
درطول تاریخ,ارتباط قوه ی روحانی و جسمانی درانسان مرکز ثقل تفکر بسیاری از اندیشمندان و هسته ی مرکزی نظریه های متعددی بوده است.ترجیح یکی بر دیگری ویا نفی یک قوه,تبیین نوع ارتباط این دو و اثبات اصالت هریک,مسائلی ست که با اندک تغییر درهریک از ان ها ساختار وجودی انسان و به تبع جهان,دستخوش تحولی شگرف می شود.بررسی علمی بدن انسان,همیشه امری ساده تر از بررسی نفس انسان بوده است چراکه انسان به محسوسات خود و امور انضمامی گرایش بیشتری دارد و تبیین امور انسان با علت های مادی امری ساده و مورد قبول اکثریت است. قرن ها به علت عدم شفافیت علل اربعه در انفعالات نفسانی, بر طبق نظریه ی ارسطو ,به جز گمانه زنی های پراکنده و توجیحاتی که همواره با تردید همراه بود, هیچ تلاش جدی دراین مسیر صورت نگرفت وشناخت نفس انسان همواره با دیده اغماض روبه رو بود.این کوتاهی موجب شد که بسیاری از امور انسانی در هاله ای از ابهام فرو رود و بسیاری از افعال,به خاستگاه های نامربوط ارجاع داده شود.با وجود اینکه تا کنون تلاش های بسیاری برای تبیین این مسائل صورت گرفته,ارزش و ابهام این مسائل همچنان پا برجاست. جای شگفتی ست که قرن ها انسان,در تبیین وجود خود دچار سردرگمی ست و درمقابل, مکانیزم دفاعی افراد,مشغولیت و اهتمام در اموری ست که فکر را ازاین مسائل منحرف میکند.
یکی از اولین تلاش ها درجهت شناخت علمی نفس,مربوط به دکارت است.او شناخت نفس را آسان تر ازشناخت بدن میدانست وبا تبیین سرحدات هریک ازاین قوا ,صورتی بدیع برای ساختار وجودی انسان درنظر گرفت.او با اثبات جهان مادی و تاثیر گذاری ان بر بدن,انفعالات نفسانی را درهمین راستا توجیه کرد,بدین نحو که درعین مغایرت نفس و بدن ,اتحادی ضروری میان این دو فرض کرد و سرچشمه ی انفعالات نفسانی را تاثر حسی دانست که این رابطه برون از مرزهای علیت قرار دارد.او با زیرکی تمام از اصل سنخیت علت و معلول (که در نظام بارکلی به صورت رادیکال جلوه پیدا میکند)فراتر رفت و با درنظر گرفتن جسم صنوبری و تاثیر و تاثر حرکت ارواح حیوانی در مغز,رابطه ای دو طرفه و جدایی ناپذیر میان این دو قوه فرض کرد.نکته ی مهمی که این نظام را متمایز میکند,نوع ارتباط منحصر فرد این دو قوه است که درعین پیوستگی و تاثیر گذاری بر یکدیگر,در ماهیت ازهم جدا هستند اما این جدایی در واقع امکان تحقق ندارد مگر پس از مرگ که با قدرت خداوند,نفس که فناناپذیر است از بدن جدا میشود.این ارتباط تنها در ذیل یکپارچگی محض نفس و بدن قابل درک است که نفس با تمامی بدن درارتباط است و جسم صنوبری تنها محل این ارتباط است و نه واسطه ی ان چراکه دراین صورت مجددا بحث سنخیت علت و معلول مطرح میشود.این رابطه در واقع در امتداد یکدیگر معنا پیدا میکند و ضرورتا این ارتباط علت و معلولی نیست ,به عبارت دیگر ,تاثر حسی علت تصور ذهنی نیست بلکه تصور ذهنی در امتداد تاثر حسی شکل میگیرد .این اتحاد در عین انفکاک,در نظریه ی ابعاد شخصیت فروید نیز عاملی مهم و چالش برانگیز است چنان که نهاد , من و فرامن نیز عناصری مجزا و درعین حال متحد در ابعاد شخصیت است که به هیچ وجه امکان انفکاک ان ها و یا جدایی فعلیت یافته انها در عمل وجود ندارد.
سینا شمس