در قالب یه رول، فضانوردی کنید. حالا که بالاخره توی فضاییم، چه اتفاقاتی برای شما و کلاسسفینه میافته؟ با فضاییها ملاقات میکنین؟ لای کمربندهای سیارکی ویراژ میدین؟ بین جنگندههای فضایی گیر میکنین؟ ابعاد فضا و زمان رو اوراق میکنین؟ کهکشان بزرگتر از هر چیزیه که فکرشو کنین. حتی بزرگتر از لرزش کبیر. و هر چیزی توش ممکنه.
یکی دیگه از مهارتای اصلی یه فضا آموز خوب، و شاید مهمترین مهارتش، اوج گیریه. دست گرفتن سکان سفینه و رسیدن به مقصد به تنهایی کافی نیست. باید سرعت مسیر رو کنترل کنید، و برای رسیدن بهش زمینه چینی کنید. هیچکس واسه فضانوردی دست نمیزنه که بگه میخواد بره به فلان سیاره، و بعد سفینه رو روشن کنه و چند دقیقه بعد صاف و ساده برسه بهش. ولی فضانوردی که بگه میخواد بره فلان سیاره چون اون سیاره بهترینه و هیچکس مثلش نیست و اگه اون سیاره رو نبینین، کل عمرتون به فناست؟ بهترین فضانورده. تازه اگه سفرش هم غیرمنتظره پیش بره، اگه وسط راه از طوفان خورشیدی بگذره و دزدای فضایی بهش حمله کنن و نصف سفینهش نابود شه و با کلی بدبختی جون سالم به در ببره که یهو ببینه رسیده به سیاره اشتباه؟ حتی بهتر از بهترین فضانورده.
برای تکلیف این جلسه، اوجگیری کنید. زمینهچینی کنید. سرعت بگیرید به سمت هدف، و لحظه آخر مسیرو اشتباه برید. مثل بادکنکی که باد و باد و باد میشه و میترکه. مثل لرزش کبیر توی تدریس این جلسه، که قوی و قوی و قویتر شد، و آخرش شپلخ شد.
دملزا رابینز از وقتی یادش میآمد، دلش میخواست به سیاره باقلوا برود.
سیاره باقلوا مشهورترین سیاره منظومه شیرینیجات نبود، چون منظومه شیرینیجات وجود نداشت، و اگر هم وجود داشت احتمالاً سیارههایش بعد از سه دور چرخیدن دور خورشید آب میشدند و روی کف فضا میریختند و یک نفر مجبور میشد کف فضا را تی بکشد. سیاره باقلوا حتی در نقشههای رسمی هم نبود. در نقشههای غیررسمی هم نبود. در حاشیه دفتر مشق دملزا بود؛ همانجا که معمولاً آدمها شمع و پنجره و قلب و قیافه کسی را میکشیدند که دوستش داشتند، ولی دملزا یک کُره چاق کشیده بود با هفتادوهشت حلقه، چهار خورشید، سه قاشق و پرچمی که رویش نوشته بود:
«اینجا همهچیز خوشمزه است.»
دملزا هیچ مدرکی برای وجود باقلوا نداشت. همین بهترین مدرکش بود. چیزهایی که واقعاً وجود داشتند همیشه زیادی مدرک داشتند. عکس داشتند، مختصات داشتند، فضانورد داشتند، بروشور گردشگری داشتند و آدمهای حوصلهسربری که میگفتند لطفاً از مسیر تعیینشده خارج نشوید. باقلوا هیچکدام را نداشت. باقلوا آزاد بود که هرقدر دملزا میخواست عالی باشد.
در خیال دملزا، کوههای باقلوا از خامههای مغرور ساخته شده بودند. خامههایی که قلهشان را آنقدر بالا گرفته بودند که ابرها مجبور میشدند از پایین بهشان سلام کنند. رودخانههایش مربای توتفرنگی بود و با وقاری سلطنتی از میان دشتهای بیسکویتی میگذشت، بیآنکه حتی یک خردهنان به خودش بگیرد. ساکنانش چشمهایشان را نمیپختند، چون چشمهایشان از اول پخته به دنیا میآمد. هرکس دو چشم زاپاس هم در جیبش داشت، برای روز مبادا، مهمانیهای خانوادگی یا وقتی که چشم اصلیاش حوصله دیدن نداشت.
