? پردۀ اول
تابستان 2009، آلیشیا همراه با پسر 11 سالهاش کارلوس برای گذرانِ آخر هفته عازمِ پارک ملی درۀ مرگ واقع در شرق کالیفرنیامیشوند.
او پیش از عزیمت، خانوادۀ خود را در جریان این سفر تفریحی قرار میدهد. مادر و پسر تدارکات لازم را تهیه کرده و باخودرویِ مجهز به GPS اشان عازم سفر میشوند.
آنها وقتی به مناطق نسبتاً دورافتادهٔ درۀ مرگ میرسند، طبق راهنمایی GPS از جادۀ صاف و اصلی خارج شده و وارد یک جادۀ گلآلودو نامناسب میشوند. با پیشروی بیشتر، وضعیت جاده هم بدتر می شود، تا آنجا که چرخهای خودرو از بین رفته و خودرو متوقف میشود. آلیشینا سعی میکند تا با تماس تلفنی سایرین را با خبر کند، اما آنها آنقدر از مسیر اصلی دور شدهاند که تحت پوشش هیچ شبکۀمخابراتی نیستند. بنابراین تصمیم میگیرند تا در خودرو بمانند، شاید کمک برسد. مادر و پسر با کمک آذوقهای که تدارک دیده بودند آخرهفته را در همانجا میگذرانند، اما خبری از کمک نمیشود!
حالا 4 روز میگذرد و هیچ خبری از آلیشیا و کارلوس نیست. همین هم خانواده را نگران میکند تا جایی که به پلیس خبر میدهند. عملیات جستوجو آغاز میشود تا اینکه نهایتاً یکی از پارکبانها با دنبال کردن رد چرخِ خودرو آنها را پیدا میکند، اما نه در وضعیتی عادی، در وضعیتی وحشتناک. آلیشیا در حال مرگ بود و دیوانهوار بوق خودرو را به صدا در میآورد تا مگر کسی صدای آن را بشنود، و کارلوس ... کارلوس مرده بود. او در اثر گرمای طاقتفرسا و نبودِ آب، جان خود را از دست داده بود.
? پردۀ دوم
سال 2008، والتر، کارمندِ 32 سالۀ شرکت IBM در نیویورک است.
او در حال رانندگی بود که GPS خودرو او را به سمت راست هدایت میکند، جایی که خط راه آهن شهر از آن عبور میکند. والتر در ابتدا تردید میکند که طبق راهنمایی GPS عمل کند، اما نهایتاً بر تردید خودغلبه کرده و به سمت راست میپیچید. در حینِ عبور از ریلها، خودرویِ فورد فوکس اجارهایِ او گیر میکند و در میان خط راه آهن میماند.
تلاشهای او برای آگاه کردن ماموران راهآهن بینتیجه میماند و قطار نمیتواند به موقع ترمز کند. تصادف شدیدی روی میدهد وخودروی والتر به کلی از بین رفته و کل برنامۀ حرکت قطارها به هم میریزد. نزدیک به 100 متر از راه آهن هم آسیب جدی میبیند.
? پردۀ سوم
❇️ کرونوس یکی از خدایان اسطورهای یونان باستان است.
خدایی که با کشتن پدر خود، اورانوس، فرمانروای عالم شد. کرونوس در زمان فرمانرواییاش قانونگذارِ نهایی هستی به حساب میآمد، خدایی که حرف آخر را میزند و احدی را یارای مقابله با او نیست.
از همین توصیف کوتاه میتوان پی به شباهتِ عجیبِ آن با منزلتِ امروزینِ تکنولوژی برد. ❗️تکنولوژی، کرونوس زمان ماست، قانونگذارنهایی عالم!
کسی که حرف آخر را میزند و ما آدمیان، لحظهای در اطاعت از آن تردید نمیکنیم. حتی اگر ما را به بیراهه هدایت کند، مارا به کام مرگ بکشاند، باز هم مطیع آن خواهیم بود. تکنولوژی چونان کرونوس، پدر خود را هم به قتل میرساند، و این کنایتیست ازکتمانِ تکنولوژی، سرچشمههای آغازینِ خود را: حکمت را، شناخت را، طبیعت را و حتی علم را!
❗️این دو ماجرا و هزاران ماجرای مشابه دیگر نشان از آن دارند که کرونوسِ تکنولوژی خیلی هم بینقص نیست!
اعتمادِ "مطلق" به آن میتواند فاجعهبار باشد. در همینجا لازم است تا موضعام را روشنتر کنم.
⭕️ من بر آن نیستم تا پیشنهادِ نامعقولِ طردِ مطلقِ تکنولوژی رامطرح کنم، پیشنهادی که نه معقول است و نه عملی. بر آنم تا بین دو مفهوم یا رویکرد تفکیک قائل شوم:
1.تکنولوژی
2.تکنولوژی زدگی
البته تکنولوژی منافع زیادی برایمان داشته که همۀ ما با مصادیق آن نه تنها آشنا که مأنوسیم. اساساً زندگانی روزمرّهامان با کمک همین تکنولوژیها جریان مییابد. اما مشکل از آنجایی شروع میشود که دو تصور نادرست در ذهنمان پدید میآید:
1️⃣ تکنولوژی خیرِ مطلق است؛ بی هیچ آسیبی هر چه دارد فایده است؛
2️⃣ برای هر مشکلی میتوان راه حلی تکنولوژیک یافت؛ هم مشکلاتِ خودِ تکنولوژی راهحلی تکنیکی دارند و هم مشکلات غیرتکنولوژیک.
♦️تکنولوژیزدگی عبارت است : از رویکردی که شامل این دو تصور میشود.
❇️ اینجاست که تکنولوژی تبدیل میشود به کرونوس، به قانونگذارنهایی عالم. حال آنکه چنین رویکردی به هیچ وجه معقول نبوده و ما در مقام موجوداتی فکور، بایستی با این پدیده برخوردی انتقادی داشتهباشیم. این برخورد انتقادی نهایتاً منجر به خودآگاهی ما کاربران تکنولوژی میشود.
اما این برخورد انتقادی و این حالت خودآگاهانه به رایگان و بدون هزینه به دست نمیآید. در وهلۀ نخست مستلزمِ مطالعات جدی و تولید ادبیات متناسب است. و در مرحلۀ بعدی، ترویج و تزریق این ادبیاتِ آگاهیبخش و انتقادی در بطن و متن جامعه است، تا به این ترتیب همۀ شهروندان نگاهی عمیقتر و آگاهانهتر به تکنولوژی داشته باشند.
? پردۀ آخر
? اسطورهها را نهایتی نیست. چنین روایت شده که زئوس، فرزندِ کرونوس، از پدر انتقام سختی گرفت...
?ابوطالب_صفدرى
?دانشجوی دکتری فلسفه علم دانشگاه صنعتی شریف
? http://t.me/jarayanphilosophy
? https://virgool.io/d/kf1aoebnqprq/edit
?instagram.com/jarayanphilosophy/