جان کندی تول. نویسندهی سیویکساله و بااستعداد آمریکایی که در ۲۲ سالگی به درجهی استادی کالج ادبیات کال هانتر نیویورک رسیده بود. کتابی مینویسد. هیچکس حاضر بهچاپ آن نمیشود. خودکشی میکند و بعد از سالهای متمادی تلاش مادرش کتاب با هزینه شخصی چاپ میشود. کتاب بهزودی جایزه پولیتزر را میبرد و از آن موقع تابهحال این کتاب توسط انتشارت پنگوئن منتشر میشود. شاید عاقبت ادبیات همین باشد.
بگذریم...
“ایگنیشس به پلیس گفت: «گاهی گردگیری میکنم و بهعلاوه الان مشغول تنظیم یک کیفرخواست علیه قرن حاضر هستم. هروقتکه سرم از مشغولیات ادبی به دَوران بیفته سس پنیر درست میکنم.»"
دنکیشوت در عالم امروزی. هولدن کالفید امروزی. فیلسوف بدبین. غول مهربان (اینیکی مگر برای شرک نبود؟(. و بینهایت توصیف چند کلمهای دیگر برای یکی از سختخوان ترین نامهای عالم ادبیات (مشخصا بعد از نامهای روسی): اگنیشس جی. رایلی...
جوانی است که از دانشگاه با مدرک فوقلیسانس در رشته فلسفه قرون وسطا فارغالتحصیل شده است. فعالیتهای روزانهی او عبارت است از خوردن و اندیشیدن و دیدن و صدالبته آروغ زدن (مختصر کارهای دیگری هم میکند که بگذریم). عمل خوردن که در هیکل ورزشکاریاش قابل رؤیت است، اندیشیدن و تاملات فکری او در نوشتههای پراکنده و خطخطی کردن دفترچههای متعددی نمود مییابد. نوشتههایی که به قول خودش قرار است یک پژوهش فوقالعاده یا یک کیفرخواست تاریخی علیه مسیری باشد که جهان در چند قرن گذشته طی کرده است.
تخصص ایگنیشس در فلسفه قرون وسطا است و مرشد او «بوئتیوس» و کتاب تسلای فلسفه اوست. بوئتیوس (480-524) فیلسوفی است که در روزگار خود ابتدا به ترجمه متون برجا مانده از فلاسفه یونان قدیم پرداخت. او در مشاغل حکومتی مرتبه بالایی داشت ولی به خیانت متهم شد و به زندان افتاد و عاقبت خلاصی نیافت. او کتاب تسلای فلسفه را در آن دو سالی که در زندان و در انتظار مرگ و اعدام بود نوشت که حاصل گفتگوی خیالی او با بانوی فلسفه است. در چنین فضایی مشخصا دیدگاههای مایوسانه و بدبینانه غالب میشود. از آموزههایی که میتوان ردپای آن را در ایگنیشس دید همین بدبینی، تاثیرات بخت و اقبال مساعد یا نامساعد (فورتونایی که مدام مخاطب ایگنیشس قرار میگیرد)، اولویت فعالیت عقلانی و اینکه سعادت انسان از تاملات فلسفی حاصل میشود نه فعالیت دیگری، و اینکه سرانجام آدمهای نیک در این دنیای ناعادلانه مواجهه با سختی و شداید است.
کتاب پر است از لحظات شیرین و امکان این را دارد که مخاطب را رودهبر کند. اما در پس این حوادث تلخترین نقدها وجود دارد. نقد به مادیگرایی. نقد به آمریکا. به رویای آمریکایی و غیره.
"«وقتی نابغهای حقیقی در دنیا پیدا میشود میتوانید او را از این نشانه بشناسید: تمام ابلهان علیهش متحد میشوند.»"
مسئله دیگر جمله سرلوحه کتاب است. حقیقتا مشخص نیست این جمله به خداست نویسنده اضافه شدهاست یا به خواست ناشر. درهرصورت جمله جالبی نیست. سوگیریی هایی در طول کار ایجاد میکند که شاید بهحق نباشد.
جالب است که داستان در مقابل فروشگاه بزرگی در نیواورلینز آغاز میشود. جایی که اکنون مجسمه برنزی بزرگی از ایگنیشس نصب شده است.
این نوشته برای چالش کتابخوانی طاقچه نوشته شدهاست.
لینک کتاب در طاقچه. طاقچه.