دبیرستانی که در آن درس خواندهام انجمن دانشآموختگانی دارد که برنامههایی متعدد برگزار میکند و فعال است. یکی از فعالیتهای این انجمن، مصاحبه با کادر آموزشی مدرسه و محصلانی که طی این یک قرن در این دبیرستان درس دادهاند یا خواندهاند. با آنها مصاحبه میکند و خاطراتشان را میشنوند و یاد آنهایی را که از دنیا رفتهاند، سبز میکنند. کارشان زیباست و به عنوان عضو کوچکی از این انجمن از زحماتشان سپاسگزارم.
داشتم به آخرین مصاحبهای که منتشر شده بود، گوش میکردم. مصاحبهای با یکی از اساتید قدیمی ریاضی دبیرستان شهید بهشتی رشت که در اواخر دهه 40 از دانشگاه فردوسی مشهد دانشآموخته شده بود. ماجرای استخدامش در آموزش و پرورشِ آن زمان شنیدنی بود.
شرایط کار و استخدام آنقدر برای دیپلمهها و دانشگاهدرسخواندهها، چه در سازمانهای دولتی و چه خصوصی، فراهم بود که اصلاً نمیشد برای «دنبال کار گشتن» مفهومی قائل بود!
القصه اینکه در اینگونه مواقع، آدم ناخودآگاه شرایط گذشته را با حال مقایسه میکند.
شرایط کار در این دوران و روزگار... .
یک چندسالی دلخوشکُنَکی به نام آزمون فراگیر استخدامی از سوی دولت قبل تعریف شد و هر ساله با هر کج دار و مریزی که بود، برگزار شد. من هم به سبب سالها تجربه تدریسی که داشتم، شروع کردم به آموزش درس «ریاضی و آمار آزمون استخدامی».
در این گیر و دار و بر حسب همین آموزش، با افراد گوناگونی در شهرهای کوچک و بزرگ ایران آشنا شدم که یا در دورههای ریاضی من شرکت میکردند و یا از من برای توفیق در آزمون آتی فراگیر استخدامی، نظرخواهی میکردند و راهنمایی میخواستند.
این افراد از رشتههای مختلف بودند؛ در گوشه و کنار این مملکت ساکن بودند و دغدغههای متنوع داشتند؛ اما یک درد همهشان را به هم وصل میکرد: «کار»!

لیسانسهها، فوقلیسانهها و دکترهایی که به هر زور و ضرب، در دانشگاه درس خوانده بودند. به این امید که زحمت، سختی و هزینۀ امروز، کاری مطمئن و آیندهای درخشان برایشان به ارمغان خواهد داشت. غافل از آنکه گذشتن از سد دانشگاه و دانشآموختگی، سدی ستبرتر و بدقلقتری به نام بیکاری را بهدنبال دارد.
رقابتی بس سختتر از کنکور، در آزمونهای استخدامی پدید آمد. اما باز جای شکرش بود و داوطلبان با خود میگفتند:
«دَم دولت و دستگاه اجرایی کشور گرم که به فکر منِ بیکار ساکن حاشیۀ کشوری که نه کار و شرکتی دارد و نه منبع درآمدی مکفی، هست و برای استخدام من برنامه دارد.»
از سال 94 این آزمون استخدامی برگزار شد تا همین سال قبل؛ یعنی 1399.
سال 1400 شد و گفتند آزمون تیرماه برگزار میشود؛ نشد!
بعد گفتند شهریور برگزار میشود و نشد!
بعد خبر پخش شد که کیَک در سازمان امور استخدامی گفته که آبان دفترچه منتشر میشود؛ نشد.
داوطلبان آزمون استخدامی که ماهها بود درس میخواندند، طاقتشان طاق شد و چندین نفر زنگ زدند به سازمان امور استخدامی که:
«آقا پس کی این آزمون استخدامی برگزار میشود...؟!»
سازمان امور استخدامیچیها گفتند که:
«ما به خدا کارهای نیستیم! سازمان سنجش باید برگزار بکند. همهچیز دست آنهاست.»
خیل تماسها و پیامها بود که به سمت سازمان سنجش روانه میشد. سنجش در پاسخ پیام میداد:
«حتماً در انتهای بهمنماه برگزار میشود.»
بعدتر مینوشت:
«احتمالاً در انتهای بهمن برگزار میشود.»
بعدتر دیگر اصلاً ننوشت و جواب نداد!
حالا هم آقای وزیر آموزش و پرورش مصاحبه کرده (لینک مصاحبه) و گفته:
«به ما اعلام شد که میخواهند آزمون استخدامی را در تیرماه برگزار کنند اما پیشنهاد دادیم که زمانش را به اسفند ماه جابجا کنند.»

خب، چه کسی اعلام کرد که تیرماه برگزار شود؟ - نمیدانیم!
چه کسی باید دستور نهایی را صادر کند؟ - نمیدانیم!
و دهها سؤالی که داوطلبان آزمون استخدامی میپرسند و پرسیدهاند؛ اما پاسخی نمیشنوند و پاسخی جز «نمیدانیم» نمیشنوند!
هیچکس نیست که متولی برگزاری آزمون برای این داوطلبان بییارِ جویای کار آزمون استخدامی بشود. انگار نیست در شهر نگاری که دلشان را ببَرد!
شدهاند شبیه آن فرزندان طلاقی که نه پدر حضانتش را بر عهده میگیرد و نه مادر حاضر است زحمت سرپرستی و بزرگکردنشان را به دوش بکشد.
حالا این داوطلبان آزمون استخدامی ماندهاند و حوضشان... .
حوضی که دیگر در این سرمای سرد زمستان بیاعتمادی ناشی از بیمسئولیتی، یخ بسته است.
این بیاطلاعی، ابهام و پاسخهای بیروح به اصطلاح مسئولان کشور به داوطلبان آزمون استخدامی، آدم را یاد توصیف زمستان اخوان ثالث میاندازد:
هوا دلگیر، درها بسته، سرها در گریبان، دستها پنهان
نفسها ابر، دلها خسته و غمگین
درختان اسکلتهای بلورآجین
زمین دلمرده، سقف آسمان کوتاه
غبارآلوده مهر و ماه
زمستان است... .
سید حمیدرضا عباسی
مدرس ریاضی و آمار آزمون استخدامی
13 بهمن 1400