دملزا مطمئن بود اگر به آنجا برسد، بزرگترین آشپز کهکشان خواهد شد. نه آشپزی که فقط غذا درست کند. آشپزی که سیاره درست کند. ستارهها را هم بزند. حلقههای زحل را خلال کند. لکه سرخ مشتری را روی حرارت ملایم بگذارد تا جا بیفتد. سیاهچالهها را با قیف پر کند و رویشان پودر قند بپاشد. کتاب آشپزیاش آنقدر قطور میشد که اگر روی یک منظومه میافتاد، منظومه دیگر لازم نبود نگران پایان جهان باشد؛ چون پایانش زودتر اتفاق افتاده بود.
آنجا قرار بود بزرگترین آشپز کهکشان شود؟ نه، بزرگترین آشپز جهان. نه، بزرگترین آشپز هر چیزی که اگر اسمش را جهان نمیگذاشتند، بالاخره یک اسم دیگری رویش میگذاشتند. موجودات فضایی از چهار بازویشان آویزان میشدند تا دستور پختش را ببینند. آنهایی هم که بازو نداشتند، اول بازو درمیآوردند، بعد آویزان میشدند. حتی سیاهچالهها از بس غذاهایش خوشمزه بود، تصمیم میگرفتند از این به بعد به جای ستاره، سالاد بخورند.
کلاسسفینه هنوز دور زمین میچرخید که دملزا تصمیمش را گرفت.
وینکی سرگرم توضیح دادن چیزی درباره سرعت نور بود. سرعت نور خیلی زیاد بود، ولی سرعت حرفزدن وینکی زیادتر بود و اگر نور میخواست از وینکی جلو بزند، باید از قبل وقت میگرفت. فضاآموزها میان صندلیها شناور بودند. بعضیها هنوز تکههای خودشان را اشتباهی سر جایشان گذاشته بودند. یکی با سه آرنج به تخته یادداشت کلاس اشاره میکرد. یکی زانویش را به جای چانه بسته بود و از اینکه ناگهان خیلی متفکر به نظر میرسید، راضی بود.
دملزا آهسته خودش را به اتاق فرمان رساند.
سکان کلاسسفینه وسط اتاق بود؛ گرد، براق و بزرگ، مثل بشقابی که از زندگی عادی خسته شده باشد و تصمیم گرفته باشد فرمانده شود. اطرافش دکمههایی قرار داشتند که بیشترشان قرمز بودند. سازنده سفینه احتمالاً باور داشت خطر اگر رنگ دیگری داشته باشد، جدی گرفته نمیشود.
دملزا مختصات سیاره باقلوا را وارد کرد.
مختصات را خودش همان لحظه ساخت. عدد اول روز تولدش بود. عدد دوم تعداد چشمهایی که تا آن روز پخته بود. عدد سوم عددی بود که ظاهر قابل اعتمادی داشت. عدد چهارم را هم دستگاه خودش اضافه کرد، چون از عدد سوم خوشش نیامده بود و میخواست در تصمیمگیری سهمی داشته باشد.
روی صفحه نوشته شد:
مقصد شناسایی نشد.
دملزا دوباره دکمه را زد. صفحه نوشت:
مقصد همچنان شناسایی نشد.
دملزا دکمه را محکمتر زد. صفحه چند لحظه فکر کرد و نوشت:
باشد. ولی خودت میدانی.
کلاسسفینه چرخید.
اول آرام. آنقدر آرام که فقط چند مداد از جیب صاحبانشان بیرون آمدند و با ناراحتی کوچکی به سقف خوردند. بعد کمی تندتر. صندلیها کشیده شدند. تخته سیاه لرزید. دماغ فضاآموزها به یک سمت خم شد و چند ثانیه بعد، باقی صورتشان هم با اکراه دنبالش رفت.
زمین پشت پنجره کوچک شد. اول اندازه یک توپ بود، بعد اندازه یک پرتقال.
دملزا به مقصد فکر کرد.
هرچه از زمین دورتر میشدند، باقلوا واقعیتر میشد. حالا فقط کوه و رودخانه نداشت. شهر هم داشت. شهرهایی با برجهای ژلهای که هنگام وزش باد میلرزیدند و مردمشان را برای چند ساعت دریازده میکردند. خیابانهایش با پوست لیمو فرش شده بود تا همهجا بوی تمیزی بدهد، حتی جاهایی که تمیز نبود. در میدان اصلی، مجسمهای از دملزا قرار داشت که یک ملاقه در دست گرفته بود و با دست دیگر به آینده اشاره میکرد. آینده احتمالاً همان نانوایی روبهروی میدان بود.
کلاسسفینه از کنار ماه گذشت.
