سریال روزی روزگاری درست در حد فاصل دهه شصت و هفتاد از صدا و سیمای ایران پخش میشد. دوره ای که جامعه تازه داشت از جنگی فرسایشی و بحران انقلاب بیرون میآمد. داستان سریال ساده و صمیمی است و مخاطب عام پسند. مخاطب برای فهمیدن و ارتباط با داستان سریال دشواری چندانی ندارد و به سرعت میان اقشار مختلف به خصوص قشر پایین طرفداران بسیاری پیدا میکند.
ماجرای روزی روزگاری در لوکیشن بیابانی ناشناخته ای میگذرد. سریال بعد تاریخی مشخصی هم دارد- داستان قطاع الطریق، شاید اواخر دوره قاجاری و در بیابان مرکزی ایران- عای رغم نشانه هایی از قبیل نوع پوشش و گفتار مربوط به این دوره، ولی در کل در هاله ای از ابهام جغرافیایی و تاریخی روایت میشود.
شخصیت اصلی مراد بیگ با بازی خسرو شکیبایی، سردسته گروهی از راهزنان است که با گروه دیگری که تحت امر حسام بیگ نامی در همان حدود راهزنی میکنند رقابت دارد. مراد بیگ در یکی از همین کشمکش ها زخمی میشود و اسبش او را به سمت بنه عشایری میبرد که زنی به نام خاله لیلا با بازی ژاله علو سرپرستی آن را به عهده دارد. زن سعی در کمک و هدایت مراد بیگ دارد و میخواهد از او انسان بهتری بسازد و سریال عمدتا شرح رقابت ها و کشمکش های این افراد است...
آنچه در این یادداشت کوتاه گفته میشود صرفا در حد یک فرض ساده اولیه و با توجه به زمینه اجتماعی دهه شصت یعنی دوره تاریخی ساخت فیلم است. و بر دو مفهوم کلی استوار است:
اول نمادین بودن داستان سریال است. در واقع آنچه در فیلم میبینیم روایت انسان های جدا افتاده ای است که جایی دور از مردم زندگی میکنند. گروهی که نشانی از طرد شدگی و رانده شدن از دیگران دارند. میتوان روایت ساده کسانی که از طریق غارت کاروان های تجاری امرار معاش میکنند را پذیرفت. اما میتوان این را هم پذیرفت که در پشت این روایت ساده با مردمی طرف هستیم که به دلایلی امکان زندگی با دیگران را از دست داده اند. به تعبیر جامعه شناسی جامعه پذیر نشده اند.
دوم در بعد واقعیت اجتماعی مردمی به دلیل ویژگی های دهه شصت، مخصوصا دو عامل جنگ و انقلاب، امکان زیست اجتماعی شهری از آنها گرفته شده. سختگیری های حکومت جدید، دگرگون شدن ارزش های اجتماعی، ناتوانی در جذب و جلب ارزش ها و معیارهای جامعه انقلابی...آنها را به گروهی ناهمرنگ در جامعه تبدیل کرده و به حاشیه رانده است. احتمالا این افراد شامل وابستگان به حکومت سابق از قبیل هنرمندان، کارمندان بعضی ادارات دولتی، اقشاری از قبیل لوطی ها و داش مشتی ها ...میشوند.
افراد است افراد است.... همین راهز