
نویسنده و کارشناس فنی: مجید کرمی
در سیستمهای آسانسور هیدرولیک، شیر کنترل یکی از حیاتیترین اجزای یونیت پاور است. کیفیت طراحی و ساخت شیر مستقیماً بر نحوه استارت، شتابگیری، سرعت حرکت، کاهش سرعت، تراز طبقه و توقف کابین تأثیر میگذارد.
به همین دلیل، انتخاب شیر مناسب صرفاً انتخاب یک قطعه هیدرولیکی نیست؛ بلکه انتخاب بخشی از سیستم کنترل حرکت آسانسور است.
EV100 طرح شکیب جک با همین نگاه طراحی و تولید شده است؛ محصولی که ضمن بهرهگیری از معماری شناختهشده EV100، در بخش متریال و آلیاژ نیز متناسب با شرایط کاری آسانسورهای هیدرولیک بازنگری شده است.
در یک سیستم هیدرولیک، پمپ وظیفه تأمین جریان روغن را بر عهده دارد، اما این شیر کنترل است که تعیین میکند این جریان چگونه و در چه مرحلهای وارد مدار جک شود.
به زبان ساده:
موتور → پمپ → شیر کنترل → جک → حرکت کابین
اگر هر کدام از این اجزا با دیگری هماهنگ نباشد، کیفیت حرکت کابین تحت تأثیر قرار میگیرد.
شیر کنترل باید بتواند تغییرات جریان روغن را بهصورت کنترلشده انجام دهد تا کابین:
بدون ضربه استارت کند؛
شتاب مناسبی داشته باشد؛
در سرعت اصلی حرکت پایدار داشته باشد؛
قبل از توقف بهصورت کنترلشده کاهش سرعت دهد؛
بهدرستی تراز شود؛
و بدون ضربه متوقف شود.
این دقیقاً همان جایی است که طراحی صحیح شیر اهمیت پیدا میکند.
حرکت یک آسانسور هیدرولیک را نمیتوان صرفاً «روشن شدن موتور و حرکت روغن» دانست.
حرکت باکیفیت باید از چند مرحله تشکیل شود:
استارت → شتابگیری → سرعت اصلی → کاهش سرعت → تراز → توقف
هر مرحله نیازمند کنترل مناسب جریان و فشار است.
در ساختار EV100، مدارهای کنترلی و تنظیمات مختلف امکان مدیریت این مراحل را فراهم میکنند.
در نتیجه، تکنسین میتواند رفتار سیستم را متناسب با شرایط پروژه تنظیم کند.
یکی از مهمترین بخشهای بازطراحی EV100 طرح شکیب جک مربوط به متریال و آلیاژ مورد استفاده در ساخت شیر است.
در این نسخه، نسبت به نمونه اصلی، آلیاژ مورد استفاده تغییر کرده و متناسب با شرایط کاری آسانسورهای هیدرولیک بازطراحی شده است.
هدف از این تغییر، افزایش پایداری عملکرد مجموعه در شرایط کاری واقعی و بهخصوص در سیستمهایی است که شیر در معرض تغییرات دمایی و سیکلهای کاری متعدد قرار میگیرد.
این موضوع در آسانسورهای پرترافیک اهمیت بسیار زیادی دارد.
دمای کاری یکی از عوامل مهم در سیستمهای هیدرولیک است.
زمانی که آسانسور در طول روز بارها و بارها حرکت میکند، موتور و پمپ بهطور مداوم فعال هستند و انرژی مکانیکی و هیدرولیکی بخشی از خود را به حرارت تبدیل میکند.
افزایش دمای روغن باعث تغییر ویسکوزیته آن میشود و این تغییر میتواند روی رفتار جریان روغن و در نتیجه تنظیمات شیر اثر بگذارد.
در EV100 طرح شکیب جک، تغییر آلیاژ با هدف کاهش این حساسیت انجام شده است.
نتیجه این بازطراحی، کاهش بسیار محسوس حساسیت عملکرد شیر نسبت به تغییرات دمایی است.
این ویژگی بهخصوص زمانی اهمیت پیدا میکند که آسانسور با تعداد استارت و توقف بالا در طول روز کار کند.
