روش های ارزشیابی و نمونه های از آن
فیلم جلسه سی و نهم
روش های ارزشیابی یادگیری در علوم تجربی
روش های ارزشیابی یادگیری در علوم تجربی که نمونه های از آن در علوم ارائه می شود از نظر روشی ارزیابی در حوزه یادگیری علوم تجربی به دودسته تقسیم می شود:
یادگیری در علوم تجربی بخشی از آن شناختی می باشد و بخش دیگر آن غیره شناختی است.
ارزشیابی یادگیری های شناختی از سیستم بلوم پیروی می کند ،در واقع اهداف دانشی مد نظر است که در1-سطوح مختلف از دانش,فهمیدن,تجزیه و تحلیل پیروی می کند ولی بخش دیگر که از آنچه در علوم رخ می دهد بادگیرهایی غیر شناختی است مادر علوم اهداف مهارتی،در حوزه های روانی حرکتی اهداف نگرشی داریم در حوزه ارزش ها اهدافهای پیامد محور تعریف کردیم
در کتابهای درسی جدید علوم تجربی ،انها ارزشیابی ها و یادگیریشان غیره شناختی است. پس طبیعی است برای آنها نوع خاصی از ارزشیابی طلب می کند.
روش های ارزشیابی
1-ازشیابی یادگیری های شناختی
2-ارزشیابی یادگیری غیر شناختی
{اهداف مهارتی}حوزه روان -حرکتی
{اهداف نگرشی}حوزه نگرش ها و ارزش ها
اهداف پیامد محور
ارزشیابی دانشی در علوم چگونه باید باشد.
دانستنی ها:دانستنی ها که می گویم از سطح دانش شروع می شود طبقه بندی بلوم در نظر بگیریم.
.دانستنی های ضروری اوال باید دانستنی های ضروری و مورد سنجش قرار بگیرد یکی از مشکالت دانش آموزان و معلمان باید آن را به حداقل برسانیم. اینکه دانش آموزان نمی دانند این دانستنی های که در کتاب درسی علوم است کدام دانستنی ها ضرورتا باید بخاطر بسپارند و کدام دانستنی ها اطالعات و معلوماتی است که نیاز بخاطر سپردن ندارند،پس این دانستنی ها به آنها کمک میکند عمق دانش خود را افزایش دهند. بنابراین این مهم است که ما مشخص کنیم ،روی دانستنی های ضروری .برای یادگیری تمرکز کنیم دومین دانستنی که مورد بررسی قرار می گیرد باید مورد ارزشیابی باشد باید سطوح باالی دانشی مدنظر قرار دهد مقایسه کنند، تجزیه و تحلیل کنند،ترکیب کنند و کاربرد آنها مورد سنجش قرار گیرند . البته در سطح توان علمی دانش آموز،پایه و سن ،جنسیت و تفاوتهای فردی سوم که خیلی مهمه در حوزه دانستنی ها ،از سوالهای حافظه محور به شدت پرهیز کنید این روش در دنیا منسوخ شده است سواالتی مانند تعریف کنید؟ شش موردازویژگی هارابنویسید؟ شرح دهید؟ در درس علوم باید به سمت این مسیری که در مورد چهار آوردیم دوتاسه مثل هم تکرار شده در طرح سوال اطالعاتی دهید اطالعاتی بگیرید، شما به جای اینکه تعریف کنید دهید. مخروط را تعریف کنید؟ ذوب را تعریف کنید؟ باید این گونه قید شود،این تعریف اینگونه ارائه شده است اشکال دارد صورت درست آنرابنویسید.غلط است درست آنرابنویسید .این باعث میشود سطح باالی .تفکراریررسی کنید علوم در حوزه ارزشیابی شناختی دانستنی ها، سواالت متنوعی را با قابلیت های مختلف ارائه کرد در تعریف واژه ها همانطور،مرتب کردن درست کردن و نادرست ها، کارتون های مفهومی ایجاد کردن فعالیت های جور ناجور جمله های مفهومی، پاسخ به پرسشها که برخی از آنها با نمونه .های عملیاتی نمود پیدا می کند.
