مقدمه :
شرایط سخت و بحرانی ، شخصیت و رازهای پنهان ما را آشکار می سازند .
هدف از ارائه این مقاله آن است که در ابتدا به بیان انواع واکنشهایی که اغلب افراد ، در مواجهه با مشکلات و رنجهایی که در طول زندگی ، که بخش انکار ناپذیر زندگی انسانهاست با آن مواجه میشوند بپردازیم ، و سپس به راه حل هایی برای مدیریت و حل چالشهای زندگی ، برپایه ی تفکر و تعقل صحیح و اصولی ، که فرد پس از شناخت توانایی های خود و بدست آوردن مهارت حل مسئله ، میتواند به آنها برسد ، می پردازیم .
زیرا که با آگاهی و تسلط بر رفتار هیجانی خود میتوان با احساس بهتر و کنترل شده ای در مواجهه با چالشهای زندگی در حل مسائل خود و چه بسا دیگران موفق شد .
در ابتدا با طرح این سوال از افراد ، در مورد اینکه به محض دیدن یا شنیدن حادثه ای ناگوار یا مواجهه با مسئلهای که سبب ایجاد غم و اندوه در زندگی شما میشود ، چه واکنشی از خود نشان میدهید ؟
خلاصه ای از پاسخهایی که افراد به این سوالات دادن را برایتان عنوان میکنیم و در پایان با استفاده از نتایج بدست آمده ، با یکدیگر جمع بندی خواهیم داشت .
خلاصه برخی از پاسخهای افراد بهاین شرح است :
۱. احساس ضعف و درماندگی .
۲ . احساس ارزشمند نبودن .
۳ . پرخاشگری و ناسزاگویی به مخاطب یا مخاطبین موضوع .
۴ . بیقراری و اطلاع رسانی به دوستان یا خانواده و خواستن نظر آنها در رابطه با موضوع پیش آمده .
۵ . در میان گذاشتن با مشاوران متخصص ، برای کمک به حل مسئله.
۶ . گریه و زاری و سرزنش خود .
۷ . ترس نگرانی و اضطراب .
۸ . انکار
۹. تأمل و حفظ خونسردی خود و بررسی موضوع و پیدا کردن راه حل
و موارد دیگر .
موضوع مورد بحث ما افرادی هستند که نا آگاهانه در مورد حل مسئله نتایج بد و حل نشده میگیرند و چگونگی مدیریت بحران را بلد نیستند و افرادی که بر رفتار اشتباه خود کاملا آگاه بودن ، اما باز هم درصورت بروز مشکلات بعدی باز همان الگوهای رفتاری غلط را در پیش میگرفتن و نمی توانستند آن را مدیریت کنند .
روانشناسی بحران
با توجه به اینکه بحث ما درباره بحران در شرایط شخصی و خانوادگی است ، نه در مورد مسائل جمعی و بطور مثال بحران ناشی از بلایای طبیعی ، این موضوع مطرح میشود که افراد براساس میزان مهارت در دریافت و پردازش بحران واکنش نشان میدهند و تصمیم میگیرند .
آنها ممکن است استدلالهایی براساس احساس یا منطق داشته باشند .
یعنی گاهی افراد برای مقابله با یک بحران به دلیل نحوه دریافت و پردازش غلط اطلاعات ، بر اساس منطق نادرست و یا احساسات نابجا ، و هیجانات کنترل نشده تصمیم میگیرند و به جای بهتر شدن اوضاع ، موضوع نه تنها حل نشده باقی میماند بلکه بغرنج تر و پیچیده تر هم
می شود ، و تازه متوجه می شوند که برخورد اصولی مناسبی با موضوع نداشته اند و این باعث احساس بدی در شخص میشود و خود را در انجام و مدیریت مشکلات ناتوان میبیند .
و یا افرادی که احساس میکنند برای حل مسئله خود ، با اطلاع رسانی موضوع حتی موضوعاتی که خصوصی و شخصی هستن به دیگران از آنها کمک بگیرند و یا حداقل برای راهکار خود در حل موضوع از دیگران تاییدیه بگیرند تا بتوانند کاری صورت دهند .