در یک ساختمان کمترافیک، ممکن است آسانسور تنها چند بار در ساعت مورد استفاده قرار گیرد.
اما شرایط در یک ساختمان اداری، مرکز تجاری، بیمارستان یا هتل کاملاً متفاوت است.
در چنین پروژههایی، آسانسور ممکن است در مدت کوتاه چندین سیکل کامل حرکتی داشته باشد.
یعنی:
استارت → حرکت → کاهش سرعت → توقف
و این سیکل بارها تکرار میشود.
در چنین شرایطی، ثبات عملکرد شیر اهمیت بسیار بیشتری پیدا میکند.
هرچه تعداد سیکلها بیشتر باشد:
دمای سیستم بیشتر تغییر میکند؛
روغن بیشتر تحت کارکرد قرار میگیرد؛
قطعات هیدرولیکی بیشتر تحت فشار کاری قرار میگیرند؛
و پایداری تنظیمات اهمیت بیشتری پیدا میکند.
به همین دلیل، کاهش حساسیت شیر نسبت به شرایط حرارتی یک مزیت مهم در پروژههای پرترافیک محسوب میشود.
در ساختار EV100، مجموعه بوبینها در کنترل مراحل مختلف حرکت نقش مهمی دارند.
این ساختار امکان میدهد عملکرد شیر بهصورت مرحلهای کنترل شود و سیستم بتواند بین حالتهای مختلف حرکت جابهجا شود.
در یک تنظیم صحیح، هدف این است که کابین به شکل زیر حرکت کند:
شروع نرم
⬇️
شتابگیری کنترلشده
⬇️
حرکت با سرعت اصلی
⬇️
کاهش سرعت تدریجی
⬇️
حرکت تراز
⬇️
توقف نرم
این فرآیند باعث میشود مسافر به جای احساس ضربه و تغییر ناگهانی سرعت، یک حرکت پیوسته و کنترلشده را تجربه کند.
حتی بهترین شیر هیدرولیک نیز بدون تنظیم صحیح نمیتواند عملکرد مطلوبی داشته باشد.
پارامترهایی مانند:
دبی پمپ
فشار سیستم
سرعت آسانسور
وزن کابین
ظرفیت آسانسور
قطر جک
نوع جک
نوع پمپ
دمای روغن
ویسکوزیته روغن
و مشخصات موتور
باید در هنگام تنظیم شیر مورد توجه قرار گیرند.
بنابراین در پروژههای حرفهای، تنظیم شیر باید توسط فردی انجام شود که علاوه بر شناخت شیر، با کل سیستم هیدرولیک آسانسور نیز آشنایی داشته باشد.
یکی از نکات مهم در طراحی یونیت هیدرولیک، هماهنگی میان موتور، پمپ و شیر است.
برای مثال اگر یک سیستم دارای:
موتور ۱۱ کیلووات
و
پمپ با دبی حدود ۱۲۵ لیتر بر دقیقه
باشد، انتخاب شیر باید با توجه به دبی واقعی و فشار کاری سیستم انجام شود.
اگر ظرفیت شیر با دبی پمپ هماهنگ نباشد، تنظیم سرعت و رفتار کابین میتواند با مشکل مواجه شود.
پس نمیتوان یک شیر را بدون توجه به سایر اجزای یونیت انتخاب کرد.
شیر، پمپ، موتور و جک باید بهعنوان یک سیستم واحد طراحی شوند.
یکی از مشکلاتی که ممکن است در سیستمهای هیدرولیک مشاهده شود، تغییرات ناگهانی جریان و فشار است.
این تغییرات میتوانند باعث ایجاد:
ضربه هنگام استارت
تکان هنگام کاهش سرعت
ضربه در زمان توقف
نوسان سرعت
صدای غیرطبیعی
و کاهش کیفیت حرکت
شوند.
کنترل تدریجی جریان، یکی از اصول اساسی دستیابی به حرکت نرم است.
در نتیجه طراحی صحیح شیر و تنظیم دقیق آن، امکان مدیریت بهتر تغییرات جریان فراهم میشود.