نمونه های از ارزشیابی دانستنی ها در علوم
یکی سوال می دهد سواالتی مانند نیروراتعریف کنید ؟اصطکاک را تعریف کنید؟ اینها سواالتی هستند که از ...منابع گرفته شده است . "کلمه" نیرو" مافکرمی کنیم یعنی ...دانش آموز می گوید من فکر میکنم نیرو یعنی این .توضیح خواهد داد او فکر خود را می نویسد ،نه حافظه خود، او فکر را روی کاغذ میاورد در قسمت بعد سوالهای : تا چه حد مطمئن هستید. کامال" تا حدودی اصال این نشان میدهد دانش آموز آنچه را فکر کرده تصادفی بوده یا بر اساس واقعیت. و همچنین کلمات مانند، نیرو، اصطکاک ، نیوتن، مقاومت هوا این مفاهیم و کلمات و واژه ها ی که دردر اسالید مشاهده می کنید برای نمونه آورده شده است شما میتوانید برای درس مشخص ،بومی سازی کنید. ممکن است ذوب دهید، ممکن است انجماد دهید ممکن است در سطوح باالتر مخروط دهید یا به شکل دیگر واژه هارو به خدمت بگیرید، پس بنابراین در تعریف واژه ها توافق کنید که دیگر سوال ندهید به طور خالص مفاهیم زیر را تعریف کنید؟اینها حافظه محوربوده درآن .خالقیتی وجود ندارد درجلسه های گذشته یادآوری شد مفاهیم پایه و اساس است ولی حافظه محور کردن مفاهیم چیزی بر اندوخته های عمیق دانش آموز نمی افزاید دانش آموزی که مخروط تعریف می کند ولی نمی تواند بین دو نمونه مخروط را تشخیص دهد آن تعریف ،آن حافظه محوری ،تاثیر عمیقی بر یادگیری نخواهد گذاشت .
نمونه دیگر
پیش بینی کن مشاهده کن شرح بده
اگر یک پرتقال تازه را روی آب بگذاریم چه اتفاقی می افتد؟
اگر پرتقال را پوست بکنیم سپس پرتقال و پوست آن راجداازهم روی آب بگذاریم چه اتفاقی می افتد؟
ابتدا آنچه را که پیش بینی می کنید بنویسید.سپس فعالیت را انجام دهید و آنچه را که اتفاق می افتد مشاهده کنید و مشاهدات خودراشرح دهید.این همان درس اول شناورسازی و غوطه ور شدن را :مطرح کرده در ارزشیابی آن به این شکل امتحان می گیرد. با این امتحان سه اتفاق می افتد اول پیش بینی کنید بعد می توان در ارزشیابی بگویم درست بوده یا نه دوم فعالیتی را انجام می دهد و آنچه اتفاق افتاده مشاهده می کند و شرح مشاهدات چندین بخش را مورد ارزشیابی و بررسی قرار می دهد ونمونه دیگر نیرو که مثال زدیم بطور خالصه ابتدا آنچه را که پیش بینی می کنید بنویسید سپس فعالیت را انجام دهید و آنچه را که اتفاق می افتد .مشاهده کنید ومشاهدات خود را شرح دهید.چند بخش را مورد ارزشیابی قرار می دهد {مرتب کردن}در مرتب کردن غالبا حافظه محور می باشد.
لیست 1 حالت مختلف آب را نشان می دهد( آب- بخار- آب یخ)
در این مرتب کردن مواد(آب ،بخار آب، یخ)تغییر حالت ها توام با مورد سوال در واقع یک سوال مقایسه ای با
ارزش و سطوح باال یک نمونه باشد می توانید خالقیت به خرج دهید و یک نمونه را طراحی
.کنید
لیست 2 ذوب می شود مایع می شود منجمد می شود.
نمونه دیگر
هل دادن باعث حرکت اجسام می شود
ما با پاهایمان می توانیم اجسام را هل دهیم ولی نمی توانیم آنها را بکشیم
معموال در قفسه ی آشپزخانه را هل می دهیم تا باز شود
برای پرتاب کردن توپ باید آن را خیی سریع هل بدهیم
یک نوار کش هم هل می دهد هم می کشد.
هل داد و کشیدن
کارتون های مفهومی
کارتون مفهومی آمده که زمان های را مشخص کرده و در رابطه با تبادل گاز و نوع تبدیل کربن دی اکسید
،اکسیژن و گیاه این تبادل قبل از ظهر چگونه میباشد؟
این نوع سوالات بخشی از آن را دانش آموز آموخته، یعنی معلم مستقیما به دانش آموز منتقل کرده و بخش
.دیگر را با خالقیت با فکر کردن می تواند به این سوال پاسخ دهد
مثال برای نمونه در زمان بعدازظهر گیاه دارد دی اکسید کربن را جذب میکند و اکسیژن را به محیط پس می
دهد.