البته درست است که در بیشتر موارد مشورت امری لازم و ضروری است . اما آگاه باشیم از اینکه از میان آشنایان چه کسانی صلاحیت مشورت دادند ، و اینکه چه موضوعاتی را میتوان عنوان نمود و چه موضوعاتی هم باید فقط در نزد متخصصین مطرح شود و جزو اصرار خصوصی هستند هم ، موضوعی بسیار جدی و مهم است ، زیرا که میتواند عواقب بدتری از خود مشکل شخص ، برایش به دنبال داشته باشد که جبران ناپذیر باشد .
بررسی علل برخی از واکنشها درحین
وقوع بحران :
اغلب روانشناسان معتقدند که انسان ها در زمان وقوع بحران و روبرو شدن با شرایط دشوار و سخت با عمیق ترین لایه های شخصیتی ، عاطفی و هیجانی خود روبرو می شوند و با لایه هایی از خود واقعی شان برخورد میکنند .
در واقع شرایط سخت ، شخصیت و رازهای پنهان وجودمان را آشکار
می کنند ، و برخی نیز بسرعت
می شکنند و دچار افسردگی میشوند .
دلایل متعددی میتواند برای بروز واکنشهای مختلف وجود داشته باشد .
از جمله :
۱. سوتفاهم در درک صحیح موضوع
۲. منفی نگری
۳ . بزرگنمایی بیش از حد
۴. پایین بودن اعتماد به نفس
۵. پایین بودن عزت نفس
۶ . عدم مهارت حل مسئله
۷ . انکار بحران به دلیل ترس
۸ . رفتارهای اکتسابی از والدین در زمان بحران (الگوی رفتاری غلط)
این الگوی غلط حتی میتواند جزو فرهنگی از یک جامعه ای که فرد در آن رشد کرده نیز باشد .
مثل برخوردهای قبیله ای برای حل مشکلات که جزو قوانین آن قبیله است و فرد به غلط و کورکورانه از آن در زمان بروز مشکل استفاده میکند .
اما باید بپذیریم که تمام این موارد میتوانند اصلاح شوند و با پرورش و ارتقا خود و فرهنگ جوامع ، اصلاح شود و با ترمیم اعتماد به نفس آسیب دیده و افزایش عزت نفس و احترام به توانمندی های خود ، انسان قادر به تغییر می باشد و باید خود را لایق زندگی بهتر و آرامش بیشتر در کنار همنوعان خود بداند و با کسب مهارتهای لازم و استمرار در تلاشهای خود برای تبدیل به انسانی بهتر شدن بکوشد .
حال میخواهیم درباره مدیریت بحران های شخصی صحبت کنیم .
اینجا چند سوال پیش می آید :
سوال اول :
نحوه مدیریت در زمان بحران چیست ؟
چگونگی واکنش افراد در مقابل مشکلات و سختی ها به نوع بینش و نگاهی مرتبط است ، که افراد زندگی را از آن دریچه می نگرند .
برخی از افراد مقاومت بالایی دارند و میتوانند علیرغم سختی های فراوان روحیه و سرزندگی خود را حفظ کنند و با حل مشکلات از رنجهای خود عبور نمایند .
حتی افرادی که به ظاهر آسان گیر هستند با سختی ها مبارزه میکنند.
و سوال دوم اینکه :
چطور با مشکلات مبارزه صحیح و خردمندانه ای داشته باشیم ؟
و سوال سوم :
چه راهکارهایی وجود دارد که در ناملایمات زندگی سلامت روان خود را حفظ کنیم ؟
سوال چهارم :
چطور میتوانیم مدیریت مشکلات خود را به دست بگیریم ؟
پاسخ ۳ سوال آخر را بطور کلی به این شکل میتوان بیان کرد که :
۱ . ابتدا پذیرش مشکل و انکار نکردن :
بسیاری از مردم از پذیرش چالش پیش رویشان اجتناب میکنند .
برخی هم خودشان را متقاعد میکنند که آنها اهمیت چندانی ندارند .
با پذیرش می توانید برای ادامه روند حل مشکل با اندیشه و حفظ آرامش بهتر پیش بروید .
