این کار یکی از راه های مفالطه است که به دو شکل(دلیل) زیر استفاده می شود:
1_شخص استفاده کننده می داند حرفش غلط است و دارد مغالطه می کند و برای نقض حرف شخص مقابل ای کار را میکند و یا
2_شخص استفاده کننده نمی داند که دارد مغالطه میکند و فکر می کند حرفش درست است!
: حالت اول که کاملا واضح است اما حالت دوم یعنی چه؟
بیایید فرض کنیم که ما در روزنامه خبری می خوانیم که قصابی گفته که گیاه خواری مضر است.در اینجا شما ممکن است فکر کنید که چون قصابی این جمله را گفته پس به خاطر منفعت شخصی او این جمله گفته شده پس جمله غلط است ,
اما اینجا طرز فکر شما صحیح نیست چرا ؟
به دو دلیل:
1_ممکن است قصاب واقعا به خاطر منفعت شخصی اش آن جمله را نگفته باشد و پشت حرفش مطلب علمی باشد
2_اصلا ممکن است حتی اگر قصاب واقعا به خاطر منفعت شخصی اش آن جمله را گفته باشد , جمله شانسی(بدون ربط به این که قصاب آن را گفته) درست باشد
لازم به ذکر است که حالت دوم امروزه بار ها در مسائل سیاسی اتفاق می افتد
من در اینجا این مغالطه را توضیح داده (اگر از اسم آن نفهمیده اید چگونه است) و مثال های دیگری از آن آورده ام:
مغالطهٔ «خلط گوینده و گفته» (Ad Hominem) زمانی رخ میدهد که به جای بررسی محتوای یک گفته، به شخصیت، موقعیت اجتماعی، یا ویژگیهای فردی گوینده حمله میشود. در این مغالطه، اعتبار یا بیاعتباری گفتهها بر اساس ویژگیهای گوینده سنجیده میشود، نه بر اساس منطق یا شواهد.
این خطا باعث میشود که بحث از مسیر منطقی خارج شود و به جای تحلیل استدلال، تمرکز بر فرد گوینده قرار گیرد. در نتیجه، ممکن است گفتهای درست یا منطقی صرفاً به دلیل نارضایتی از گوینده رد شود، یا برعکس، گفتهای نادرست به دلیل محبوبیت گوینده پذیرفته شود.
فرض کنید فردی به نام علی، که سابقهٔ کیفری دارد، در یک مناظرهٔ عمومی میگوید:
«آلودگی هوا در تهران به سطح خطرناکی رسیده و باید برای کاهش آن اقدام جدی شود.»
و طرف مقابل پاسخ میدهد:
«تو که خودت سابقهٔ دزدی داری، حرفت هیچ اعتباری نداره!»
در اینجا، طرف مقابل به جای بررسی صحت گفتهٔ علی دربارهٔ آلودگی هوا، به گذشتهٔ او حمله کرده و تلاش کرده است اعتبار گفته را با بیاعتبار کردن گوینده از بین ببرد. این دقیقاً نمونهای از مغالطهٔ خلط گوینده و گفته است.
✅ نتیجهگیری:
برای داشتن گفتوگویی منطقی و سازنده، باید گفتهها را مستقل از گوینده بررسی کنیم. شخصیت افراد ممکن است بر دیدگاهشان تأثیر بگذارد، اما اعتبار یک استدلال باید بر پایهٔ منطق، شواهد و استنتاج سنجیده شود—not شخصیت گوینده.
مثال های بیشتر:
در بحث علمی:
دکتر حسینی میگوید: «مصرف بیش از حد قند میتواند منجر به دیابت شود.»
پاسخ طرف مقابل: «تو که خودت همیشه شیرینی میخوری، حرفت قابل قبول نیست!»
🔍 حمله به رفتار شخصی دکتر به جای بررسی صحت علمی گفتهاش.
در سیاست:
یک سیاستمدار میگوید: «برای کاهش تورم باید نرخ بهره را افزایش دهیم.»
منتقد پاسخ میدهد: «این حرف رو کسی میزنه که خودش حقوق نجومی میگیره؟!»
🔍 تمرکز بر درآمد شخصی به جای تحلیل اقتصادی پیشنهاد.
در فضای مجازی:
کاربری در توییتر مینویسد: «خشونت خانگی باید جدی گرفته شود.»
پاسخ: «تو که خودت طلاق گرفتی، بهتره ساکت باشی!»
🔍 حمله به وضعیت شخصی فرد به جای توجه به موضوع مهمی که مطرح کرده.
در محیط کاری:
کارمند تازهواردی پیشنهاد میدهد: «اگه جلسات رو کوتاهتر کنیم، بهرهوری بالا میره.»
پاسخ مدیر: «تو هنوز تازهکاری، نمیفهمی چطور شرکت اداره میشه!»
🔍 رد پیشنهاد بر اساس سابقهی کم، نه بر اساس محتوای پیشنهاد.
در خانواده:
نوجوانی میگوید: «به نظرم باید کمتر گوشت بخوریم، برای محیطزیست بهتره.»
پاسخ پدر: «تو هنوز بچهای، از این چیزا سر در نمیاری!»
🔍 بیاعتبار کردن نظر بر اساس سن، نه منطق یا اطلاعات.