ماه طبق معمول ساکت و خاکستری بود و قیافه کسی را داشت که قرنهاست مجبور شده فقط یک طرفش را به بقیه نشان دهد. دملزا برایش دست تکان نداد. کسی که به باقلوا میرفت، وقت احوالپرسی با سنگهای محلی را نداشت.
سرعت بیشتر شد.
ستارهها کش آمدند. نورشان تبدیل شد به رشتههایی سفید که دور پنجرهها پیچیدند، مثل ماکارونیهایی که به جای قابلمه، اشتباهی در جهان ریخته باشند. کلاسسفینه وارد کمربند سیارکی شد. صخرهها از همه طرف هجوم آوردند. یکیشان به اندازه کوه بود. یکی به اندازه مدرسه. یکی دقیقاً به اندازه یک کتلت بود و بیدلیل از همه ترسناکتر به نظر میرسید.
دملزا سکان را چرخاند.
کلاسسفینه از میان سیارکها ویراژ داد. یک سیارک از کنار پنجره رد شد و روی شیشه خط انداخت. یک سیارک دیگر آینه بغل سفینه را کند؛ هرچند سفینه از اول آینه بغل نداشت و معلوم نبود آن را از کجا آورده بود. سیارک سوم به بدنه خورد و صدایی داد که تمام فضاآموزها را به یاد قاشقی انداخت که در قابلمه میافتد، با این تفاوت که این قابلمه چندصدتن وزن داشت و میتوانست نسل بشر را منقرض کند.
پشت سرشان سیارکها به هم خوردند. گرد و غبارشان پخش شد و برای چند لحظه، آسمان مثل رومیزی کثیفی شد که کسی رویش آرد ریخته باشد. روبهرو، طوفان خورشیدی دهان باز کرده بود. شعلهها هزاران کیلومتر در فضا بالا میرفتند. هر شعله میتوانست زمین را قورت دهد، ماه را خلال کند و باز هم برای دسر جا داشته باشد. نور کلاسسفینه را بلعید. دیوارها داغ شدند. پنجرهها نارنجی شدند. موهای فضاآموزها ایستادند و بعضی از موها که از صاحبانشان دل خوشی نداشتند، جدا شدند و رفتند گوشهای مستقل زندگی کردند. دستگاه هشدار شروع کرد به جیغزدن. بعد صدایش گرفت. بعد کمی آب خورد و دوباره جیغ زد.
بخشی از سقف ذوب شد.
بخشی از کف هم ذوب شد.
برای چند ثانیه کلاسسفینه فقط دیوار داشت و دیوارها هم از اینکه باید بدون سقف و کف کلاس را اداره کنند، بسیار ناراضی بودند.
دملزا باز هم به باقلوا فکر کرد.
حالا در خیال او، تمام مردم سیاره منتظرش بودند. میلیاردها موجود در میدانها جمع شده بودند. موجودات ششدست، موجودات بیدست، موجوداتی که فقط دست بودند و برای رفتوآمد مجبور بودند روی کف دست راه بروند. همه نام دملزا را فریاد میزدند. مادرها بچههایشان را بلند نمیکردند تا دملزا را ببینند، بلکه بچهها مادرهایشان را بلند میکردند، چون در باقلوا بچهها بسیار قوی و مادرها تا حدی تنبل بودند.
در مرکز پایتخت، قصری برای دملزا ساخته بودند. قصری از کیک هفتادطبقه. هر اتاقش طعمی داشت. اتاق خواب وانیلی بود. حمام لیمویی بود. زیرزمین فقط مزه زیرزمین میداد، چون معمارها در اواخر پروژه خسته شده بودند.
دملزا ملکه آشپزی میشد.
بعد ملکه باقلوا.
بعد ملکه منظومه.
بعد امپراتور کهکشان.
بعد صاحب تمام چیزهایی که بیرون کهکشان بودند و هنوز اسم نداشتند.
او برای هر ستاره یک دستور پخت مینوشت. برای هر سیاره یک پیشبند میدوخت. میرفت برنامه «بهخانهبرمیگردیم»، فوتوفن غذاهایش را به اشتراک میگذاشت. هر موجود زندهای موظف میشد روزی سه بار برنامهاش را ببیند. موجودات غیرزنده هم همینطور. تمدنها بر سر ادویههایش جنگ میکردند. پیامبران ظهور میکردند تا دستور سسش را درست تفسیر کنند. باستانشناسان میلیونها سال بعد قاشق چوبیاش را پیدا میکردند و از رویش نتیجه میگرفتند که دملزا هشت متر قد داشته، پرواز میکرده و اصلاً خودش یک تمدن بوده است.