موارد دیگر را دانش آموزان باید خودشان نقاشی کنند و این ورود و خروج، نوع گاز را مشخص نمایند که در
تصویر با فرمول نشان داده شده است
این نوع سواالت باید درسطح دانش آموزان طراحی شود و با همان ادبیات ، برای نمونه جهت گیری کار
دارای اهمیت میباشد نه محتوا مانند
فعالیت جورکردنی
اجزای گل
فعالیت های جور کردنی در این بخش از دانش آموز میخواهد که اجزای گل را باهم جور کند یعنی اجزای که
به هم مربوط باشد متصل نمایند
آیا می توانید اجزاء یک گل را با تعریف مناسب آنها را ربط دهید؟
با خطی نام هر جز را به تعریف مناسبش وصل کنید.
نام اجزا کار آن
کاسبرگ بخشی از یک گل به گل
چشمه های نور
جور و ناجور
در قسمت راست جدول 5 سوال مطرح می شود و در هر قسمت 3 یا 4 مورد را نام برده و این سوال مطرح
شده کدام یا با 3 مورد دیگر همخوانی ندارد؟
یعنی دانش آموز باید مقاسه و مقابله کند و تشابهات و تفاوتها را پیدا کند و تصمیم بگیرد
با وجود اینکه یک سوال دانشی میباشد و از سطوح دانشی باالیی برخوردار می باشد پس باید توجه خاصی به
.سطح باالیی این موارد توجه کرد.
تغییرات فیزیکی و شیمیایی
در هر ردیف کدام مورد ناجور است؟با توجه به مثال های زیر خالقیت دانش آموز را میتوان مورد سنجش قرار
.داد
1-هل دادن، کشیدن، سوختن
2-کشیدن، خم شدن، زنگ زدن
3-مخلوط کردن، هم زدن، پختن
جمله های مفهومی
معلم کلماتی به دانش اموزان می دهد و از آنها میخواهد با این کلمات، جمالت مفهومی بسازند.
در مثال زیر کلماتی که آورده شده درباره ذوب ،انحالل می باشد برای دانش آموزان که در پایه های بالاتر هستند چون در سطح باالتری قرار دارند باید جمالت متفاوت بسازند که توانمندی دانش آموزان را نشان می دهد یا سواالت دیگری مطرح کرد.
ذوب و انحلال
سارا با استفاده از کارتهای زیر یک جمله ساخت. آیا با نظر سارا موافقید؟
شما می توانید جمله سارا را تغییر دهید و جمله های به میل خودتان بسازید از هر کلمه می توانید هر چند بار
که بخواهید استفاده کنید.
وقتی --- باعث می شود
آن ها --- خواهد شد
خیلی زود --- به آهستگی
حل می شود --- ذوب
آنها ---- نمی شود
نور و سایه
پاسخ به سواالت و پرسشهای مطرح شده عمیق است مثال آیا سایه خودت، صورت هم دارد؟
به همین ترتیب
عکس پاسخ به پرسشها
می دانی سایه ات همه جا تو را تعقیب می کند؟
چگونه می توانی آن را از خودت جدا کنی؟
آیا سایه ات صورت هم دارد؟
آیا صورت سایه مال صورت خودت است؟
سایه ات رو به کدام طرف است؟
آیا سر سایه باال و پاهایش پایین قرار دارد؟
سایه ات چه رنگی است؟
چگونه می توان رنگ سایه را تغییر داد؟
چرا سایه ات در شب ناپدید می شود؟
سایه تو در شب کجا می رود؟
تغییرات قابل برگشت و
غیر قابل برگشت پذیر
بین فرایندهای زیر چه تفاوتی وجود دارد؟
جوشاندن آب و جوشاندن تخم مرغ -
برشته کردن نان و مخلوط کردن برشتوک با شیر -
بو دادن دانه های قهوه و درست کردن یک فنجان قهوه -
هم زدن خامه و درست کردن شیرینی با تخم مرغ و شکر -
درست کردن سرکه و فشردن پرتغال -
درست کردن سس ساالد و پختن کیک -
ذوب کردن چربی گوشت و درست کردن شکر داغ -
مخلوط کردن آب و شربت و خوردن قرص ضد اسید معده -
.درپایان جهت یادآوری با دقت موارد را پیگیری کنید ودر ارزشیابی از آنان استفاده ببرید.
// اطالعاتی داده شودواطالعاتی گرفته شود //
پایان