با خودتان فکر کنید همانطور که تاکنون از عهده بسیاری از مشکلات برآمده اید پس این بار هم هرچقدرهم که مشکل رنج آور باشد از عهده آن برخواهید آمد .
۲. آرامش خود را حفظ کنید و احساس قدرت داشته باشید .
بعد از رویارویی با چالش ، ابتدا نفس عمیقی بکشید موفقیتهای قبلی خود را به یاد آورید و از خداوند یاری بخواهید . این باعث میشود بتوانید با اندیشه و تمرکز به مشکل نگاه کنید .
۳. مشکل را در ذهن خود پیش رو قرار دهید و به آن با تمام زوایا نگاه کنید .
خواهید دید که با چندبار بررسی با آرامش ، حتی نکات مثبتی برای وقوع آن پیدا خواهید کرد ، پس قطعا راه حلهای متفاوتی هم وجود خواهد داشت .
۴. قبل از اطلاع رسانی به دیگران کمی تامل کنید .
در مورد کمک گرفتن و مشورت از دیگران ، بسیار دقیق عمل کنید زیرا اشتباه در این مورد میتواند عواقب آزار دهنده تری از خود رنج برای شما داشته باشد .
زمانی که مشکل حل شد و شما فرد نامطلوبی را مورد خطاب برای راهنمایی قرار داده باشید متوجه میشوید بیان آن میتواند به شما آسیب بزند و دیگر وقتی برای جمع کردن موضوع نیست ، از جمله سواستفاده دیگران از شما مانند :
تحقیر و ناتوان شمردن شما در حل مسائل زندگیتان را به امور دیگر هم تعمیم دهند و تهمت های ناروا زدن در مواقعی که از موضوعی به نفع خود میخواهند استفاده کنند . و چه بسا افشا کردن راز و مسائل خصوصی شما برای دیگران را هم بهمراه داشته باشد .
پس از متخصصین مربوطه کمک بگیرید .
۶. یکی از راههای موثر و قدرتمند در زمان بروز مشکلات و رنجش نوشتن و خالی کردن ذهن از اضافات و افکارهای مزاحماست .
نوشتن روزانه و شکرگزاری روزانه برای داشته هایمان ، برکتها و برشمردن آنچه که باعث شادیهای زندگیمان است بر تعداد آنها می افزاید و حس حضور خداوند در تمامی لحظات زندگی به ما احساس آرامش می دهد .
۷. یکی از راههای که باعث میشود در همه حال و احوالات ما استوار و محکم باشیم و با قدرت ماورایی ذهن ، مشکلات را حل کنیم ، انجام مراقبه به طور مستمر در تمامی احوالاتمان است که چه در زمان خوشی و شادی وچه در زمان مشکلات و اندوه ، زیرا ذهن قوی و متمرکز می شود و افکار آشفته را میتوان از ذهن زدود و با تمرکز بر حل مسئله به پایان رنج رسید و حتی در زمان صلح و آرامش ذهنی خلاق و متفکر داشته باشیم .
جمع بندی :
با صبوری و ایمان به نیروی اراده و عشق به آفریدگار مهربان که هرچه داریم از اوست ، مطمئن هستیم هر اتفاقی در زندگی حکمتی دارد و برای قدرتمند تر شدن و بالا رفتن آگاهی ماست . با ایمان به خود و اندیشه از رنج عبور کنیم .
و این را همه ما میدانیم که زندگی بدون رنج ممکن نیست .
و تنها با حل رنج به شادی میتوان دست یافت .
وقتی فقیر هستیم و برای عبور از رنج فقر و کمبودها کار و تلاش صادقانه میکنیم ، وقتی که به ثروت میرسیم و میتوانیم مشکلات ناشی از رنج فقر را حل کنیم شادی را تجربه میکنیم که قابل وصف نیست .
و این شادی ، ماندگار و پایدار است . شادی حاصل از عبور از اندوه قابل مقایسه با شادی ناشی از لذت نیست لذت در لحظه و گذراست اما شادی واقعی یعنی حل مسئله و پیروزی .
نویسنده : سوگند رحمانی
منابع :
چکیده مقالات مدیریت بحران
کلید واژه : بحران ، الگوهای رفتاری
عبور از رنج ، مدیریت رفتاری