در همین لحظه دزدان فضایی حمله کردند.
سفینههایشان از دل تاریکی بیرون آمدند؛ باریک و سیاه، با چراغهایی که قرمز چشمک میزدند و نشان میدادند صاحبانشان از همان مدرسه طراحی دکمههای خطر فارغالتحصیل شدهاند. تیرهای نور از کنار کلاسسفینه رد شدند. یکی آنتن را برد. یکی موتور کمکی را ترکاند. یکی مستقیم به بخش بوفه خورد و آخرین بسته بیسکویت را نابود کرد.
این آخرین حمله، جنگ را شخصی کرد. دملزا سکان را تا آخر چرخاند.
کلاسسفینه وارونه شد. فضاآموزها به سقف خوردند، بعد یادشان آمد سقفی نمانده و مستقیم وارد بخش دیگری از سفینه شدند. وینکی از کنار اتاق فرمان رد شد، در حالی که تخته سیاه را بغل کرده بود و هنوز داشت درباره سرعت نور توضیح میداد. شاید متوجه بحران نشده بود. شاید متوجه شده بود و بحران را بخشی از برنامه درسی میدانست. با وینکی هیچوقت نمیشد فرق این دو را فهمید.
دملزا سفینه را میان جنگندهها راند.
یکی از دزدها جاخالی داد و به دیگری خورد. دومی به سومی خورد. سومی از این بیادبی ناراحت شد و چهارمی را زد. چند ثانیه بعد تمام ناوگان دزدان فضایی داشت با خودش میجنگید و کلاسسفینه بدون اینکه کسی بفهمد، از میانشان بیرون رفت.
موتور اصلی آتش گرفته بود. موتور کمکی دیگر وجود نداشت و موتور اضطراری فقط در مواقع اضطراری کار میکرد، اما از نظر خودش وضعیت هنوز آنقدرها اضطراری نبود. دستگاه کنترل سفینه نصف صفحهاش را از دست داده بود و حالا به جای فاصله مقصد، دستور تهیه سوپ نشان میداد.
دملزا ادامه داد.
باقلوا نزدیک بود. باید نزدیک میبود. بعد از آن همه خطر، جهان از نظر داستانی موظف بود باقلوا را نجات بدهد. نمیشد آدم از کمربند سیارکی رد شود، وسط طوفان خورشیدی کباب شود، با دزدهای فضایی بجنگد و آخرش به مقصد نرسد. این برخلاف اصول اساسی جهان بود، حتی اگر جهان هرگز این اصول را نخوانده بود.
دملزا فشار موتور را بیشتر کرد. سفینه نالید.
فشار را باز هم بیشتر کرد. بدنه ترک خورد. پیچها از دیوار بیرون آمدند و برای حفظ جانشان زیر صندلیها پنهان شدند. کلاسسفینه آنقدر سرعت گرفت که از نور جلو زد. نور که انتظار چنین گستاخیای را نداشت، کمی عقب ماند، نفس تازه کرد و تصمیم گرفت بعداً شکایت کند.
زمان کج شد.
فضا تا خورد.
ابعاد روی هم افتادند. طول وارد عرض شد. عرض به عمق اعتراض کرد. عمق گفت اصلاً از اول علاقهای به این همکاری نداشته. چند لحظه گذشته و آینده کنار هم نشستند و درباره حال بدگویی کردند.
دملزا خودش را دید.
یک دملزای کوچک که در حاشیه دفترش باقلوا را میکشید. یک دملزای پیر که روی تختی از کیک نشسته بود و دیگر هیچ غذایی برایش مزه نداشت. یک دملزای مشهور که میلیاردها نفر نامش را میدانستند.
یک دملزای دیگر که هیچوقت سوار سفینه نشده بود، هیچ چشمی نپخته بود، هیچ امپراتوریای نساخته بود و در آشپزخانهای کوچک برای خودش نان برشته میکرد. آن دملزا خوشحال به نظر میرسید. این موضوع دملزای اصلی را کمی عصبانی کرد. خوشحالبودن بدون شهرت نوعی تقلب بود.
همه دملزاها به او نگاه کردند.
دملزا برای نخستین بار به جای مقصد، به نسخههای دیگر خودش نگاه کرد.
