
چرا بانکها برای پرداخت وام مقاومت می کنند و چطور این مقاومت را بشکنیم؟
معمولا کارآفرینان و صاحبان کسبوکارهای کشاورزی، صنعتی و معدنی، ایدههای درخشانی دارند. آنها زیرساخت لازم را فراهم می کنند و با انگیزه بالا از بازار شناخت کامل دارند. اما وقتی پای صحبت شان می نشینیم، از خوابیدن تولید و توقف توسعه بعلت عدم دریافت تسهیلات بانکی شکایت می کنند، چرا پروژهها در همان گام اول و در فرآیند بررسیهای بانکی رد میشوند.
چرا بیشتر وام های کوچک و بزرگ بانکی حتی یک وام برا ازدواج، برا گسترش فروشگاه یا خریدن لوازم برا مشاغل خانگی رد می شوند؟!
اشتباه همه اینجاست که فکر می کنند طرح های توجیهی فقط برای احداث یک واحد تولیدی نوشته می شود. یا نوشتن طرح توجیهی فرمالیته و بی اهمیت است!
سوال اصلی اینجاست: چرا بانکها به برخی طرحهای تولیدی پاسخ منفی میدهند، در حالی که همان پروژه در کاغذ، سودآور به نظر میرسد؟
۱. اولویت بانک در پرداخت وام، میزان امنیتی است که توسط طرح توجیهی منتقل می شود (امنیت در برابر سود)
بزرگترین اشتباه متقاضیان وام این است که طرح توجیهی را صرفاً یک رفع تکلیف اداری میبینند. واقعیت این است که کارشناس بانک، قبل از اینکه به میزان سوددهی شما نگاه کند، به پایداری بازگشت سرمایه اش فکر میکند.
بانکها ریسک نمی کنند. اگر در طرح توجیهی شما، نوسانات بازار، هزینههای پنهان نگهداری (بهویژه در کشاورزی و صنعت)، زنجیره تامین و مشکلات آن اشاره نشده و راه حلی ارائه نشده باشد، بانک به راحتی نتیجه میگیرد که این پروژه با اولین نوسانات و مشکلات اقتصادی دچار بحران خواهد شد.
۲. چرا طرحهای توجیهی باعث رد شدن پرداخت وام میشود؟!
این ضعف ها کدام هستند؟
عدم انطباق با واقعیتهای فنی: مثلاً در یک طرح کشاورزی، هزینههای استهلاک تجهیزات آبیاری بعد چند سال استفاده متاثر از اقلیم یا کیفیت آب در نظر گرفته نشده است.
تحلیل خوش بینانه از بازار: بانکها به طرحهایی که فقط به افزایش فروش نامحدود تاکید می کنند بدون در نظر گرفتن موانع و ارائه راه حل برای عبور از آن، بدبین هستند. طرحی موفق است که رقبای واقعی و سدهای ورود به بازار و مسیر را به خوبی شناسایی کرده باشد.
غفلت یا نادیده گرفتن هزینههای غیرمستقیم: در طرحهای صنعتی، هزینههای انرژی، ضایعات، حملونقل و نگهداری، بخش بزرگی از جریان نقدی را میبلعند. اگر این اعداد واقعی نباشند، محاسبات نقطه سربهسر به شدت غلط از آب در میآید و واقعی نخواهد بود.

۳. تفاوتهای مهم ارائه طرح ها در حوزههای کشاورزی، صنعتی و معدنی، هر حوزه، ادبیات بانکی خاص خود را دارد:
در بخش کشاورزی: بانکها به دنبال شواهدی از مدیریت ریسک در برابر کمآبی، انتخاب محصول و نوع خاک هستند. طرحی که روشهای نوین بهرهوری را به جای روشهای سنتی پیشنهاد دهد، امتیاز بسیار بالاتری نزد کارشناس بانک دارد.
در بخش صنعتی: تمرکز بر پیوستگی تولید است. اگر طرح شما نشان ندهد که چطور مواد اولیه پایدار را تامین میکند و خروجی چطور با استانداردها مطابقت دارد، با دید پروژه پرریسک به آن نگاه و طبقهبندی می کند.
در بخش معدنی: بعلت طولانی بودن دریافت مجوزها و روند استخراج و تولید، در اینجا مسئله اصلی دوره بازگشت سرمایه است. طرحهای معدنی معمولاً دورههای طولانی دارند، طرحی که در آن زمانبندی دقیق اکتشاف تا فرآوری و فروش وجود نداشته باشد، عملاً غیرقابل پذیرش است.
۴. چگونه طرح توجیهی را به ابزار دریافت هر وام کوچیک و بزرگ تبدیل کنیم؟
برای اینکه یک طرح توجیهی نه تنها برای بانک قابل قبول، بلکه جذاب باشد، باید این ویژگیها را داشته باشد:
1. صداقت در ارائه اعداد و ارقام: اعداد باید با تورم و شرایط اقتصادی روز ایران همخوانی داشته باشند.
2. ارائه سناریوهای ریسک: نشان دهید که اگر قیمت مواد اولیه ۲۰ درصد گران شد، یا اگر بخشی از محصول فروش نرفت، پروژه چگونه مدیریت میشود.
3. شفافیت فنی: کارشناس بانک باید از طرح شما، مهندسی پروژه و روند تولید را درک کند. استفاده از ادبیات فنی، نشاندهنده تسلط شما بر کار است.
توصیه راستینیسم:
دریافت تسهیلات برای گسترش تولید، درگیری و کاغذبازی نیست، یک بازی استدلالی است. اگر بتوانید به بانک ثابت کنید که کسبوکار شما در برابر مشکلات اقتصادی مقاوم است، نه تنها وام دریافت میکنید، بلکه مسیر توسعه شما بسیار هموارتر خواهد شد. طرح توجیهی شما، نشان توانمندیهای کسبوکار شما روی میز کارشناس بانک است که باید آن را خیلی جدی بگیرید.
✍ حسین راستین