواهد شد. در عوض هرچه بیشتر تحرک داشته باشید و ورزش کنید، تاثیرات مثبت بیشتری متوجه شما خواهد بود که یکی از آن ها افزایش تمرکز شما است. در واقع ورزش منظم علاوه بر این که توجه و تمرکز را تقویت می کند، تا حدی روی روند از دست دادن حافظه نیز موثر است و آن را متوقف می سازد. حتما نیاز نیست یک ورزش سنگین انجام دهید یا به باشگاه بروید. شما حتی در منزل هم می توانید با انجام یک سری حرکات کششی ورزش کنید. به یاد داشته باشید ورزش کم بهتر از انجام ندادن ورزش است. پس شروع کنید.
مدیتیشن فواید بسیار زیادی دارد که افزایش تمرکز یکی از فواید عمده آن است. مدیتیشن باعث تقویت حافظه و توجه نیز می شود.
۶. رژیم غذایی سالم کمک کننده خواهد بود.
شاید تا کنون به این نکته توجه نکرده باشید که آنچه می خورید روی تمرکز و حافظه شما نیز تاثیرگذار است. داشتن رژیم غذایی سالم که شامل وجود غذاهایی مانند: تخم مرغ، زردچوبه، اسفناج، بروکلی، ماهی و … است، برای افزایش تمرکز بسیار موثر است و در عوض از رژیم های غذایی که مملو از شکر و فست فود است جدا خودداری کنید.
اگر در حین مطالعه یا انجام کاری که نیازمند تمرکز است احساس کردید که تمرکز شما افت کرده، یک نوشیدنی کافئین دار مانند قهوه بنوشید تا باعث افزایش دقت و تمرکز شما شود. نوشیدن یک لیوان چای سبز هم مفید است. چای سبز کافئین ندارد اما باعث افزایش احساس آرامش و از بین رفتن اضطراب می شود که همین امر روی تمرکز تاثیر گذار خواهد بود.
۸. در حین انجام کار به خود سخت نگیرید و استراحت کنید
منظور از سخت نگرفتن به خود این است که در حین انجام کار به خود استراحت دهید و در مدت زمان طولانی روی یک مسئله تمرکز نکنید. برای روشن شدن این مطلب مثالی ارائه می کنیم، یک وسیله برقی را در نظر بگیرید که برای مدت طولانی روشن باشد. قطعا حرارت موتور این دستگاه بعد از مدتی افزایش می یابد و عملکرد این دستگاه کاهش می یابد. برای جلوگیری از این اتفاق هر چند ساعت باید به دستگاه چند دقیقه استراحت داد. هر چند مغز بسیار پیشرفته تر از وسایل برقی است اما آن هم نیازمند استراحت است. پس از استراحت کردن بین انجام کار نهراسید. برای زمان استراحت خود، ۱۰ تا ۱۵ دقیقه را اختصاص دهید و می توانید به موسیقی دلخواهتان گوش دهید، یک نوشیدنی بنوشید و یا هر کار دیگری که مورد علاقه شماست.
شاید باید گفت تمرکز روی انجام دادن چند کار به صورت همزمان یکی از آسیب رسان ترین کار ها است. تمرکز را به مانند یک منبع نور در نظر بگیرید. وقتی این منبع نور را روی یک جسم متمرکز کنیم، قطعا جسم بهتر دیده می شود و تمام جزئیات قابل مشاهده خواهند بود، اما اگر این نور تقسیم شود و به اجسام مختلف بتابد، قطعا کیفیت کاهش میابد و نور کافی به هر جسم نمی رسد. تمرکز هم همین طور است. اگر شما توجه و تمرکز خود را تنها روی یک مسئله بگذارید، به نتیجه مطلوب تری دست خواهید یافت؛ اما اگر به طور همزمان روی چند مسئله متمرکز شوید هیچ کدام به طور رضایت بخشی پایان نخواند یافت.
با تمرکز روی چند موضوع کیفیت کار خود را کاهش ندهید.
در زمان حال زندگی کنید. وقتی به انجام کاری مشغولید، اگر فکر شما درگیر خاطرات گذشته یا اتفاقات آینده باشد مطمئنا نمی توانید به درستی تمرکز کنید چرا که یا در حسرت گذشته به سر می برید یا اضطراب و نگرانی اتفاقات آینده گریبانتان را خواهد گرفت. آیا تمرکز در چنین شرایطی ممکن است؟