نشریه گاردین به تازگی گزیدهای از پاسخ خوانندگانش به این سوال رو منتشر کرده که آیا مردم در گذشته شادتر بودند یا زمان حال شادی بیشتری برای آنها به همراه دارد.
برخی از جوابهای منتشر شده جالب و قابل تامل بودند.
- مردم رنج را به خاطر نمیآورند. آنها در مورد وقایع ترسناک مانند جنگ هم احساس نوستالژیک دارند حتی اگر خود نیز در جنگ آسیب دیده باشند.
- ما در عکسهایمان لبخند میزنیم چون به ما اینطور گفته شده. صنعت فیلم و عکاسی اینطور القا میکند که فقط خاطرات خوب ارزش ثبت کردن دارند.
- شادتر برای که؟ مشکل این سوال این است که برای یک مرد معمولی سفید طراحی شده است. سیاهان، بومیها، اقلیتهای خاص، مهاجران، پناهندگان ، مردم فقیر، زنان و معلولان و افراد همجنسباز چطور؟
- در در اوایل دهه 50 میلادی متولد شدم.درباره شادی نمیدانم اما فکر میکنم قبل از اینکه همه چیز جهانی شود ما کمتر نگران بودیم. به این خاطر که کمتر در جریان وقایع وحشتناک جهان قرار میگرفتیم. فکر میکنم کاپیتالیسم کنترل نشده تنها میتواند مردم را ناشاد، کارگر و مصرف کننده کند. به نظر میرسد ما نگرانی درباره رفاه دیگران و محیط زیست را به فراموشی سپردهایم.
- در گذشته مردم انتظارات کمتری داشتند و کمتر در معرض تصاویر زندگیهایی که آرزوی آن را دارند قرار می گرفتند.
- در گذشته وقتی ما در غار زندگی میکردیم اوضاع خیلی بهتر بود. غذای فراوان همه جا بود. ساعت شماطهداری نبود و وقت کافی برای نقاشی روی غار، اختراع تکنولوژیهای جدید و گشت و گذار در دنیا بود. بله قطعا، ممکن بود به یک بیماری عفونی مبتلا شوید و به آرامی بمیرید، یا توسط یک حیوان وحشی خورده شوید. اما این احتمال هم بود که این اتفاق نیفتد.
- مردم در گذشته شادتر نبودند، تنها کمتر تمایل به ابراز احساسات خود داشتند. آنها، خصوصا زنان، سرنوشت خود را میپذیرفتند. وظیفه در اولویت قرار داشت و ترس از خدا آنها را از پرسش در مورد شرایطشان باز میداشت.
- من به خاطر دارم که در دهه 50 و 60 میلادی قبل از ظهور رسانه اجتماعی از زندگی راضیتر بودم چون آرامتر و کم تر قاعدهمند بودم. کمتر در دسترس بودم و زمان بیشتری برای خیالبافی داشتم.
مقایسه زندگی زمان حال و زندگی در گذشته به عقیده من از چند جهت حائز اهمیت است.
از یک سو، مردم در گذشته خیلی بیشتر از مردم زمان حال به سرنوشت، بخت و طالع اعتقاد داشتند و لذا اگر هم در شرایط بدی بودند آن را میپذیرفتند و تلاشی برای تغییر شرایط خود نمیکردند. در زندگی کنونی اما نقش اراده چشمگیر است و رسانههای اجتماعی در اشاعه این تفکر بسیار پررنگ عمل کردهاند. انبوه متنها و ویدئوهای انگیزشی موجود در رسانههای اجتماعی گواهی بر این مدعاست. این مفهوم که انسان محکوم به پذیرفتن شرایط کنونی زندگی خود نیست و قادر است سرنوشت خود را خود رقم بزند تاثیر زیادی بر میزان شادی انسان امروز دارد چرا که دیگر او مسئول است و مسئولیت میتواند بر رنج او بیفزاید.
از سوی دیگر در گذشته، مردم کمتر این امکان را داشتند که زندگی و داشتههای خود را با دیگران مقایسه کنند. ورود تلویزیون و رسانههای اجتماعی به زندگیهای ما آغازی بود بر فراهم آمدن این بستر. در زمان حال ما گریزی از مقایسه خود با سایرین نداریم. کافیست سری به دنیای مجازی بزنیم و با بمبارانی از عکسها و ویدئوهای خصوصی کسانی روبرو شویم که شاید کیلومترها آن طرفتر در شرایطی کاملا متفاوت از ما زیست میکنند. اما ذهن ما مقایسهگر است و دیدن این تصاویر و ویدئوها متر و معیار آمال و آرزوهای را تغییر میدهد و به این ترتیب اهداف و خواستههای ما ممکن است بر پایهای بنا شود که اصلا امکان دستیابی به آن برایمان نه در حال و نه در آینده فراهم نیست. نتیجه چیست؟ سرخوردگی و نارضایتی از شرایط زندگی.
با این وجود این مسئله را هم باید در نظر گرفت که پیشرفتهای پزشکی و روانشناسی ما را از بسیاری از رنجهای فیزیکی و روانی دنیای گذشته رهانده است و برای بسیاری از دردها اکنون پاسخی موجود است. این بدین معناست که اگرچه دنیای امروز رنجها و دردهای جدیدی برای زندگیهای ما آفریده است، با این حال بسیاری از معضلات گذشته را از پیش پای ما برداشته است.
با تمام این اوصاف نمیتوان به این سوال جواب جامع و همهگیری داد. تجربیات هر فرد با فرد دیگر متفاوت است و اوست که به تنهایی بر اساس تجربیات شخصی خود میتواند به این مقایسه جوابی کاملا شخصی دهد.