فهمید باقلوا را نه به خاطر رودخانههای مربا میخواست، نه به خاطر قصر کیکی و نه حتی به خاطر چشمهای پخته آماده. باقلوا جایی بود که در آن دیگر لازم نبود ثابت کند عجیبترین، بهترین، مشهورترین یا خوشمزهترین آدم اتاق است. در باقلوا، هرچیزی که او میساخت از قبل درست بود، چون خود او سازنده همهچیز بود.
باقلوا جایی بود که هیچکس نمیتوانست بگوید دملزا کافی نیست.
این کشف، گرم و درخشان نبود. شبیه قاشقی بود که مدتها ته قابلمه مانده باشد و آدم ناگهان با دندان پیدایش کند.
دملزا دستش را از روی اهرم برداشت، اما دیر شده بود.
فضا تا آخر تا خورده بود. زمان گره خورده بود. کلاسسفینه با سرعتی که دیگر هیچ عددی حاضر نبود مسئولیتش را قبول کند، به سوی نقطهای نورانی پرتاب شد. نقطهای که سفید بود، گرد بود، اطرافش هفتادوهشت حلقه میدرخشید، چهار خورشید پشتش میسوختند و سه جسم قاشقمانند در مدارش میچرخیدند.
دملزا نفسش را حبس کرد.
باقلوا.
تمام مدت واقعی بود.
کوههای خامهای از افق بالا آمده بودند. رودهای سرخ میان دشتهای طلایی میپیچیدند. برجهای ژلهای زیر نور خورشیدها برق میزدند. در میدان مرکزی، میلیاردها موجود جمع شده بودند. مجسمهای عظیم از دملزا بالای شهر ایستاده بود، ملاقهای در یک دست و آینده در دست دیگر.
با پدیدار شدن کلاسسفینه از دور، ناقوسها به صدا درآمدند، آسمان پر از آتشبازی شد، پرچمها برافراشته شدند و سفینه مستقیم وارد جو شد.
بدنه آتش گرفت، ولی این بار آتش شبیه تاج بود. ابرها کنار رفتند. شهر نزدیکتر شد. مردم دستهایشان را برای دملزا تکان میدادند. مجسمه دملزا آنقدر بزرگ بود که سایهاش نصف پایتخت را پوشانده بود. کاخ کیکیای در مرکز شهر میدرخشید. بالاترین پنجرهاش باز بود و تخت سلطنتی پشت آن دیده میشد.
همهچیز درست بود؛ همهچیز همان بود که باید میبود.
اما همه اینها تصورات دملزا بود. وقتی سکان را 180 درجه چرخاند، دستگاه کنترل سفینه ناگهان روشن شد. صفحه شکستهاش چند بار چشمک زد. دستور سوپ ناپدید شد و مختصات برگشتند.
یک جمله روی صفحه ظاهر شد:
مقصد: سیاره باقلوا
زیرش جمله دیگری آمد:
فاصله: چهارده میلیارد سال نوری، سمت شمال شرقی
دملزا به پنجره نگاه کرد. سیارهای که زیر پایشان بود، آرام چرخید و بخش تاریکش را نشان داد. پشت آن، تابلوی عظیمی در مدار شناور بود:
به سیاره کلم خوش آمدید.
لطفاً هنگام ورود پنجرهها را ببندید.
بوی سبزی طبیعی است.
کلاسسفینه در میان هلهله میلیاردها کلم فضایی فرود آمد. مجسمه عظیم وسط شهر هم مجسمه دملزا نبود.
یک کلم بود که ملاقهای در دست داشت.
سیاره کلم جشن گرفت. ناقوسها نواخته شدند. آتشبازیها آسمان را سبز کردند. مردم کلمی سرود ملیشان را خواندند و تاجی از برگهای پلاسیده برای دملزا آوردند. پادشاه کلمستان مقابل سفینه زانو زد، چون افسانههایشان گفته بود روزی موجودی از آسمان میآید و آنها را از دست سس مایونز نجات میدهد.
دملزا به باقلوا فکر کرد؛ به مقصدی که چهارده میلیارد سال نوری آنطرفتر بود، به قصرها، رودخانهها، شهرت و تمام چیزهایی که قرار بود ثابت کنند او کافی است.
بعد به میلیاردها کلم نگاه کرد که با امید به او خیره شده بودند.
آهی کشید، آستینهایش را بالا زد و قابلمهاش را بیرون آورد. بعداً هم میتوانست فکری برای باقلوا کند.
شاید سیاره اشتباه بود، ولی شام هنوز میتوانست درست از آب دربیاید.