این اثر فاخر و به معنای واقعی کلمه شاهکار، درباره دورهای از تاریخ آمریکاست که قحطی و ماشینیسم باعث آواره شدن هزاران خانواده شد. در واقع محتوای کتاب شامل داستان روایت یکی از این خانواده ها است. بی فایده نخواهد بود اگر بدانید که جان اشتاینبک، نویسنده کتاب در سال هزار و نه صد شصت و دو به خاطر آثار خود و مخصوصا به خاطر دو کتاب خوشه های خشم و موش ها و آدم ها توانست برنده جایزه نوبل ادبیات آن سال شود.
کروایت کتاب میان دو قطب میچرخد: روایت داستان اعضای خانواده جاد با ذکر جزئیات فراوان. و بیان داستان خانواده های مهاجر به صورت کلی.
در فصل های نوع دوم که ذکرش رفت، رمان به رخداد ها و جریانات وسیع تر می پردازد و تجربه های مشترک مردم در این میان نمود عینی پیدا می کند. بخش های روایی رمان به شکل خاصی در ارتباط با این مضمون موثر واقع می شوند.
"روی زمین ها , خانه ها متروک ماند و بر اثر آن زمین ها رها شد. فقط پناهگاه های تراکتور با شیروانی های موجدار , براق و درخشان در این دشت زندگی می کردند. این زندگی فلز , بنزین و روغن بود که بر خیش های پولادین می درخشید."
"شرکت ها و بانک ها ندانسته گور خود را می کندند. باغ ها از میوه لبریز بود و جاده از گرسنگان. انبارها لبریز از محصول بود و فرزندان بی چیزان به استخوان سستی مبتلا می شدند و کورک همه جای بدنشان را فرا می گرفت. شرکت های بزرگ نمی دانستند رشته ای که گرسنگی را از خشم جدا می کند خیلی نازک است. به جای افزودن به مزدها پولشان را در راه تهیه نارنجک های گازدار , هفت تیر, استخدام محافظ , تهیه لیست سیاه و دست آموز کردن گروه های جیره خوار به کار می بردند.
روی جاده های بزرگ مردم مانند مورچه , در جستجوی کار و نان, سرگردان بودند. و خشم بارور می شد. "
عمیق ترین فاجعه داستان زمانی ایجاد می شود که در جایی از داستان می بینیم که زمینداران بزرگ برای پایین نیامدن قیمت محصول های خود، بی توجه به این که مردم گرسنه اند، اقدام به پاشیدن نفت روی پرتقال ها و خشکاندن درخت های انگور و سوزاندن ذرت و قهوه در کوره و ریختن سیب زمینی در رودخانه می کنند و علاوه بر آن نگهبانان مسلح در کنار رودخانه می گذارند تا کسی نتواند از آنها استفاده کند.
عجب...
بی فایده نخواهد بود که اگر اشاره کنم با عنایت به منابع در دسترس، چهار ترجمه تخلیص برای این اثر یافتم:
شاهرخ مسکوب و عبدالرحیم احمدی انتشارات امیرکبیر چاپ اول 1328
احمد طاهرکیش نشر زرین 1362
عبدالحسین شریفیان انتشارات بزرگمهر 1368
محمدصادق شریعتی نشر گویش نو 1386
تلخیص روزنامه همشهری 1387 در 40 صفحه
ترجمه و تلخیص مصطفی جمشیدی انتشارات امیرکبیر 1388 در 124 صفحه
فیلمی نیز بر اساس کتاب تولید شده است به شرح زیر:
خوشه های خشم. به کارگردانی جان فورد و با بازی هنری فوندا. محصول سال هزار و نه صد و چهل.
این نوشته برای چالش کتابخوانی طاقچه نوشته شده است.
لینک کتاب در طاقچه.