یکی از تفاوتهای مهم در تولید تجهیزات تخصصی این است که محصول صرفاً بر اساس مشخصات کاتالوگ ساخته نشود، بلکه شرایط واقعی استفاده نیز در طراحی آن در نظر گرفته شود.
شکیب جک با شناخت شرایط کاری آسانسورهای هیدرولیک و نیازهای شرکتهای آسانسوری، EV100 طرح خود را با رویکرد کاربردی توسعه داده است.
در این مسیر، موضوعاتی مانند:
دما، تعداد سیکل کاری، کیفیت حرکت، قابلیت تنظیم، دوام و پایداری عملکرد
اهمیت ویژهای پیدا کردهاند.
با توجه به کاهش حساسیت حرارتی و بازنگری در آلیاژ، EV100 طرح شکیب جک میتواند برای پروژههایی که آسانسور تحت استفاده مداوم قرار دارد، گزینهای کاربردی باشد.
از جمله:
در ساعات شروع و پایان کار، تعداد استارتهای آسانسور افزایش قابل توجهی پیدا میکند.
تعداد زیاد مسافر و حرکتهای متوالی، سیستم هیدرولیک را بیشتر درگیر میکند.
آسانسور در بسیاری از ساعات شبانهروز مورد استفاده قرار میگیرد و قابلیت اطمینان سیستم اهمیت بالایی دارد.
رفتوآمد مداوم مسافران باعث افزایش سیکلهای کاری آسانسور میشود.
تعداد زیاد ساکنان میتواند باعث افزایش قابل توجه تعداد حرکتهای روزانه شود.
نگاه حرفهای به شیر هیدرولیک باید فراتر از قیمت و ظاهر قطعه باشد.
یک شیر مناسب باید بتواند در کنار سایر اجزای سیستم، عملکردی پایدار و قابل تنظیم ایجاد کند.
به همین دلیل هنگام انتخاب شیر باید این سؤال مطرح شود:
آیا این شیر برای شرایط واقعی پروژه من مناسب است؟
نه اینکه صرفاً:
قیمت این شیر چقدر است؟
از دیدگاه مجید کرمی، یکی از مهمترین نکات در طراحی تجهیزات آسانسور هیدرولیک، توجه به شرایط واقعی کارکرد سیستم است.
آسانسور در محیط آزمایشگاهی کار نمیکند؛ در یک ساختمان واقعی، با تعداد زیادی مسافر و در شرایط مختلف دمایی، روزانه بارها حرکت میکند.
بنابراین محصولی موفق است که بتواند در شرایط واقعی نیز عملکرد پایدار خود را حفظ کند.
EV100 طرح شکیب جک با تغییر آلیاژ نسبت به نمونه اصلی و با هدف کاهش چشمگیر حساسیت نسبت به تغییرات دما، یک گام در جهت پاسخگویی به همین نیاز است.
ترکیب:
طراحی EV100 + آلیاژ اصلاحشده + قابلیت تنظیم + شناخت شرایط واقعی آسانسور
میتواند این شیر را به گزینهای مناسب برای یونیتهای هیدرولیک، بهخصوص در پروژههای با ترافیک و سیکل کاری بالا تبدیل کند.
تجهیزات هیدرولیک آسانسور زمانی بهترین عملکرد را خواهند داشت که تمام اجزای سیستم با یکدیگر هماهنگ انتخاب و تنظیم شوند.
موتور، پمپ، شیر، جک و سیستم کنترل، پنج بخش از یک سیستم واحد هستند.
در این میان، شیر EV100 نقش مهمی در تبدیل توان هیدرولیکی تولیدشده توسط یونیت به یک حرکت کنترلشده، نرم و قابل اعتماد دارد.
EV100 طرح شکیب جک با رویکرد بازطراحی، تغییر آلیاژ و توجه به شرایط حرارتی و کاری، برای پاسخگویی بهتر به نیازهای واقعی صنعت آسانسور توسعه یافته است.
مجید کرمی
شکیب جک | تخصص در تجهیزات و سیستمهای هیدرولیک آسانسور